Klimaatverandering is een clear and present danger

Ooit zagen we oorlog en regen als plagen van God, niets aan te doen. Vervolgens dachten we dat we met het klimaat konden spelen, een mooi wapen in de Koude Oorlog. De VS staken miljoenen in operatie-Popeye, het chemisch opwekken van regenwolken die de Ho Chi Min route waarover de communistische Vietcong naar het zuiden van Vietnam sloop in een onbegaanbare modderpoel moesten veranderen. Geheime onderzoeksprogramma's naar het opwekken van aardbevingen, het ontketenen van tsunami's, het omleiden van golfstromen, het veroorzaken van gaten in de ozonlaag en het manipuleren van hurricanes deden de ronde. De tien plagen leken niet langer door God alleen veroorzaakt te worden, de Amerikaanse en Sovjetgeneraals zouden het kunstje ook machtig zijn.

Maar er voltrok zich een bezinning. De Wereldgezondheidsorganisatie en het tijdschrift Nature zorgden in 2005 voor een schok. Plaag van God of niet, er werden (toen) inmiddels 5 miljoen mensen per jaar ziek en er stierven 150.000 mensen per jaar extra door klimaatverandering. Daarmee kreeg het spook het gezicht van een vijand, tien maal dodelijker dan oorlog. Er moest snel iets gebeuren, waarschuwden de WHO en Nature, want ons nageslacht zal dubbel worden getroffen. Twee maal zoveel zieken in 2030, twee maal zoveel doden in 2100, en daartussenin 200 miljoen slachtoffers van storm en overstroming.

Maar gaan we er ook meer oorlog door krijgen? Ja, want miljoenen eco-vluchtelingen en waterschaarste zullen het leven in allerlei gebieden ontwrichten en tot geopolitieke spanningen leiden. In 2006 wijdde de Veiligheidsraad van de VN er een speciale zitting aan, en dook klimaatverandering op in de National Security Strategy van de VS als een conflictbron 'die de capaciteit van nationale krijgsmachten kan overweldigen'.

Slotcommuniqués van de G-8 gingen vermeldden dat de aanval op klimaatverandering geen kwestie meer is van kiezen maar van moeten. De fameuze denktank IISS schreef in haar Strategic Survey 2007: 'Als we niets doen aan de uitstoot van broeikasgassen zullen de gevolgen catastrofaal zijn en gelijk zijn aan die van een atoomoorlog.' In hetzelfde jaar werd de Nobelprijs aan Al Gore gemotiveerd met de redenering dat de mensheid niet alleen het klimaat bedreigt, maar dat het klimaat nu onszelf bedreigt.

Maart 2014 bracht volgens velen de Koude Oorlog op de wereld terug, maar het was ook de op drie na warmste maart uit de geschiedenis. Deze zomer werd bekend dat enorme gletsjers zich definitief aan het losmaken zijn van de Zuidpool en de zee in glijden. Het kan nog honderd jaar duren maar de wetenschap voorspelt dat de zeespiegel er wereldwijd minstens drie meter door zal stijgen.

Begin mei publiceerde het Witte Huis de National Climate Assessment. Daarin staan vier nog niet eerder gehoorde verzekeringen:

• de opwarming van de aarde is de afgelopen 50 jaar man made. Uniek: de mens is begonnen de planeet te beïnvloeden en niet andersom;

• niemand ontspringt de dans. Klimaatopwarming is een felt, van de top van de Mount Everest tot de bodem van de oceaan;

• we zijn te laat, het tipping point is gepasseerd, klimaatverandering is niet langer te voorkomen;

• klimaatverandering is een clear and present danger: de onheilsformule die altijd voor de meest acute veiligheidsdreigingen werd gereserveerd.

Op 13 oktober jl. publiceerde het Pentagon een laatste wake up call: klimaatverandering is niet alleen clear and present, maar van nu of aan ook noodzaak tot een militaire actie.