Migratie en asiel zijn altijd een heet hangijzer. Steeds vaker lopen ook deze maatregelen via Brussel. Met name de VVD en PVV verzetten zich daartegen en deze twee partijen zien migratie ook als een belangrijk verkiezingsthema.
Van alle politieke partijen zijn voor met name de VVD als de PVV asiel en migratie belangrijke onderwerpen in de verkiezingsprogramma's. Beide willen een strenger beleid en leggen veel nadruk op meer nationale zeggenschap. De andere partijen zijn niet zo zwart-wit. Zijn de plannen van VVD en PVV over één kam te scheren?
"Wat ze in ieder geval met elkaar gemeen hebben is dat de plannen nauwelijks haalbaar zijn. De PVV wil uit de EU stappen en alle regels zelf bepalen. Geert Wilders ziet Zwitserland als het grote voorbeeld: geen lid van de EU, wel van de Europese Vrijehandelsassociatie. Toch zal Wilders ons land daarmee niet van de asiel- en migratieregels ‘bevrijden'. Zwitserland is verplicht om EU-regels toe te passen, ook die van Schengen, terwijl het er alleen maar op kan lobbyen. Ze zitten niet zelf aan de onderhandelingstafel."
"Wat mij meer verbaast zijn de plannen van de VVD. De Liberalen willen andere lidstaten tijdelijk uit Schengen kunnen zetten als deze zich niet aan de regels houden. Aan de andere kant wil de partij voor Nederland een opt-out bepleiten als het de partij niet lukt de leeftijds- en inkomenseis voor gezinshereniging te verhogen. Kortom, andere lidstaten zijn gebonden aan de regels, maar NL kan zich van bepaalde plichten ontheffen wanneer het even niet uitkomt. Dat is erg moeilijk uit te leggen in Brussel."
Zijn de voorstellen van de VVD te realiseren of staat Europese regelgeving in de weg?
"In principe is het mogelijk om de grenzen van ‘ongehoorzame' lidstaten (tijdelijk) te sluiten, hoewel alle andere Schengen-landen akkoord moeten gaan als Nederland zoiets dergelijks voorstelt. Maar als ons land de ene keer regels oplegt en zich de andere keer eraan wil ontrekken, dan zal er weinig goodwill zijn bij de overige lidstaten. En die goodwill heeft Nederland nodig als het de steun van andere lidstaten vraagt op het gebied van bijvoorbeeld gezinshereniging, huwelijksmigratie en langdurig verblijf. In dat soort gevallen wordt er gestemd op basis van een gekwalificeerde meerderheid. Daarvoor moet Nederland andere lidstaten achter zich krijgen, zowel grote als kleine. En het lukt niet om in Brussel bondgenoten te krijgen als je bekend staat als een notoire nee-zegger."
VVD en PVV willen de zeggenschap op het gebied van asiel en migratie terughalen naar Nederland. Waar kan Nederland op basis van de huidige regels al invloed op uitoefenen?
"Voor wat betreft Schengenafspraken geldt een vetorecht. Daar heeft Nederland vorig jaar nog gebruik van gemaakt toen het een veto uitsprak tegen toetreding van Roemenie en Bulgarije tot Schengen."
Een meerderheid van de Nederlandse kiezers, 54%, vindt dat migratie niet door Brussel geregeld hoeft te worden, zo blijkt uit een peiling van Maurice de Hond in opdracht van Instituut Clingendael. In die zin geeft de VVD gehoor aan de kiezer. Hoe kijkt u daar tegenaan?
"We kunnen ons wat dit betreft niet isoleren en een volledig eigen beleid bepalen, want andere landen zullen altijd invloed op ons hebben. Bovendien hebben we veel gemak van de open grenzen. De kiezer is niet op de hoogte van het feit dat Nederland meebeslist in Brussel over migratieonderwerpen. Er moet aan de kiezer worden uitgelegd waarom een effectief migratiebeleid alleen op Europees niveau kan werken, niet nationaal. Het is beter om daar energie in te stoppen dan mooie verhalen te verkopen over een Nederlandse alleingang, want die kan in het echt nooit werken. In je eentje migratie tegenhouden is hetzelfde als water uit de rivier aan de grenzen tegenhouden: het kan niet."
De partijstandpunten uit de verkiezingsprogramma's 2012
CDA betoogt dat een harmonisatie van de regels voor toelating, een evenwichtige verdeling van migratie en een gemeenschappelijke aanpak van het terugkeerbeleid zijn binnen de Europese Unie onverminderd van belang. Wij werken toe naar een gemeenschappelijk Europees asielbeleid.
ChristenUnie vindt het nu tijd om het steeds strengere asielbeleid om te buigen naar een rechtvaardiger en humaner beleid. Europese samenwerking is daarbij nodig.
Volgens D66 moet Nederland zich inzetten voor het Europees Asielsysteem met gelijke kansen voor toelating en een eerlijke verdeling van asielzoekers over de lidstaten. Nu zijn de verschillen in procedures en hun uitkomsten te groot en worden lidstaten aan de grens van Europa, zoals Italië en Griekenland, te zwaar belast.
GroenLinks wil dat Nederland binnen de EU ijvert voor een betere naleving van mensenrechtenverdragen en EU-asielrichtlijnen, zodat asielzoekers in heel Europa dezelfde bescherming krijgen, en voor een aanpassing van de Dublinverordening, waardoor asielverzoeken eerlijker worden verdeeld over de EU-landen.
De PvdA vindt dat Europese samenwerking het vreemdelingenbeleid verder brengt. Daarom willen wij gelijke Europese toelatingsregels, gezamenlijk bewaakte buitengrenzen en menswaardige opvang in alle EU-lidstaten. Fraude, misbruik en illegaliteit pakken we gezamenlijk aan, alle lidstaten nemen hier hun verantwoordelijkheid.
De PVV wil uit de EU en zeggenschap over immigratie weer in Nederlandse hand houden. Daarom moet Nederland uit de EU stappen.
Volgens de SGP mogen EU regels het eigen immigratie- en integratiebeleid niet belemmeren.
SP wil dat Nederland de hulp aan de Europese landen aan de buitengrens van de Europese Unie intensiveert om te zorgen voor beheersbare migratie, met respect voor de rechten van vluchtelingen. Met landen buiten de EU maken we afspraken om te stoppen met het doorlaten van duizenden migranten op weg naar Europa.
De VVD wil een eerlijk en restrictief vreemdelingenbeleid. Goede bewaking en controle van de Europese buitengrenzen zijn daarbij van belang. De VVD wil de Europese richtlijn voor gezinshereniging wijzigen met hogere leeftijds- en inkomenseisen. Als dit niet lukt moet Nederland een opt-out bepleiten zodat Nederland deels zijn eigen regels kan bepalen.