Perplex stonden we. Ko Colijn legt uit waarom de opmerking van Mark Rutte over de Europese verkiezingen tamelijk armoedig en beschamend is.
Mark Rutte verzekerde ons in de Brabant-hallen dat het op 22 mei niet om Europa gaat, niet om Brussel, ‘maar om Nederland’.
Ik begrijp wel dat je het de anti-Europa-partijen in verkiezingstijd niet al te gemakkelijk wil maken, maar wat mij betreft was deze kiezersvoorlichting na ‘Europa best wel belangrijk’ van Balkenende in 2005 een miserabel dieptepunt. In het regeerakkoord Bruggen slaan uit 2012 stond: ‘Europa heeft ons vrede, veiligheid en welvaart gebracht. Als het Europa goed gaat, gaat het ons goed.’ Daar zat nog een onweerlegbare logica in. Nederland mag in zijn handjes knijpen dat het midden in Europa ligt, daar heeft het immens veel aan te danken. Rutte zegt nu: als het Nederland niets oplevert, kan Europa barsten. Zo worden de causaliteit en prioriteit omgekeerd. Nederland kan Europa niet of nauwelijks de wacht aanzeggen, en het is een jammerlijke vergissing om de kiezer te laten denken dat hij dat op 22 mei wel kan.
Een vergissing is bijna uitgesloten. De uitspraak rijmt één op één met de ontboezeming van Van Rompuy dat de Nederlandse premier in een onbezonnen bui gedreigd heeft uit de euro te stappen als lidstaten via contracten met Brussel tot economische hervormingen zouden worden verplicht. Stond Hans van Baalen (die we nu volgens Rutte ineens heel geestig Hans van Banen moeten noemen) in februari op het Maidan-plein in Kiev te pleiten voor Nederlandse banen? Nee dat deed hij niet, al was het verder een nogal gratuit optreden. De priemende vinger van Hans (als we dan toch bezig zijn, mag ik hem dan voor één keer Hans van Baken noemen?) ging daar dacht ik in de richting van vrede en vrijheid, niet van de export van anjers en kaas.
'Rutte zegt nu: als het Nederland niets oplevert, kan Europa barsten.'
Ik sta perplex van de redenering dat de EU niet meer over Europa gaat maar over Nederland, niet meer over Europese vrede mag gaan maar over Hollandse banen, en van de twee argumenten die daarvoor worden aan gevoerd. Een: je mag dat zeggen om de populisten en ergste eurosceptici de wind uit de zeilen te nemen. Twee: je moet dat zeggen omdat het vredesargument over de houdbaarheidsdatum zou zijn. De jeugd van tegenwoordig heeft recht op een eigentijds argument, de wereld draait door.
Beide argumenten zijn tamelijk armoedig en beschamend. Tamelijk, omdat de goede zaak soms tactische concessies vraagt en verdient. Niet te veel, laten we zeggen dat je de jokgrens wel moet eerbiedigen. Je mag bijvoorbeeld niet eenzijdig blijven zeggen dat Polen en Bulgaren onze banen afpakken, zonder óók uit te rekenen hoeveel Oost-Europese banen er al verloren zijn gegaan, en andere er weer zijn bijgekomen, door machtige West-Europese investeringen in de voormalige Oostbloklanden na hun toetreding tot de EU. Armoedig: omdat populisme de norm zou mogen zijn van het verkiezingsdebat. Negeer toch die demagogie over de terugkeer naar de gulden, reken resoluut af met die zondebokretoriek van Wilders, bestrijd beschaafd doch dringend het manipulatieve conservatisme van het Burgerforum.
En beschamend: omdat het een gedrocht van een redenering is om toe te geven dat het argument van de vrede na een halve eeuw ‘verveelt’ en opnieuw verpakt moet worden in het surrogaat van de goedkope vlucht naar Kreta en de Europese veiligheidsrichtlijn voor wipkippen. Soevereiniteit zijn we al vijftig jaar kwijt, trap niet in de illusie dat u die weer gratis terug kunt eisen. Bewaar uw hysterische impulsen van nationalisme voor het Songfestival dat zich, hoe misleidend, Eurovisie noemt, maar ontken de werkelijkheid niet die leert dat Europese grootmachten al 72 jaar geen oorlog meer met elkaar voerden, dat Europa nog altijd de grootste normatieve macht van de wereld is (Brusselse regels die door andere landen worden overgenomen), dat geen blok ter wereld met zoveel landen zo hoog op de Human Development Index scoort (16 bij de top-30) en zo aantrekkelijk is dat verreweg de meeste mondiale toeristen (4 op de 10) voor een EU-vakantie kiezen. En het gaat op 22 mei dus om Europa.
