De weerklank van de MAGA-ideologie in de Nederlandse samenleving
- In zijn München-toespraak van februari 2025 hintte vicepresident JD Vance op verspreiding van het MAGA-gedachtegoed in Europa; de National Security Strategy verankerde dit officieel in beleid
- Uit een peiling blijkt dat 15–25% van de Nederlanders sommige MAGA-ideeën steunt. Meerderheden ontbreken en de steun verschilt per stroming (zie Deel 1).
- Een ruime meerderheid wijst Amerikaanse inmenging in Europa af; ongeveer 20 procent steunt beïnvloedingsactiviteiten vanuit het Witte Huis
- Jonge vrouwen (18–34) vormen een opmerkelijke uitschieter en zijn het minst ontvankelijk voor MAGA-gedachtegoed vergeleken met mannen en oudere vrouwen
Dit rapport vormt het tweede deel van de serie Clingendael publicaties over de Make America Great Again (MAGA)-beweging. Het doet verslag van het survey-onderzoek, waarvoor de taxonomie van de beweging uit Deel 1 aan de basis staat. De centrale vraag is: in hoeverre vindt de MAGA-ideologie, of delen ervan, weerklank in de Nederlandse samenleving?
Lees ook deel 1 waarin MAGA wordt ontleed en gekeken wordt naar mogelijke toekomsten van de beweging.
• De MAGA-beweging lijkt in 2025 een campagne te zijn gestart om haar gedachtegoed in Europa te verspreiden. De speech van JD Vance van februari 2025 tijdens de Munich Security Conference, waarin hij de aanval opende op de aanwezige Europese politieke elite en de Europese Unie, kan worden gezien als een vooraankondiging. De in december 2025 gepubliceerde National Security Strategy (NSS) werkt de plannen van het Witte Huis met de Europese Unie verder uit. De VS is onder meer van plan patriottistische bewegingen in Europa te steunen, met als doel de koers van de Europese Unie radicaal te wijzigen.
• Doel van dit rapport is te onderzoeken in hoeverre de ideeën van de verschillende stromingen binnen de MAGA-beweging weerklank vinden in de Nederlandse samenleving. Daartoe zijn de kerngedachten van de verschillende stromingen uit deel 1 van deze publicatie-serie vertaald in surveyvragen. Die zijn vervolgens in september 2025 aan een groep van 4297 Nederlanders voorgelegd, die na weging representatief zijn voor de Nederlandse bevolking.
• Weerklank wordt gedefinieerd als de mate waarin er overeenstemming bestaat tussen de opvattingen van de Nederlandse bevolking en (delen van) het MAGA-gedachtegoed. Er wordt niet onderzocht in hoeverre de opvattingen van Nederlanders worden veroorzaakt door MAGA.
• Een aantal belangrijke ideeën waarover consensus bestaat binnen de verschillende MAGA-stromingen vindt ook weerklank onder meerderheden of substantiële minderheden van de Nederlandse bevolking. Zo denkt 54% dat de Westerse beschaving wordt bedreigd (waarbij de definitie van ‘Westerse beschaving’ aan de respondenten zelf is gelaten), en toont een grote groep zich kritisch ten aanzien van migratie en elementen van het progressivisme.
• Amerikaanse initiatieven om in Europa een ‘Make Europe Great Again’ (MEGA) project te stimuleren worden door een grote meerderheid afgewezen. 21% zou een ‘Make Europe Great Again’ in de stijl van MAGA verwelkomen. 18% verwelkomt Amerikaanse steun voor een dergelijk project.
• De ideeën van de stromingen tech-libertarisme, christelijk nationalisme en anti-institutionalisme vinden geen meerderheden in Nederland. Zij vinden weerklank bij 15 tot 25% van Nederland, afhankelijk van de specifieke stelling. Grotere steun, maar nog steeds geen meerderheid, is er voor het gedachtegoed van de economisch-populisten. De verschillende ideologische componenten van het invloedssfeer-interventionisme worden wisselend beoordeeld: grote delen van Nederland kunnen zich vinden in het principe dat beschavingen niet elkaars waarden aan elkaar moeten opdringen. Tegelijkertijd meent een groot deel van de bevolking dat Nederland een speciale verantwoordelijkheid heeft om onvrije regimes te bestrijden.
• De steun voor ideeën vanuit alt-right is niet eenduidig. Het principe dat in een maatschappij het recht van de sterkste moet gelden wordt door grote meerderheden afgewezen, terwijl een substantiële minderheid van 25% vindt dat de zwakken te veel beschermd worden ten koste van de sterken. 46% van Nederland is het eens met de stelling van president Trump dat er ‘shithole’ countries bestaan waar mensen ‘niet in staat zijn tot goed bestuur’.
• Er bestaat een gelaagd beeld ten aanzien van steun voor de principes en het functioneren van de democratische rechtsstaat. Er is vrijwel unanieme steun (89%) voor het principe van de scheiding der machten. In de Verenigde Staten steunt 74% dit principe. Het vervangen van de democratie door een dictatoriaal systeem wordt door een vrijwel even grote meerderheid afgewezen. Behoorlijke minderheden hebben wel kritiek op het huidige functioneren van ons democratisch systeem. Een vijfde pleit voor een sterke leider die kan opereren zonder rekening te houden met het parlement en de rechter, en 16% zou er begrip voor als ‘patriotten’ geweld gebruiken om ‘de samenleving te redden.’
• Het verschil tussen de geslachten en leeftijden wat betreft de ontvankelijkheid voor de verschillende MAGA-stromingen is beperkt. Er is één belangrijke uitzondering: jonge vrouwen tussen de 18 en 34 jaar. Zij lijken bijzonder weinig ontvankelijk voor de MAGA-ideologie. Opmerkelijk is dat jonge mannen van tussen de 18 en 34 in dit verband niet afwijken van oudere mannen en vrouwen (met uitzondering van jonge vrouwen).
• De resultaten roepen in het licht van de National Security Strategy, en de daarin door het Witte Huis geuite ambitie om zich actief te mengen in de Europese politiek, twee maatschappelijk relevante vragen op. Wat zijn de slagingskansen van een grote beïnvloedingscampagne vanuit het Witte Huis in een land dat Amerikaanse bemoeienis grotendeels afwijst? Biedt de 15-25% die zich kan vinden in de verschillende ideeën van de MAGA-ideologie voldoende kritische massa voor de Verenigde Staten om de Nederlandse politiek en samenleving succesvol te beïnvloeden?
Lees ook Deel 1 over de MAGA beweging en haar mogelijke toekomsten
