Terroristische incidenten

Een jaar geleden sprak een tevreden Amerikaan: 'We hebben hun armen afgehakt, we hebben hun communicatie gesloopt, en we hebben ze van hun geld beroofd. We zijn achter hun leiders aangegaan en we hebben al hun trainingskampen opgerold.' Dell Dailey, directeur contraterrorisme van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken, had op 6 januari 2009 defensiejournalisten uitgenodigd voor een afscheidsontbijt.

Twee weken later zou de regering-Obama het stokje overnemen. De Republikeinse tweesterrengeneraal, zelf commandant geweest van special forces in het Amerikaanse leger, gaf Obama nog een gratis adviesje: 'Rust niet op onze lauweren, wentel je niet in een vals gevoel van veiligheid, ga vooral door met onze aanpak.'

Leuk om nog eens terug te lezen, nu boven Detroit een vliegtuig aan een terroristische aanslag is ontsnapt (afgelopen zondag opgeëist door Bin Laden) en in Afghanistan een Jordaanse dubbelagent ongefouilleerd de Amerikaanse legerbasis Chapman wist te betreden en zo de lokale CIA-top kon opblazen (ook door Al-Qaida opgeëist).

Dailey een jaar geleden: 'Al-Qaida koos in ons een slimme tegenstander die meteen terugschoot, het kleed onder ze wegtrok en ze terugjoeg in hun holen, van waaruit ze nu niks meer kunnen beginnen.' Verwijzend naar de succesvolle verijdeling in 2006 van een Al-Qaida-aanslag op tien passagiersvliegtuigen die tegelijkertijd onderweg waren naar Amerika, zei hij: 'Dat kunstje kan Bin Laden niet meer uithalen. Hij zou bij voorbaat ontdekt worden en het zou weer worden verijdeld. Hun vermogen om op afstand iets uit te richten, is non-existent.'

Niet elke directeur uit de regering-Bush keek zo ingenomen terug op de strijd met Al-Qaida. John 'Mike' McConnell, superbaas van alle zestien inlichtingendiensten in Amerika, blikte in december 2008 ook terug op de periode-Bush en hekelde de verkokering onder zijn diensten. Het was na het Irak-échec de bedoeling geweest om de bezem door het hele inlichtingencircus (100.000 man, jaarlijkse kosten 50 miljard dollar) te halen. Zijn functie, Director of National Intelligence, was in 2004 geschapen om orde en overzicht te bewaken, maar daar was weinig van terecht gekomen. De zestien diensten bleven langs elkaar heen werken. Bij zijn laatste toespraak maakte McConnell de berustende grap: 'We designed the system to make the attacks of 9/11 successful.' Daar kon Obama het mee doen.

Na Detroit en Chapman heet Al-Qaida dus weer terug te zijn. De Republikeinen roepen dat Obama de strijd tegen terreur heeft laten versloffen. Ze verwijten hem dat hij direct na zijn aantreden de term GWOT (Global War on Terror) heeft geschrapt. Maar de critici vergeten voor het gemak hoe groot de ruimte was tussen Dailey en McConnell, tussen zelfingenomenheid en frustratie.

Natuurlijk had Bush wel íéts achtergelaten. In 2004 bijvoorbeeld, met de oprichting van het National Counter Terrorism Center. Daar wordt alle terreurinformatie uit de hele wereld verzameld, het internationale terrorisme per minuut meticuleus bijgehouden en geanalyseerd, en de most wanted-lijst opgemaakt (die per uur veertig namen langer wordt). Op een groot plasmascherm is daar elk vliegtuig te zien dat de VS nadert. Vijf teams werken in shifts aan de verwerking van binnenstromende informatie.

Satellieten, elint (inlichtingen uit wereldwijd onderschept radio-, telefoon- en computerverkeer) en humint (idem van informanten) leveren meer dan 6.000 rapporten per dag. Het Worldwide Incidents Tracking System houdt alles bij. Nederland sinds 2004? Zeven terroristische incidenten, 'Schiphol' Eerste Kerstdag nog niet meegerekend. Jemen: 95 incidenten. Afghanistan? Oei, op onze computer verschijnt de boodschap: De VS: zelfde waarschuwing, 1283 incidenten. De hele wereld sinds 2004? 64.000 terroristische incidenten. Ruwweg de helft is gepleegd door 'dader onbekend'. Hoofdcategorie is 'seculier/politiek/anarchistische terreur' met wereldwijd 14.847 aanslagen, bijna een kwart van het totaal. En als Al-Qaida synoniem is voor 'soennitisch extremistische terreur', dan scoort het met 13.000 aanslagen een tweede plaats.

Vervelend dat we uit de database wel leren hoeveel aanslagen zijn 'gelukt', maar niet hoeveel incidenten er zijn verijdeld. Of gewoon niet zijn geregistreerd. Eigenlijk levert de database dus precies de gegevens over het falen van de inlichtingendiensten in de wereld. Naast Detroit dus nog 64.000 keer 'systemic failure', zoals Obama de (mislukte) aanslag van de Nigeriaanse terrorist Umar Farouk Abdulmutallab betitelde - en in de helft van de gevallen weten we zelfs nog niet eens door wiens toedoen.