Welke koers moet Nederland varen als het gaat om de EU? De toekomst van Europa is onze toekomst en de keuzes die we nu maken zijn belangrijker dan ooit. Instituut Clingendael organiseerde 27 augustus in samenwerking met de Haagse Hogeschool, Europese Beweging Nederland en het Montesquieu Instituut een groot verkiezingsdebat over Europa om een beter beeld te krijgen welke visie de politieke partijen hebben voor de EU. Moderator Maarten Bouwhuis, onder meer bekend van BNR Nieuwsradio, vroeg zes Kamerleden hun licht te schijnen op de eurocrisis, verdiepte integratie en hoe ze de burger beter kunnen betrekken bij de ontwikkelingen van Europa.
Eurocrisis
Bijna de helft van de Nederlanders ziet de eurocrisis als de grootste dreiging van dit moment, zo blijkt uit onderzoek van Maurice de Hond in opdracht van Clingendael. Groeiende overheidsschulden, stijgende werkloosheid, een krimpende economie en een bankensysteem dat voortdurend in de problemen is, dwingen de politiek tot snelle en soms ongewenste besluiten. Dat gold voor het vorige kabinet en het staat ook het volgende kabinet te wachten, ongeacht welke partijen ervan deel uitmaken. Ook al duurt de eurocrisis enkele jaren, het blijft een urgent probleem.
Die urgentie is voor Adriaan Schout, hoofd Europa studies van Instituut Clingendael, reden om er bij de politici op aan te dringen dat ze duidelijk maken waar ze voor staan en hoe ze de problemen van Nederland en Europa willen oplossen. Klaas Dijkhoff van de VVD pleit ervoor de eurocrisis stapje voor stapje op te lossen. Er zijn in het verleden heldere afspraken gemaakt, daaraan moet Nederland zich houden, bijvoorbeeld over de 3%-norm van het begrotingstekort. "Lidstaten hebben de Europese Commissie toestemming gegeven om naleving van de regels te controleren en om, als dat nodig blijkt, boetes uit te delen." Maar dat geeft de Commissie geen toestemming in te grijpen in bijvoorbeeld de huizenmarkt of het Nederlandse pensioenstelsel.
"Ontdoe Europa van zijn neoliberale karakter en maak de EU weer socialer", zijn de woorden van SP-er Harry van Bommel. De politici hebben hun oren teveel laten hangen naar de wensen van het bedrijfsleven, en realiseerden vrije handel en één munt, maar zijn de burger uit het oog verloren. Met alle gevolgen van dien. De EU moet de burger weer op de eerste plaats zetten en dat betekent een socialer Europa.
Verdiepte integratie
Jaap de Zwaan, lector Europese Integratie aan de Haagse Hogeschool, voorziet een verdiepte integratie, ofwel een politieke unie. "De bouwstenen zijn er al", aldus de lector. Dat is ook het pad dat Gerard Schouw van D66 wil inslaan. D66 is de enige partij die zich duidelijk uitspreekt vóór een politieke unie, hoewel Schouw het liever heeft over een 'democratische unie'. "Er moeten meer bevoegdheden naar Brussel, want in de samenwerking met andere lidstaten staat Nederland sterker dan wanneer het de problemen alleen wil oplossen. Maar dat moet wel een democratische basis hebben." Volgens D66 kan dat onder meer met een gekozen president en een Europese kieslijst.
De voorstellen van Schouw doen zijn collega van de PVV, Louis Bontes, gruwelen. Hij pleit juist voor een exit van NL uit de EU. 'Naar Zwitsers model', wat wil zeggen dat Nederland bilaterale verdragen met andere landen sluit om de welvaart te kunnen behouden, zonder de Brusselse lasten en bemoeienissen.
Betrokken burger
De organiserende partijen vinden het bovendien belangrijk dat de burger bij de discussies over Europa wordt betrokken. Het sentiment over Europa onder de kiezer is niet goed te noemen; slechts 11% heeft er vertrouwen in dat politici hun belangen goed kunnen behartigen in Brussel. Reden voor Clingendael om filmmaker Bahram Sadeghi aan kiezers te vragen hoe zij over Europa denken.
Daarna is Arjan el Fassed van GroenLinks en Raymond Knops van het CDA, twee pro-Europese partijen, gevraagd dat gebrek in vertrouwen uit te leggen. Beide politici verwijten het elkaar. GroenLinks zou de richtlijnen uit de EU veel te streng willen maken waardoor de regels als dictaat gezien worden. GroenLinks zegt juist dat het CDA een negatief sentiment heeft gecreëerd in al die jaren dat het regeerde. En terwijl beide politici verdrinken in discussies over politieke dossiers merkt moderator Maarten Bouwhuis terecht op dat ze volledig zijn afgedwaald van het onderwerp van gesprek: de betrokkenheid van de burger bij Europa. En dan is het even stil....
In een zaal waar de temperatuur langzaam opliep hebben de Kamerleden hun ideeën over Europa goed toegelicht en alle vragen van het publiek beantwoord. Het maakte het debat tot een geslaagde avond.