Maakt Obama vannacht nog zijn belofte waar?

Morgen, 5 december, loopt het START-1 verdrag af. Als het de komende uren de Verenigde Staten en Rusland niet lukt een vervolg hierop te sluiten, wordt dit het eerste smetje op het blazoen van Obama, die beloofde nog dit jaar een aanwijsbare reductie van kernwapens te bewerkstelligen.

Wat was START-1 ook weer?

START-1 (Strategic Arms Reductions Talks) legde vast dat Rusland en de VS elk over 6000 strategische atoomkoppen mochten beschikken. Die mochten worden 'verdeeld' over ten hoogste 1600 raketten of vliegtuigen, dus op veel raketten en vliegtuigen zitten of hangen meerdere atoomwapens. De realiteit is dat beide landen nu rond de 4000 strategische (= Intercontinentale) atoomkoppen hebben, dus aan START-1 hebben voldaan. Het verdrag was ook dichtgetimmerd met verificatie en inspecties over en weer.

Wat gebeurde er na START-1?

START-2 mislukte, Bush en Poetin hadden er ook weinig belangstelling voor. Ze sloten in 2002 nog wel een vrijblijvend SORT-verdrag, waarin staat dat beide kanten per 2012 nog maar 1700 tot 2200 strategische kernwapens mogen 'opstellen'. Een flutverdrag, want 'niet-opstellen' impliceert dat over het in de binnenzak houden van de overtollige kernwapens niets is bepaald, laat staan hun vernietiging. Ook niet over inspectie en naleving. Op 1 januari 2013 zou iedereen gewoon weer mogen doen wat hij wil. Dit zwakke regime treedt dus na morgen, de afloop van START, in feite in werking, want het zou de enige afspraak zijn die overblijft...

START-2 (nieuw)

Obama en Medvedev hebben in juli jongsleden gezegd op 5 december een nieuw START-2 verdrag te willen presenteren. En ook waar dat heen moet: elk land mag nog 1500 tot 1675 strategische kernkoppen houden, te verdelen over ongeveer 800 raketten en vliegtuigen. Ten opzichte van het oude START-1 verdrag dus een flink lager plafond, ten opzichte van de werkelijke toestand anno 2009 grofweg een verlaging van 30%. START-2 moet het eerste tastbare resultaat zijn dat Obama zou boeken, en het ziet er dus niet naar uit dat hij het haalt, tenzij vannacht...

Moeten we heel treurig zijn als er geen START-2 komt?

De onderhandelingen zijn nog in volle gang, dus wie weet. Er is een mogelijkheid om het oude verdrag nog een poosje te verlengen. Maar dat is niet aantrekkelijk, omdat nu zaken gedaan kunnen worden met de Russen over reducties; over een tijdje misschien wel niet meer. Sommigen vrezen dat de Russen dan op 2000 kernwapens zullen 'blijven steken'.

Obama heeft voor een nieuw verdrag ook de steun van zeven Republikeinse senatoren nodig (2/3 meerderheid in de Senaat) en die steggelen nog over verificatieprocedures etc.

Deze week is één Amerikaans verificatiestation in Rusland al verlaten. Zonde als er niet op een tijd een nieuw verdrag komt, want het over en weer inspecteren gaf het nodige onderlinge vertrouwen.

Als er morgen niets uit de bus komt is het toch een klein krasje op het blazoen van Obama, die in 2009 nog met iets tastbaars wilde komen en volgende week de Nobelprijs voor de Vrede ontvangt, juist voor deze inspanningen en de verwachtingen die hij heeft gewekt.