27 November 2025

Zonder kennis minder macht - De Dag van Progress

PROGRESS is het programma van de ministeries van Buitenlandse Zaken en Defensie waarvoor Clingendael en HCSS doorlopend onderzoeken uitvoeren. Jaarlijks komen beleidsmakers, onderzoekers en experts uit verschillende sectoren bijeen voor een kennisdag om internationale ontwikkelingen, bevindingen en mogelijke toekomsten voor Nederland en Europa uit te wisselen.

 

Dit jaar stond het thema centraal: Europese soevereiniteit in een tijd waarin de trans-Atlantische relatie niet langer vanzelfsprekend is.

Kennis is de basis voor goed beleid. Instituut Clingendael helpt de ministeries met fact based onderzoek om dat beleid vorm te geven. De laatste jaren is Clingendael sterk geworden in foresight en verschillende toekomstscenario’s schetsen. Ook maken Clingendael-onderzoekers nieuwe en interactieve vormen, zoals geopolitical mappings. Daarin brengen we verschillende belangen, motieven en bondgenootschappen interactief in kaart voor regio’s die zeer belangrijk zijn voor defensie, energie-aanvoer of wereldhandel. Zo kunnen beleidsmakers beter zien waar de beste handelingsperspectieven zitten voor Nederland en Europa. 

De workshops tijdens de Dag van PROGRESS maakten duidelijk dat Europese autonomie niet alleen wordt bepaald door militaire of technologische middelen, maar ook door inzicht in de krachten die het strategische speelveld veranderen, van ideologische beïnvloeding vanuit het buitenland tot geopolitieke verschuivingen. Een tweede duidelijke les van de dag was dat soevereiniteit keuzes vergt. Europa kan niet in alle richtingen tegelijk bewegen. Het moet investeren waar het verschil wil maken en nieuwe samenwerkingsvormen ontwikkelen. Of het nu gaat over defensie-industrie, (digitale) weerbaarheid of mondiale handelsroutes; scherpe keuzes moeten leidend zijn.

Binnen PROGRESS voeren Clingendael en HCSS de komende jaren onderzoek uit dat al deze opgaven ondersteunt, met een focus op thema's als de defensie-industrie, digitale soevereiniteit, maritieme corridors, en de impact van ideologische stromingen zoals MAGA. De rode draad is helder: geen macht zonder kennis en geen strategische zelfstandigheid zonder vooruitdenken. Zo helpt PROGRESS Nederland en Europa om niet alleen te reageren op wereldgebeurtenissen, maar er ook zelf richting aan te geven.

Lees de key takeaways van de sessies.

Vind hier de Clingendael-publicaties voor Progress.

Authors