Eindstrijd gaat tussen 'VVD'ers' Obama en Romney

Anders dan in Nederland zijn kandidaten in de VS niet gebonden aan formele, gedetailleerde partijprogramma's. Iets wat daarop lijkt wordt komende zomer op de conventies in elkaar getimmerd, maar zelfs met die programmapunten ? 'planks' ? wordt doorgaans soepeltjes omgegaan.

Een kandidaat moet in het zo diverse en geografisch uitgestrekte kiezerslandschap de boodschappen voortdurend aanpassen. In South Carolina kon Gingrich zich onder de vele doelgroepen, variërend van vrouwen tot middenklassers en 'evangelische conservatieven', nog profileren als het alternatief voor Romney. In de debatten ? gratis publiciteit ? was hij de sterkste. Zijn aanvallen op de linkse media enthousiasmeerden iedere Republikeinse kiezer. Romney werd neergesabeld als een Republikeinse Obama, die 'pro wapencontrole, abortus, homorechten en zelfs belastingverhoging' is.

Maar in dit gepolariseerde politieke klimaat, waar in feite ongelimiteerd geld kan worden ingezet, dreef Romney in Florida eindelijk Gingrich in het nauw. De afgelopen weken bombardeerde Romney de 'Sunshine State' met spotjes die in totaal zo'n $ 12 mln kostten. Bijna tien keer zoveel als die van Gingrich. Ook het Republikeinse establishment rees op uit de fauteuil. Er moest nu snel worden ingegrepen. Als uiteindelijke winnaar zou Gingrich met al z'n persoonlijke, politieke en zakenschandalen een eitje zijn voor de Obama-campagne.

De gerespecteerde oorlogsheldpoliticus Bob Dole verklaarde in een open brief dat Gingrich een egocentrische eenling is. 'Een ongekende brokkenpiloot.' Zelfs journalisten deden mee aan het offensief. De conservatief Peggy Noonan zette hem neer als een 'angry little attack muffin'. Natuurlijk, wie de stemmen van de conservatief Rick Santorum en deels Ron Paul bij elkaar optelt komt dicht bij Romneys score. Maar niets wijst erop dat zij snel uit de strijd stappen.

Gingrich zal zich steeds meer als de politieke leider van de Tea Party-Amerikanen profileren. Sarah Palin steunt hem al. Maar daar zit ook zijn valkuil. Februari zal Romneys maand worden, want staten als Nevada en Arizona zijn hem gunstig gezind vanwege de vele mormonen die voor 90 procent op Romney stemden vier jaar geleden.

Maart kan nog succesvol zijn voor Gingrich, want zuidelijke conservatieve staten als Mississippi, Georgia en Tennessee zijn dan aan de beurt. De sociaal-conservatieven zijn nu de definitieve machtsbasis van Gingrich. Romney heeft hem definitief in de rechtschristelijke hoek gedreven.

Alleszeggend is dat Florida een afspiegeling is van het diverse landelijke electoraat, dus wie daar wint...! De Florida-kiezers gaven aan dat voor hen het allerbelangrijkste is dat hun kandidaat kan winnen van Obama. Al maanden blijkt uit peilingen dat Obama Gingrich met gemak kan verslaan. Obama-Romney is echter voortdurend een nek-aan-nekrace.

De 2012-strijd kan de spannendste aller tijden worden. Obama zal met tevredenheid zien hoe Gingrich tot en met de Republikeinse conventie een irritante horzel blijft in Romneys vlees. Anderzijds laten businessorders een dip zien en dat wijst op weer een teleurstellend economisch jaar. Dat speelt Romney in de kaart, die niet voor niets het woord 'businessman' met koeienletters op zijn campagnebus heeft geschreven.

Voor wie het per se vanuit Nederlands perspectief wil bezien: geloof niet in de onzin van types als Leon de Winter, die Obama een socialist noemen. Door een Amerikaanse bril bezien zijn Obama en Romney op tal van punten rechtse VVD'ers en is Gingrich een typische SGP'er.