High politics, de omvangrijkste democratische verkiezingen op aarde, onstuitbare Russen en waarom Europa rafelt aan de randen.
Als dit de rubriek ‘De toestand in de wereld’ van Mr. G.B.J. Hiltermann was geweest, vijftig jaar geleden elke zondag van 13.10 tot 13.17 uur het nationale baken in de internationale politiek, dan zou hij nu met sonore stem in vogelvlucht over drie grote wereldpolitieke gebeurtenissen zijn gescheerd:
Allereerst, dames en heren, waar ook ter wereld op de middengolf, wil ik met u stilstaan bij de toestand in de Europese wereld na de verkiezingen voor het zogenaamde Europese parlement. Ik durf de populistische winst opmerkelijk maar niet onverwacht te noemen. Maar mij dunkt, we moeten er ons ook weer niet al te druk over maken, omdat buitenlandse politiek nu eenmaal iets is van nationale staten en niet van de Europese Unie. Alleen illusionisten denken dat Brussel ooit de ultieme beslissingen over oorlog en vrede zal nemen, en ik wil er waarschuwend aan toevoegen dat high politics ook te moeilijk is voor de straat om zich mee te bemoeien.
Er dreigt een breuk tussen sterk Noord-Germaans (euro-)Europa en een stel sukkelende, vroeg of laat devaluerende afhakers in het zuiden
Terug naar Parijs, Londen en Berlijn dus, want daar gebeurt het en het is dus veel wenselijker, dames en heren luisteraars, om te kijken wat de winst van het Front National en UKIP en, jawel, het overeind blijven van mevrouw Angela Merkel nu voor de wereld betekenen. Hoewel het maar zeer de vraag is of het FN van Marine Le Pen erin zal slagen om zich langs de institutionele hordes van het Franse kiesstelsel een weg omhoog naar het Elysée te banen, drijft Parijs weg van Berlijn en wordt de as Frankrijk-Duitsland steeds dunner. Jammer voor een verenigd Europa, maar als de slappe Hollande nu ook nog eens een buiging naar het FN gaat maken, gaat de bondskanselier haar geduld verliezen en dreigt een breuk tussen sterk Noord-Germaans (euro-)Europa en een stel sukkelende, vroeg of laat devaluerende afhakers in het zuiden. Het Britse kiesstelsel zal UKIP weliswaar ook niet makkelijk tot in Whitehall voeren, te veel obstakels met het winner takes all-systeem in die kiesdistricten, maar samen met de Conservatieven stemde nu toch 52 procent van de Britten anti-Europa dus, dames en heren luisteraars, de kans op een uittreding via het referendum van 2017 is bepaald niet geslonken.
Ergo, luisteraars, Europa rafelt uiteen aan de randen en versterkt zich in de kern, maar is aan Russisch gas verslingerd en zal dus geen rol van betekenis spelen op het veiligheidspolitieke toneel. Mij dunkt, het zal de bedrieglijke rust van een door Gazprom gerund wildreservaat prefereren. De werkelijke vraag, als u het mij niet euvel duidt, is niet of de Baltische staten daar nog bij zullen horen danwel weer door Rusland worden ingelijfd, maar of de Duitsers via de ijdele hals Gerhard Schröder nog aan Moskou durven vragen of de Polen deze keer gespaard zullen blijven.
Het ziet het er, met uw welnemen dames en heren luisteraars, niet erg vrolijk uit in de wereld.
Dat brengt me dan bij de grote buitenlandspolitieke visie die president Barack Obama zojuist in West Point ontvouwde. Met permissie, maar daar bevestigde de leider van onze westerse wereld toch het beeld dat we al vreesden: de wereldpolitiek kent vele problemen maar daar gaat Amerika geen gratis militaire oplossingen meer voor leveren. Soms misschien nog wel, want ze blijven natuurlijk het sterkste land van de wereld, maar dan moet u meebetalen en in eerste instantie moeten diplomaten de klus voortaan zien te klaren. Nu vraag ik u, na de red line inzake Syrië die geen rode lijn was, het hopeloze vredesoffensief van Kerry in het Midden-Oosten dat nu door de paus wordt overgenomen met de hoogste vorm van diplomatie – een gebed tot God, en met steeds meer landen die openlijk aan het Amerikaanse leiderschap twijfelen (Saoedi-Arabië, Turkije, Brazilië, Japan) ziet het er, met uw welnemen dames en heren luisteraars, niet erg vrolijk uit in de wereld.
Dan had ik u in de mij toegemeten tijd van zeven minuten ook nog willen uitleggen wat de ontwikkelingen op het Zuid-Aziatische subcontinent, waar de omvangrijkste democratische verkiezingen op aarde een nieuwe regering onder president Modi hebben opgeleverd, voor ons deel van de wereld betekenen. Laat me u verzekeren dat die betekenis groter is dan die van onze zogenaamde Europese verkiezingen. Denkt u daaraan, mocht de nieuwe Eurovoorzitter Jan Peter Balkenende zich ooit in Delhi aandienen, met uw welnemen.
