Behoorlijk ziek Amerika is nu terug van weggeweest

Eerst was er de sfeer van een popconcert. Keiharde muziek en veel, heel veel jongeren in spijkerbroek en T-shirt. Maar wie goed keek, zag ook tussen de honderdduizenden die gisteravond in Grant Park in Chicago waren samengestroomd oudere zwarte Amerikanen die zich deftig hadden aangekleed alsof zij naar het huwelijk van hun kind gingen. Alsof het de belangrijkste dag van hun leven was.

Die mensen waren stil, zich bewust van het grote moment dat zou komen. Nog geen vijftig jaar geleden hadden ze door een aparte ingang het park moeten betreden. Hadden ze in de bus ernaartoe moeten opstaan voor een blanke. En hadden ze in ieder geval niet vooraan mogen staan.

Staat voor staat kwamen de uitslagen binnen. Ieder uur weer een paar. De grens van 270 kiesmannen kwam steeds dichterbij, maar het leek allemaal zo lang te duren.

'270 is de nieuwe "mountaintop" waar ooit dominee King van droomde', zei een zwarte commentator. Eerst zien en dan geloven, zag je met name veel zwarte mensen en jongeren, die meestentijds alleen Bush in hun politiek bewuste leven als president hadden meegemaakt, denken

En toen kwam het grote moment. Vanaf het levensgrote CNN-scherm galmde over het hele park de boodschap dat er nu 'potentieel groot nieuws' zal worden aangekondigd. 'De 47-jarige senator Barack Obama is gekozen tot de 44ste Amerikaanse president.'

Het was alsof er op een knopje werd gedrukt. De grond trilde. Mensen sprongen in de lucht en vielen elkaar in de armen. Ik keek om me heen en in plaats van een feest was het vooral één groot tranendal en dat hield minuten aan.

Een zwarte mevrouw voor mij zei zachtjes tegen haar man: 'Nu kan ik eindelijk ook het volkslied zingen.' Tussen haar tranen door vertelde zij 'dat ze nooit gedacht had dat deze dag ooit zou komen.'

Het duurde nog even en toen kwam Barack Obama op als een nieuwe John F. Kennedy. Nu was het ook echt feest. Was hij tijdens de debatten presidentieel, nu stond daar een staatsman. Ook hij was ontroerd, besefte het historische moment en de uitdagingen waar hij en het land voor staan. Zijn toon was gevoelig en soms ook ernstig. Hij sprak als een arts-dominee een helende rede uit.

Amerika is behoorlijk ziek en er hangt wel iets van somberheid over het land waar anders het optimisme zo domineert. Obama is de juiste man op het juiste moment. Als een Roosevelt blaast Obama weer lucht in de Amerikaanse maatschappij. Hij is zelfverzekerd en zegt dat zijn uitverkiezing het bewijs ervan is dat alles mogelijk is.

Maar het was ook een nederige speech, want hij gaf de overwinning gelijk terug aan de mensen. 'Niet ik maar jullie hebben gewonnen. Change has come to America.' Ik zag al de eerste T-shirts in het publiek met niet de tekst 'Yes we can' maar 'Yes we did'. Hier stond niet de leider van een partij maar de aanvoerder van een beweging die ook meteen aangaf 'de stem van de mensen te horen die niet op mij gestemd hebben. Ik zal ook jullie president zijn.'

Dit is Obama op z'n best. Hij stijgt boven het traditionele links-rechtsschema uit. Als president zal hij het conservatieve Amerika weer terugbrengen naar het centrum. Vanuit die positie kun je bruggen slaan met Democraten én Republikeinen. Hij is progressief als het gaat om waarden-issues als abortus en homorechten.

Met zijn plannen voor belastingverlagingen richt hij zich vooral op de middenklasse. Op mensen die minder verdienen dan $ 200.000 dollar per jaar. Wat betreft defensie kan hij een hardliner zijn. Hij wil in een gevaarlijke wereld het defensiebudget verhogen en beloofde tijdens zijn speech Al Qaida te zullen verslaan.

Met zijn uitverkiezing herstelt Obama de geloofwaardigheid van Amerika. Er zullen veranderingen komen in Washington en Amerika, en Obama beloofde zelfs in de hele wereld. Amerika wordt weer een echte leider. Martelingen zoals in de Abu Ghraib-gevangenis zullen worden verboden.

Wij zagen dit jaar een gepijnigd Amerikaans electoraat. Dat heeft alles te maken met de oorlogen en de financiële crisis van het moment, maar zeker ook met het verlangen om weer de hoge Amerikaanse idealen te kunnen uitdragen. Veel Amerikanen hebben zich de afgelopen jaren geschaamd voor hun land.

Amerika is terug van weggeweest. 'Alles is mogelijk in Amerika', zegt Obama, en hij is er zelf het bewijs van. Na afloop van de speech dansten en zongen de mensen massaal op Michigan Avenue, het Broadway van Chicago. Ik zag een groot spandoek met de woorden: 'Happy Days Are Here Again.'

Die tekst past niet bij de huidige tijd. Maar gisteravond waren die woorden op hun plaats. De mensen waren dronken van geluk. Morgen, misschien overmorgen ontwaken zij uit hun roes en zijn zij zich bewust van de nieuwe, grote uitdagingen. Maar het geloof in eigen kunnen is plotsklaps weer hersteld. 'Yes we can' is toch meer dan een campagneslogan.

Willem Post is Amerikadeskundige bij Clingendael.