De spreiding van je goud is een spiegel van je geopolitieke lot
Elke drastische verhuizing van goudstaven is meer dan een economische operatie, ze heeft een geopolitieke onderlaag.
De Nederlandsche Bank heeft in het diepste geheim 10.449 goudstaven uit New York terug laten halen naar het vaderland. Het gaat om twintig procent van onze totale voorraad, samen een gouden berg van 122,5 ton. Er ligt ook nog flink wat in Londen en Ottawa. Bij elkaar was de overzeese hoeveelheid meer dan negentig procent, na de repatriëring is dat gedaald tot zeventig procent. Neutraal zegt de bank dat het gaat om ‘een evenwichtiger spreiding’ van de voorraad.
In 2012 was dat blijkbaar nog niet nodig, want in antwoord op verhuisgeruchten vonden Jeroen Dijsselbloem en Klaas Knot het goud in de VS toen veilig genoeg. Centrale banken houden de lippen stijf op elkaar als het om monetaire zaken gaat, of jokken zelfs, omdat het vertrouwen in geld heilig is. Elk woord kan te veel zijn en speculaties oproepen, dus in het beste geval horen we er achteraf iets over. Alleen als het publieke vertrouwen ermee gediend is, wordt daar soms een uitzondering op gemaakt.
Opvallend is dat DNB het afgelopen vrijdag niet alleen bij de ‘evenwichtiger verdeling’ van de goudvoorraad liet, maar uitlegde dat ‘dit óók kan bijdragen aan een positief vertrouwenseffect bij het publiek’. Het woordje ‘ook’ verraadt dat het niet alleen om beetje logistiek schuiven gaat, maar dat het met terugwerkende kracht toch onverstandig was om te veel van je sieraden in New York te bewaren.
Vroeger was het goud betaalmiddel in de internationale handel, daarna anker van het papiergeld dat in omloop was. Maar de hoeveelheid goud kon de omvang van de handel onmogelijk bijhouden, zodat de volledige inwisselbaarheid een illusie werd.
Goud is gewild vluchtmiddel in tijden van economische crisis en dan kan het maar beter niet in Moskou of Beijing liggen
Toch is het edelmetaal nog een gewild vluchtmiddel in tijden van economische crisis, en in noodscenario’s moet het klaarliggen om de economie voor instorten te behoeden. Dan kan het maar beter niet in Moskou of Beijing liggen.
Dat is toch wel de olifant in de kamer: elke drastische verhuizing van goudstaven is meer dan een economische operatie, ze heeft een geopolitieke onderlaag. Die wordt zoveel mogelijk gecamoufleerd door er zo min mogelijk over te zeggen, haar voor te stellen als een technische operatie, of gewoon te ontkennen. Tegen beter weten in. De spreiding van je goud is in zekere zin een spiegel van je geopolitieke lot.
Nederland is Duitsland niet, maar het voorbeeld van de buren leert toch wel iets. Na de Tweede Wereldoorlog bezat de Bondsrepubliek geen gram goud, het was door de nazi’s opgemaakt aan tanks en stuka’s. Met de opbloei van het Wirtschaftswunder groeiden de inkomsten echter snel en gingen honderden tonnen West-Duits goud in bewaring in Amerikaanse kluizen, en voor een deel ook in Parijs en Londen. Dat waren veilige havens in de Koude Oorlog, maar het was ook een ultieme verzekering dat het West-Duitse lot in geallieerde handen lag. De VS zagen het als politiek onderpand.
Eigenlijk is de repatriëring van het goud dus een soort verwisselen van zorgverzekeraar. In dit geval kiezen we voor ophoging van het eigen risico
Natuurlijk speelt risicospreiding ook een rol. Mocht een land zijn goud in tijden van crisis nodig hebben voor het doen van transacties, dan is het wel zo handig als dat vanuit financiële hotspots kan, zoals Londen of New York. Maar ook die hotspots zijn een afgeleide van de machtsverhoudingen, van de dollar of de oude Britse pond, en het in bewaring geven van je goudvoorraad is dus een belofte van trouw. U bent de baas, ik leg mijn lot in uw handen.
Eigenlijk is de repatriëring van het goud dus een soort verwisselen van zorgverzekeraar. In dit geval kiezen we voor ophoging van het eigen risico. We vertrouwen de beschermheer een beetje minder, dat is de betekenis van het woordje ‘ook’.
