Ko Colijn (1951) is algemeen directeur van het Instituut Clingendael, politicoloog en journalist. Sinds 1978 schrijft hij als defensiedeskundige artikelen en columns voor het weekblad ‘Vrij Nederland’. Ook wordt hij door de media vaak gevraagd als commentator en deskundige op het gebied van diplomatie en veiligheidsvraagstukken. Colijn is als hoogleraar Internationale Betrekkingen verbonden aan de Erasmus Universiteit Rotterdam (NL), waar hij internationale betrekkingen en Europese politiek doceert.
De waan van de dag. Nederlandse media ontkomen er niet meer aan. Elke week hebben ze weer een ander hot topic en verschuift de aandacht naar iets wat op dat moment belangrijker is. De ene week is het Syrië, dan weer Egypteweek, Oekraïneweek of de week van Ronald Plasterk. Naar mijn mening ligt de nadruk te veel op één nieuwsfeit, waardoor een onterechte filtering wordt toegepast. Er is te veel aandacht voor hetzelfde onderwerp, waardoor een hype ontstaat.
Over Syrië geen nieuws
Een voorbeeld is de oorlog in Syrië. Die gaat gewoon door, is zelfs in alle hevigheid aangewakkerd, maar daar hoor je weinig over. Over de vredesonderhandelingen ‘Genève-1’ werd nog veel geschreven en gesproken, voor ‘Genève-2’ is echter veel minder aandacht. Bij Clingendael merken we dat ook. Wij hebben de Syrische oppositiedelegatie getraind en steeds gevolgd hoe zij het ervan afbrachten in de media. Maar op een gegeven moment waren zij amper meer in het nieuws. Inmiddels zijn de onderhandelingen, waar al niet veel van verwacht werd, op een dood punt gekomen. Assad gebruikt het gebrek aan media-aandacht juist om er ‘ongestoord’ een schepje bovenop te gooien in de oorlog. Hij vertraagt de afvoer van chemische wapens en lijkt in alle vrijheid zijn gang te kunnen gaan. Zo zie je wat nieuwshypes kunnen veroorzaken. Er wordt misbruik gemaakt van het feit dat de aandacht van de media bij andere conflicten ligt.
De week van Plasterk
Een andere hype die mij opviel was de affaire rond Plasterk. Terrorismedeskundigen waren van mening dat we het niet over Plasterk moesten hebben, maar over de zaken waar het écht om gaat: de afweging tussen een onsje meer veiligheid en een onsje minder privacy. Best, maar het ging vorige week toch echt om ‘Den Haag’. Had Plasterk de Kamer goed geïnformeerd? Was die informatie nu staatsgevaarlijk of niet? Omdat het om een binnenlandse, Haagse kwestie ging, kreeg dat de hoogste prioriteit in de berichtgeving.
Keuzes maken
Op zich is het begrijpelijk dat de media zo werken. Als schrijvend journalist constateer ik dat het te maken heeft met de schaarste op redacties. En ook als directeur van Clingendael merk ik dat dat een rol speelt. We werken met een team van twintig mensen en daarmee kunnen we nooit alles wat op de wereld gebeurt in de gaten houden. Ook op het Ministerie van Buitenlandse Zaken bestaat die scheeftrek. Er is geen tijd om ons met alles bezig te houden en om die reden moeten we keuzes maken. Dan hol je al snel mee met de hype en de waan van de dag. Jammer is dat wel, omdat er zoveel meer te vertellen is en het ten koste kan gaan van andere belangrijke onderwerpen.”
