Tel mee

Een van de merkwaardigste onderdelen die een student in de Internationale Betrekkingen vroeger kreeg voorgeschoteld, was het vak "inhoudsanalyse". Dan kreeg je een stuk beleidstekst waarin je moest tellen hoe vaak bepaalde begrippen voorkwamen. Met een beetje gegoochel concludeerde je na zo"n exercitie dan of zo"n stuk veel verschilde van vroegere teksten, en hoeveel graden de koers was verlegd. Het wekte mijn argwaan, want zonder gezond verstand leidde het natuurlijk tot niets. Voor de onnozele woordenteller maakt het niet uit of er tien keer "oorlog" of "geen oorlog" in een tekst staat, voor de verstandige onderzoeker ging het natuurlijk om het woordje "geen".

Het wonderlijke was dat het gezonde verstand in grote lappen tekst niet zo"n rol meer leek te spelen; de woordenteller bracht uiteindelijk de boodschap van zo"n stuk toch wel aan het licht. Alsof hij ondanks alles de verborgen bedoeling wist te onthullen.

Twee jaar geleden stuurde het kabinet-Balkenende een brief naar de Kamer waarin de missie-Uruzgan werd aangekondigd. U herinnert zich misschien een voorganger van deze column waarin ik schreef dat daar nul keer het woord "oorlog", en nul keer de woorden "gevecht" of "conflict" in voorkwamen. Het woord "wederopbouw" kwam daarentegen 27 keer voor, en telde je daarbij nog ontwikkeling, democratisch en hervormingen bij op, dan kwam je tot wel 48 hits, telde mijn woordenteller. Je zou haast denken dat niet de Luchtmobiele Brigade, maar de Novib op het punt stond om te worden uitgezonden, concludeerde ik.

Nu is de kogel door de kerk en tekent Nederland voor twee jaar bij. Tijd om mijn teller weer even aan te zetten, kijken wat de communicatiedeskundigen er in de zogenaamde artikel 100-brief van gemaakt hebben.

Het woord "oorlog" blijft taboe, het komt nog altijd nul keer voor. Ook de belendende termen "onveilig" en "terrorisme" scoren nul, en "gevechtshandelingen" blijft steken op twee. Dat wil nu ook weer niet zeggen dat de regering liever spreekt over "veilig". Ook die term valt maar twee keer. Zeker, er worden "risico's" (zeven keer) in Uruzgan gelopen, maar het lijkt er op dat het veiligheidsdiscours liever wordt gemeden. Nee, net als twee jaar geleden spreekt de brief liever over de roze kant van de missie. De term "opbouw" is glansrijk winnaar met 38 keer. Let op, van "wederopbouw" wordt nu nog maar vier keer gesproken. Blijkbaar is het tot Den Haag doorgedrongen dat er nooit iets was in Uruzgan, en dat je daar van nul af moet beginnen. Intrigerend: tegenover de 38 keer "opbouw" staat ook precies 38 keer "taliban". Zo'n domme analyse geeft waarachtig nog leuke resultaatjes.

En nu voor de zekerheid ook nog even de werkelijkheid. Die geeft een ander beeld dan nul oorlog en conflict en terrorisme.

Op de dag dat minister Van Middelkoop zei: "We kunnen het aan", zei de Franse generaal Vincent Lafontaine (chef planning van ISAF) in Kaboel precies het omgekeerde: "We kunnen het niet aan". Althans wat heel Afghanistan betreft: "The 41,000 soldiers in ISAF are largely insufficient to ensure security".

Op de dag dat minister Koenders zei dat er lichtpunten waren en de economie van Afghanistan geweldig vooruitging, moest ik even denken aan het VN-rapport van 21 september waarin stond: "De Afghaanse economie is sterk afhankelijk van internationale hulp, en het beeld is enorm vertekend door de aanzienlijke inkomsten uit de illegale drugshandel". Toen hij vertelde dat er nu wel zes miljoen Afghaanse kinderen naar school gaan, moest ik denken aan de toevoeging uit datzelfde rapport die ik op tv niet hoorde: "Insecurity had forced 412 of 721 schools to close in the insurgency-affected provinces of Kandahar, Uruzgan, Hilmand and Zabul."

Als ik in de regeringsbrief lees dat met de wederopbouwactiviteit in Uruzgan "vijftig procent van de bevolking wordt bereikt", (sic) ben ik verrast, want in een recent VN-rapport wordt Uruzgan geschaard onder de "extreem riskante" gebieden waar hulpwerkers zich beter niet kunnen wagen. Als ik vergeefs zoek naar het woord "terrorisme", moet ik verbaasd denken aan een vers VN-rapport van 20 november dat de terugkerende dreiging van de taliban/Al-Qaida-tandem juist "persistent and real" noemt. Dat was exact de reden waarom de internationale gemeenschap zich in 2001 met Afghanistan ging bemoeien, niet omdat het een hulpbehoevend land was.

Ben ik na het voorgaande tegen de ISAF-missie in Afghanistan en vind ik dat Nederland daar niets heeft te zoeken? Nee, ik vind dat we daar nog wel een jaar hadden mogen blijven, maar ik wil vooral dat de regering het beestje bij de naam noemt.