Het conflict woedt al twintig jaar en heeft aan duizenden mensen het leven gekost. Meer dan anderhalf miljoen vluchtelingen weten niet waar ze het moeten zoeken. Het Leger van de Heer bestaat uit een "staf" van maar een paar honderd volwassen strijders, de rest bestaat uit kinderen. In de afgelopen tien jaar zijn volgens de VN 20.000 kinderen ontvoerd tijdens nachtelijke strooptochten langs kansloze kralen op het platteland.
Schrijnend is dat de Oegandese regering de eigen bevolking dwingt om voor hun "veiligheid" naar vluchtelingenkampen te gaan maar vervolgens niets doet om deze te beschermen. De rooftochten van het Leger van de Heer strekken zich dan ook uit tot de kampen zelf. De slachtoffers - ook veel meisjes - dienen ook als seksslaven en verlenen andere diensten. Meisjes van twaalf moeten trouwen met officieren, sommige zijn op hun zestiende al acht keer van seksuele eigenaar verwisseld en hebben van meerdere mannen kinderen. In het Leger van de Heer hebben de kindsoldaten geen enkele medische verzorging, velen sterven aan ziekten of verwondingen.
Om aan de ontvoeringen te ontsnappen vluchten nu elke avond 45.000 kinderen uit deze kampen naar plaatsen waar het veiliger lijkt: grotere steden, waar vuilnisbelten, schuren of wat je een opvangcentrum zou kunnen noemen het kidnaprisico beperken. Veel kinderen worden tijdens hun nachtvlucht toch ingelijfd. Wie ontsnapt of ongehoorzaam is, staat een gruwelijke straf te wachten. Een VN-verslag meldt dat lotgenoten deze "muitende" kinderen met machetes aan stukken moeten hakken. Susan, zestien jaar, vertelde hoe ze een ontsnapte jongen moest doodknuppelen. "Hij was weer gepakt en zijn handen waren vastgebonden. Ik weigerde hem te doden maar ze richtten een geweer op me en ik moest wel. Nadat we hem hadden gedood smeerden ze zijn bloed over onze armen. Ze zeiden dat dat moest, om onze angst voor de dood te overwinnen en om te voorkomen dat wij zelf zouden ontsnappen."'
Deze passage stond exact zes jaar geleden in deze column. Dat was niet zo bijzonder, want ik herinner me veel geschreven aandacht voor de misdaden van Joseph Kony sinds zijn Leger van de Heer zesentwintig jaar geleden actief werd. Al heb ik het niet gecheckt, ik geef deemoedig en ook wel jaloers toe dat die column niet door 71 miljoen mensen is gelezen, het fabuleuze aantal keren dat het filmpje Kony 2012 met precies dezelfde informatie de afgelopen twee weken op YouTube is bekeken. Waarschijnlijk geldt dat zelfs voor alle artikelen bij elkaar die sinds 1986 over Joseph Kony's Leger van de Heer zijn geschreven.
De handelwijze van de boef werd altijd een beetje plichtmatig afgedaan als afschuwelijk, maar toch eerder als curieus dan serieus terzijde geschoven. Hij bleef zijn gang maar gaan, wat reden was voor het blad Foreign Policy om het eens op een andere manier te proberen. Met een fotoreportage liet FP in maart 2006 full colour zien hoe tienduizenden slachtoffertjes van Kony elke avond in de schemering naar een schuilplaats (vaak een vuilnisbelt in het oerwoud) vluchtten, in een poging om aan de kinderrovers van het Leger van de Heer te ontkomen. Het middel was nogal gedurfd, een uitgesproken glossy beeldverslag in plaats van een 'saai' VN-rapport. Het veronderstelde dat lezen niet meer genoeg is, de zintuigen moeten tegenwoordig maximaal worden ingeschakeld om nog iets van de boodschap te redden. En dat is dus nog niet genoeg.
In een nóg meer op de emo-klieren gefocust filmpje krijgen we nu exact dezelfde boodschap weer. 'It's about you! Who are you to end the war?' galmt een nieuwe messias zijn volgelingen toe. Geen misverstand, die Kony moet snel gepakt worden, en verder lang leve alle sociale media die daarbij helpen.
Maar het heeft toch iets gênants. De organisatie Invisible Children wil mij nu laten geloven 'dat 99 procent van de planeet niet weet wie Joseph Kony is', dat vanaf vandaag 'de loop van de geschiedenis' door een filmpje veranderd zal zijn en stelt dat Obama dankzij hen special forces naar Afrika stuurt om Kony op te pakken, halleluja. 'Go out and rock it!' roept de papa van de beduusde kleuter Gavin. 'Wij bestuderen de geschiedenis niet, wij gaan hem schrijven!' Het is lekker nieuws. Celebrity's in talkshows tonen zich met terugwerkende kracht verbaasd, geschokt en bekeerd. Hoe kwam het toch dat zíj de boodschap jarenlang gemist hadden?
