Eigenlijk zijn de gedoseerde lekkages van Edward Snowden vooral de technische bevestiging van wat de WikiLeaks van Julian Assange ons een paar jaar geleden inhoudelijk al verklapten.
De Amerikanen zijn goed op de hoogte van wat zich in de boezem van het buitenlandbeleid afspeelt.
Dat ze ons sinds 1946 bespioneren is niks nieuws, we accepteerden het en vonden het niet meer dan logisch. Sterker, de grens tussen bondgenoot zijn en bespioneerd worden bestond nauwelijks. We hadden een gemeenschappelijke vijand: de Russen.
In het CoCom-regime, kort na de oorlog door het westelijk bondgenootschap ingesteld, spraken we af dat we de Russen en hun vazallen niet aan wapens zouden helpen. CoCom (Coordinating Committee) reguleerde de export van strategische goederen.
Wie de geschiedenis van dat regime bestudeert, weet dat het niet alleen een afspraak tussen vrienden, maar ook van aartsconcurrenten was. Met alle trekjes van een slangennest. De basis was: iedereen vertelde aan iedereen welke opdrachten hij in portefeuille had. Samen moest dan besloten worden wat wel en niet mocht worden geleverd.
Maar wie in CoCom eerlijk meldde dat hij de Russen niet aan computers of kanonnen zou helpen, moest er altijd rekening mee houden dat de CoCom-vrienden hem zouden bedriegen en zelf stiekem met die mooie order aan de haal zouden gaan. Dus liet je het achterste van je tong nooit helemaal zien, wat voor de anderen weer een excuus was om je te bespioneren, enzovoort. Zo trok elk land zijn grenzen aan vriendschap.
Ook Nederland leverde ‘vissersschepen’ aan de Sovjet-Unie en vond dat de Amerikanen daar niets mee te maken hadden. Maar die wisten er wel van en spraken Nederland erop aan.
De VS hoefden zelf vaak niet eens hun best te doen om te spioneren, we hielpen ze wel. Een paar jaar geleden bleek uit vrijgegeven fiches van de National Security Archives dat Nederlandse ministers graag naar de Amerikaanse ambassade aan het Korte Voorhout liepen om ze van de ins en outs van het Nederlandse defensiebeleid op de hoogte te houden. Een vorm van landverraad zou je dat kunnen noemen, maar onder de noemer van ‘bondgenootschappelijke openheid’.
Bronnen binnen de krijgsmacht bevestigden me zeer recent dat onlangs haar kaarten inderdaad (meer) op Afrika wilde zetten
De fraaiste WikiLeak over Nederland vind ik nog altijd de parting thoughts van Clifford Sobel, die vlak voor zijn terugkeer naar de VS in 2005 nog eens de balans van zijn ambassadeurschap in Den Haag opmaakte. Hij voorzag verschuivingen in ons beleid die nu pas manifest lijken te worden.
Sobel heeft geen profetische gaven, maar had goede informanten, of misschien afluisterapparatuur, wie zal het zeggen. Een kleine tien jaar voordat we werkelijk naar Afrika (nu Mali) zouden gaan, schreef hij: ‘Africa: senior Dutch military officials say they are considering expanding their military presence in Africa to include Burundi, Rwanda, Eastern Congo, Botswana, Zambia, and Ivory Coast, adding new “eyes and ears” on the ground.
‘The Dutch have requested embedding a cell at EUCOM (….) to coordinate their actions with the US and other allies.’ Daar staat Mali niet bij, maar het gaat om de grote lijn: Afrika.
En wat is de missie-Mali die nu op stapel staat? Inderdaad, een ‘ogen en oren’-missie. Sobel verder: ‘Dutch deployments in Africa have solid support in Parliament, while the focus on security as an aspect of development provides an attractive justification for potential European partners.’ Wat je er ook verder van moge vinden: dat is precies het beleid van het kabinet-Rutte II van zeven jaar later, lees het regeerakkoord.
Bronnen binnen de krijgsmacht bevestigden me zeer recent dat – althans de landmacht – onlangs haar kaarten inderdaad (meer) op Afrika wilde zetten. Een gevolg van vijftien jaar denken, zo werd me duidelijk, wat mij weer aan de verrassende ‘parting thoughts’ van Sobel deed denken. Kort door de bocht komt het erop neer dat de landmacht van mechanisch naar gemotoriseerd ‘schuift’, van tanks naar beweeglijke wielvoertuigen, zoals de Bushmaster en de Boxer en de Mercedes SoftTop.
De jongste verzachting van de bezuinigingen op Defensie in het begrotingsakkoord zouden de operatie KL-Alternatief net mogelijk hebben gemaakt. Maar de Amerikanen zagen het in 2005 al aankomen.
