Dan is het stil achter de Afsluitdijk

De kans dat Nederland een rechts kabinet krijgt, is klein, maar dat we ons een tijdje achter de Afsluitdijk zullen gaan verschuilen, is nog altijd een reële mogelijkheid. Ambassades sluiten, stadsmariniers in plaats van vredesmissies, 'ons-geld-terughalen-uit-Brussel', ontwikkelingssamenwerking halveren - de rest van de wereld is dan even buitengaats.

Dan is het is goed om te bedenken wat er in dat binnendijkse tijdperk in de rest van de wereld gebeurt. Er verschijnen honderden rapporten per jaar over, wat je zou kunnen noemen, de vooruitgang - of stilstand, of achteruitgang - in de wereld. Niemand kan ze allemaal lezen, zeker de betweters niet die vinden dat ons ontwikkelingsgeld verspilde moeite is geweest en dat het hoog tijd is de luiken te sluiten.

Hayato Kobayashi en Moana Ericson zijn enkelingen die de berg gelukkig wel doorzwoegden. Ze zijn onderzoekers van het Millennium Project en maakten een rapport van rapporten, een soort AEX-index van wereldkwalen, handzaam samengevat in de Index of Global Reports 2009-10. De kabinetsinformateurs zouden niet meer dan een kwartiertje nodig hoeven hebben om te begrijpen dat de luiken toch vooral niet dicht mogen.

Meer dan anderhalf miljard mensen in ontwikkelingslanden heeft geen elektriciteit. Zij zijn niet bepaald de uitstoters van broeikasgassen. Maar de Derde Wereld draagt wel tachtig procent van de schade van de klimaatverandering die door broeikasuitstoot wordt veroorzaakt. Ook de financieel-economische crisis is onrechtvaardig in zijn gevolgen. Door bezuinigingen op hulpprogramma's is veertig procent van de ontwikkelingslanden nog eens extra in nood gekomen.

Zijn het dan rijke landen die last hebben van gelukzoekende migranten en daarom de deur in het slot mogen gooien? Ook niet. Van de bijna 1 miljard migranten zocht in 2009 driekwart een nieuw bestaan binnen eigen landsgrenzen. Van de rest, 200 miljoen, ging het grootste deel naar een ander ontwikkelingsland, en maar zeventig miljoen van een arm naar een rijk land. Uiteindelijk is dat nog niet eens acht procent. Vluchtelingen zijn sowieso geen gelukzoekers, maar ongelukontwijkers. De 27 miljoen in 2009 door oorlog en geweld van huis en haard verdrevenen, wilden niet naar Nederland, maar zwerven rond in landen die er het minst voor toegerust zijn: Soedan, Colombia, Irak, Somalië en Pakistan.

Terwijl wij ons druk maken over ons koopkrachtplaatje, is de voedselsituatie in 29 landen in de wereld volgens de Global Hunger Index 'alarming or extremely alarming'. Dat gaat om 1 miljard mensen. Niet toevallig zijn dat landen waar oorlog en geweld oorzaak en gevolg zijn van de honger, en juist deze landen worden door de financiële crisis nog eens extra getroffen. Zijn 'genderprogramma's' een softe luxe die gauw uit de OS-begroting geschrapt moeten worden? Dat zou dom zijn, want er is een duidelijk verband tussen man-vrouwgelijkheid en volle magen. In landen waar vrouwen kunnen lezen en schrijven en naar ziekenhuizen mogen gaan, is minder vaak hongersnood.

Maar eten-op-tafel zou natuurlijk niet de enige reden moeten zijn om 'vrouwelijke' ontwikkelingshulp te behouden. In de allerarmste landen hebben vrouwen een driehonderd maal grotere kans om rond de bevalling te sterven dan in ontwikkelde landen. Alleen al in deze eeuw stierven er vijf miljoen vrouwen in of bij het kraambed. En de ontwikkelingsbaby zelf loopt een veertien maal zo groot risico om in zijn eerste levensmaand te overlijden dan in een land als Nederland. Sowieso is het krijgen van een kind voor vrouwen in veel ontwikkelingslanden het grootste 'gezondheidsrisico', ook nog na het kraambed. Eén op de 76 vrouwen overleeft het hebben van een kind niet. In landen achter afsluitdijken is dat 1 op de 8000.

Klimaat en natuur bedreigen de hele wereld, maar niet overal in dezelfde mate. Wéér zijn arme landen de klos. Daar leeft het merendeel van de 3,5 miljard mensen zonder kraan of waterput. Er sterven elk jaar meer mensen door gebruik van vuil water dan door oorlog en geweld. Cyclonen en stormen komen in rijke landen driemaal zo vaak voor als in arme landen. Toch vallen de slachtoffers vooral in die laatste groep: 81 procent. Er is nog veel te doen voor Willem-Alexander en onze ingenieurs.

Intussen zorgen we ook zelf voor natuurrampen. Sinds 2000 hebben we zestig 'breeds of livestock' uitgeroeid. We vissen de zeeën leeg. Meer dan een kwart miljard mensen vangt elk jaar voor 85 miljard dollar aan vis, in stand gehouden door 27 miljard dollar aan subsidie. Daardoor is nu dertig procent van de visvoorraad weg, en als we zo doorgaan is het in 2050 helemaal afgelopen met de bedrijfstak. Dan is het stil achter de Afsluitdijk.