Dit dossier is tevens een voorproef van de Internationale Spectator nieuwe stijl, waarbij de digitale versies van het in 1947 opgerichte papieren tijdschrift zullen plaatsmaken voor regelmatig verschijnende dossiers zoals deze. Daarnaast zullen de vertrouwde analyses en opiniestukken over internationale betrekkingen wekelijks verschijnen op www.internationalespectator.nl.

Dit jihadisme-dossier vangt aan met een bijdrage van Thomas Renard van het Koninklijk Instituut voor Internationale Betrekkingen Egmont, die vanuit Brussel schrijft over de veranderende terreurstrategie van IS, de gevolgen voor het dreigingsniveau in Europa en de noodzaak van een goede contraterrorisme-strategie van België en andere Europese landen. Zijn Nederlandse collega’s Jeanine de Roy van Zuijdewijn en Edwin Bakker bestuderen tien jaar Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland (DTN) en vragen zich af of het officiële dreigingsniveau ‘substantieel’ nog wel van toepassing is op het huidige dreigingsniveau en of we überhaupt een systeem van dreigingsniveaus nodig hebben.

Kenmerken van Nederlandse jihadisten
De ervaren dreiging wordt voor veel Nederlanders bepaald door terugkerende jihadist-landgenoten en die angst blijkt door de aanslagen in Parijs niet ongegrond. Maar wat zijn nu eigenlijk de kenmerken van Nederlandse jihadisten?

Soennieten vs. sji’ieten?
De meerderheid van de Nederlandse jihadisten heeft volgens de AIVD een Marokkaanse achtergrond, maar door het sektarische conflict in Syrië en Irak worden moslims niet meer ‘geïdentificeerd’ met het land van herkomst, maar steeds vaker met ‘soennieten’ of ‘sji’ieten’. Hoe zijn de verhoudingen tussen de soennitische en sji’itische moslimgemeenschap in Nederland?

Rusland en Turkije
De betrekkingen tussen Rusland en Turkije worden momenteel tevens bepaald door het conflict in Syrië; daarbij is de vraag: wie is nu eigenlijk voor en wie tegen IS? Wat zijn de consequenties van de diplomatieke crisis tussen Ankara en Moskou en hoe wordt het conflict door het Kremlin gebruikt?

De staat van IS
De strijd in Syrië en Irak zelf wordt voor een deel gekenmerkt door gewelddadige aanslagen en de ‘vonnissen’ van de ‘berechtingen’ van westerlingen. Hoe gebruikt IS zijn executies en aanslagen om het eigen bestaansrecht als staat te onderbouwen?

Saoedi-Arabië
Saoedi-Arabië was één van de eerste landen die zich bij de Verenigde Staten aansloten in de strijd tegen Islamitische Staat. Desondanks worden de Saoedi’s er vaak van beticht medeplichtig te zijn aan de opkomst van IS. Het lijkt echter onwaarschijnlijk dat de staat van Saoedi-Arabië steun bood aan de terreurbeweging die nu een bedreiging vormt voor het Saoedische koninkrijk.

Libië
Islamitische Staat vormt tevens een bedreiging voor andere landen in de regio, waaronder Libië: de Noord-Afrikaanse spil van IS. In een analyse van Clingendael-onderzoeker Floor El Kamouni-Janssen wordt duidelijk dat Libië in feite heeft te maken met een veelvoud aan sub-crises op het gebied van politiek, militair, criminaliteit en extremisme, en dat al die problemen met elkaar zijn vervlochten.

Jemen
Een uitermate complexe situatie vinden we ook in Jemen, waar een felle burgeroorlog woedt. Al-Qaeda in the Arabian Peninsula (AQAP) heeft als doel een Islamitisch kalifaat op te richten en maakt daartoe dankbaar gebruik van het machtsvacuüm dat in Jemen is ontstaan. Welke partijen zijn nog meer bij het conflict betrokken? En zijn er oplossingen?

Boek over IS
Midden-Oosten-deskundige Ruud Hoff bespreekt tot slot maar liefst zeven Nederlandstalige boeken over IS. Veel van de besproken boeken voorzien in een grote behoefte aan informatie en geven met soms aanvechtbare stellingen voedsel aan het debat. Het laatste boek over IS moet echter nog geschreven worden.

Zoals altijd zijn alle artikelen gratis te lezen, delen & downloaden. Kijk ook op www.internationalespectator.nl voor meer actuele artikelen over wereldpolitieke zaken. Op de hoogte blijven kan via de nieuwsbrief, Twitter, LinkedIn of Facebook.