NV De Wereld - jaarverslag 2011

Tijd voor het jaarverslag 2011 ten behoeve van de aandeelhouders van de NV De Wereld.Ondanks de bescheiden economische groei zijn de veiligheidsomstandigheden vorig jaar wereldwijd iets verslechterd. Met 388 conflicten, een stijging van 18 ten opzichte van 2010, is de wereld ruim 4% onrustiger geworden. Onze onderneming kent twee hoofdproductgroepen die daarvan in wisselende mate hebben geprofiteerd.

De divisie Conflictbeheersing heeft vanzelfsprekend iets geleden onder de toegenomen onveiligheid, de divisie Defensie & Interventie kende daarentegen lichte groei. Met name de wapenindustrie heeft zich goed staande weten te houden. Met een omzet van circa vierhonderd miljard dollar hebben onze honderd grootste defensiewerkmaatschappijen een bevredigend resultaat geboekt. De sector heeft met een groei van 8% sinds het uitbreken van de financiële crisis in 2008 adequaat gereageerd op de negatieve gevoelens van veiligheid bij de mondiale consument. De relatieve bloei tekent overigens een langetermijntrend: in tien jaar tijd is een wereldwijde omzetgroei van 60% gerealiseerd en ook op middellange termijn zijn de verwachtingen niet ongunstig.

Ook de handel in wapens stemt tot enig optimisme. Na een inzinking gedurende de financieel-economische crisis in 2008 herstelt de markt zich en beloopt de handel in grote wapensystemen thans bijna dertig miljard dollar. Ter illustratie: ondanks alle begrotingsperikelen heeft ook een lastig land als Griekenland zich de afgelopen vijf jaar - als grootste Europese wapen importeur - wereldwijd op de vijfde plaats weten te handhaven na China, India, Zuid-Korea en Pakistan. De vrije concurrentieverhoudingen op de internationale wapenmarkt worden overigens wel enigszins verstoord door het bestaan van negenentwintig multilaterale wapenembargo's tegen in totaal 16 bestemmingen.

Een nadere uitsplitsing van de markt is noodzakelijk om de ontwikkeling in het juiste perspectief te zien. Van de 388 conflicten kunnen er 20 gerangschikt worden onder het productsegment oorlog. Meerdere rating agencies delen deze conclusie, de Heidelberg Conflict Barometer neemt hier zelfs een forse stijging waar 
(+ 14). Het aantal 'kleine oorlogen' daalde daarentegen van 22 naar 18. Samen vormen zij evenwel met 38 'high intensity conflicts' een expansief marktaandeel 
(+ 10). Aan de onderkant van de markt wordt de omzet van NV De Wereld bepaald door 350 'low intensity conflicts'. Hiervan rubriceren wij 148 crises mét en 202 zonder geweldsactiviteit.

Vrijwel alle marktanalisten zien in zijn totaliteit een beperkte, maar structurele opleving van de markt voor high intensity conflicten. De vooruitzichten lijken gunstig. Rond 2005 was de HI-markt op een niveau van 30 uitgesproken rustig, nu met bijna 40 weer een derde hoger. Dat is overigens nog steeds niet het topniveau van 50 à 60 gewapende conflicten direct na het voltooien van de Koude Oorlog. Een bron van zorg is dat de veiligheidsmarkt onevenwichtig is. Slechts een handvol gewelddadige conflicten speelt zich tussen staten af, ruim driekwart speelt erbinnen. Over het algemeen laat deze laatste conflictgroep zich minder gemakkelijk aansturen, c.q. beïnterveniëren. Een management tool daarvoor, de 'responsibility to protect'- doctrine, is nog volop in de ontwikkelings- en testfase. De internationale politiek is wispelturig op dit punt en dat zorgt voor marktonzekerheid.

Overigens vinden alle conflicten, tussen of binnen staten, uiteraard wel plaats binnen het territorium van landen. Onze productgroep risicoanalyse monitort dan ook het aantal conflicten per land per jaar. Op de cplpj-index voeren landen in de MONA-regio (Midden-Oosten/Noord-Afrika) de lijst aan met 0,4 high intensity conflicten op jaarbasis. De categorie Sub-Sahara landen in Afrika volgt met 0,25 HI-cplpj. Onze afdeling Marketing & Monitoring volgt bovendien nauwgezet de regionale ontwikkelingen binnen de veiligheidsmarkt. De meerderheid van de high intensity conflicten is in het Midden-Oosten (13) en Sub Sahara (12). Beschouwt men evenwel alle conflicten, dan is er nog een wereld te winnen in Azië/Oceanië, alsook in het relatief rustige Europa en Amerika.

Daar tellen wij nog 235 conflicten in het lage geweldsspectrum of er wordt in het geheel (nog) niet gevochten. De productgroepen in de NV De Wereld zijn de afgelopen jaren succesvol gereorganiseerd. Niet regio, maar conflictstof was daarbij het criterium. Circa een derde van de 388 conflicten in de wereld gaat over het politieke systeem of een ideologisch geschil (130). Zij vallen onder de productgroep I2 (Instituties en Ideologie). Daarnaast opereren drie kleinere productgroepen die zich met voedsel- en grondstoffenconflicten bezighouden (84 wereldwijd), conflicten om de nationale macht (81) en een restgroep (grensconflicten, afscheidingsbewegingen, et cetera). De marktvooruitzichten zijn gematigd optimistisch. Tegenover de trendmatige stijging van het aantal conflicten staat het gegeven dat de gemiddelde 'conflicttemperatuur' licht daalt. Van de 388 conflicten worden er 55 iets warmer, maar 64 koelen enigermate af. De grote meerderheid blijft onveranderd, waardoor de prognose stabiel is. We zien 2012 met vertrouwen tegemoet.