De burger wordt bang gemaakt met Europa

Het kan best zo zijn dat we de EU nodig hebben voor onze welvaart en dat we Brussel meer macht moeten geven. Maar hoe zit het met onze invloed?In Nederland demonstreren we wat af. We houden stille marsen of occupyen op het Damrak tegen het kapitalisme. Maar als de Nederlandse democratie wordt ontmanteld, blijft het stil. Geen clowneske bezettingen, geen fluitconcerten op het Malieveld - de Hollander staat immers in de file richting de zon in de hoop dat het allemaal niet zo'n vaart zal lopen.

In slaap gesust door onze minister van Financiën die bezweert dat de Nederlandse schatkist al het geld zal terugkrijgen van Griekenland, Italië en Spanje ('met rente!'). En door politieke leiders die ons verzekeren dat ze de Nederlandse soevereiniteit niet aan Brussel zullen 'verkwanselen'. Maar achter de schermen liggen de plannen voor de vergaande fiscale en politieke unie al lang klaar. En dat betekent voor Nederland maar één ding: we verliezen snel veel zeggenschap over hoe wij ons land willen inrichten en besturen; wat we willen doen en willen bereiken. In plaats daarvan wordt ons de fopspeen van de 'Europese democratie' aangeboden.

Maar de Europese unie en democratie zijn als water en vuur - het gaat niet samen. Het Europese parlement is een bureaucratisch gedrocht waar we eens in de vijf jaar voor mogen stemmen. Soms zien we een paar Nederlandse Europarlementariërs voorbijkomen, maar verder horen we nooit wat van ze. Wie er in het EP zitten en wat ze doen? De 'Europese burger' heeft geen enkel idee! De Europese commissarissen die de EU besturen worden benoemd middels ondoorzichtige procedures die nog het meest lijken op de selectie van de paus in het Vaticaan: er is witte rook, en we hebben een nieuwe Commissie! De Europese Raad is nog het meest democratisch, ware het niet dat alle kleine(re) landen sinds de invoering van meerderheidsbesluitvorming eenvoudig weggestemd kunnen worden door het Brits-Duits-Franse triumviraat.

Om de 'EU-democratie' wat op te leuken, bestaat er sinds kort de mogelijkheid om via één miljoen handtekeningen een petitie in te dienen - geheel vrijblijvend, natuurlijk. En de meeste EU-organen hebben inmiddels Facebook-pagina's en Twitteraccounts, om de illusie van communicatie en transparantie een eigentijds tintje te geven. Dit moet verhullen dat er van werkelijke democratie in de EU geen sprake is. Democratie is immers veel meer dan het intekenen van een fraai institutioneel organigram - die bestond op papier in de DDR ook. Democratie kan alleen maar functioneren als er een werkelijk gevoelde solidariteit tussen mensen bestaat, een geleefde en gedeelde verantwoordelijkheid tussen mensen. Met andere woorden, wanneer er sprake is van een zogenaamde 'demos'.

Maar die Europese demos is er niet en zal er voorlopig ook niet komen. Alleen al het binnenlaten van miljoenen vreemdelingen in de EU zorgt hiervoor. Zover er al sprake is van een Europees volk met een gedeelde geschiedenis en waarden, dreigt dit door het opengrenzenbeleid en de Europese uitbreiding verder te verwateren. Wat overblijft, zijn verbouwereerde Europese burgers die het gemakkelijk vinden ook op Mallorca en Kreta met de euro te kunnen betalen. Maar die ook zijn gaan begrijpen dat ze niets te vertellen hebben over de toekomst van het 'Europese project'. Dit was nog tot daar aan toe zolang dit project redelijk functioneerde: de zogenaamde output-legitimiteit. Maar nu de EU heeft laten zien dat het roekeloos met ons aller geld omgaat, is ook deze vorm van legitimiteit van de baan. Je zou verwachten dat Europa's politieke elite zich daarom bescheiden en ootmoedig opstelt en dagelijks mea maxima culpa zou verkondigen.

Niets is echter minder waar. 'Meer Europa', juist nu! is het motto. De Europese burger wordt bang gemaakt met de opkomst van China en India, hetgeen zou bewijzen dat alleen continenten nog een levensvatbare politieke en economische eenheid vormen in een globaliserende wereld. Bovendien wordt gesuggereerd dat Europa zonder een sterke EU weer zal afglijden richting het verfoeide nationalisme. Deze angst moet de Europese burger doen buigen voor de onvermijdelijke Europese politieke unie, die natuurlijk niet 100% democratisch kan zijn, maar waar- van wel weer output-legitimiteit wordt verwacht. Misschien zouden we hier eens goed en zorgvuldig over moeten nadenken. De EU stapt in de Politieke Unie, wetende dat er geen Europees volk is, geen solidariteit en geen duidelijke, transparante democratische procedures en instellingen. In geen enkele EU-lidstaat wordt er een referendum gehouden, er is nergens een brede maatschappelijke discussie; niets. Dit is toch op het eerste gezicht wel wat vreemd. Maar vanuit het gezichtspunt van de huidige (Europese) politieke elite is het begrijpelijk. Want wat zou een dergelijk referendum anders zijn dan een vonnis over de zeperds van de opeenvolgende kabinetten van PvdA, CDA, VVD en D66? Het zijn onze eigen politieke leiders die ons de euro hebben aangesmeerd - waar ook Griekenland, Spanje en Italië aan mochten deelhebben. Elk referendum over de Europese Politieke Unie geeft daarom óók een oordeel over decennia Nederlands Europabeleid.

Ondertussen krijgen de Brusselse technocraten en nationale ambtenaren de ruimte om zonder noemenswaardige democratische controle hun plannen ten uitvoer te brengen. Het resultaat is ontluisterend: een grijze moloch die zich overal mee gaat bemoeien zon- der verantwoording af te leggen aan Europese burgers. Nederland heeft een lange en trotse geschiedenis van vrijheid en democratie. Nederlanders hebben hun vrijheid bevochten op Spanje, Frankrijk, Engeland, Duitsland in de hoop de eigen identiteit te waarborgen. En nu? We geven zonder slag of stoot onze soevereiniteit op, in ruil voor een ondoorzichtige, ondemocratische Europese Politieke Unie. In dit Nieuwe Europa wordt Nederland keer op keer weggestemd en zal het oekazes vanuit Brussel moeten accepteren waar de meerderheid van de Nederlanders mordicus op tegen is. Dus waar moet de ongeruste Nederlandse burger dan op stemmen op 12 september? Traditionele middenpartijen zijn voor de bezorgde, eurosceptische kiezer geen optie. Dan maar SGP, SP, Partij voor de Dieren of PVV? Dat juist deze partijen aanhang winnen is niet vreemd. De consequenties van het falen van de Nederlandse middenpartijen en de Europese schijndemocratie zijn voorspelbaar en onvermijdelijk. De Politikverdrossenheit (afkeer van de politiek, red.) zal spoedig omslaan in radicalisering en populisme. Het blijft wellicht nog eventjes stil op het Malieveld. Maar niet meer voor lang...