Tijdens de Tweede Wereldoorlog ontstond een innige relatie tussen de VS en partners op het Europese continent. Deze trans-Atlantische band verstevigde tijdens de Koude Oorlog in de gezamenlijke confrontatie met de Sovjet-Unie. Amerikaanse steun voor West-Europese staten die nog moesten herstellen van de Tweede Wereldoorlog had een financieel, economisch, militair en technologisch aspect, en beperkte zich niet tot deze domeinen. Sommige Europese staten, zoals het Verenigd Koninkrijk, verwelkomden de Amerikaanse rol op het continent bijna zonder voorbehoud, terwijl andere Europese staten, zoals Frankrijk, zich meer gereserveerd opstelden. Er was dus verschil in enthousiasme over het leiderschap van Washington. Toch leek het Westen ‘één.’

Tot schrik van vooral Europese beleidsmakers is de hechte en min of meer gelukkige band tussen de VS en de Europese statenfamilie in 2025 in sneltreinvaart veranderd. Het sluitstuk van deze dramatische ontwikkeling spreekt boekdelen. In december 2025 publiceerde Washington de nieuwe ‘Nationale Veiligheidsstrategie’ (National Security Strategy of NSS). De MAGA (Make America Great Again)-beweging – de politieke beweging aangevoerd door Donald Trump – bevestigde daarin zwart op wit haar vijandige houding ten opzichte van de Europese Unie. De regering-Trump kondigde aan een actieve strategie te voeren om de ‘beschavingsuitwissing’ van Europa te voorkomen. Het codificeerde daarmee het denken dat prevaleert onder belangrijke aanvoerders van de MAGA-ideologie. De middelen? Het belonen van EU-kritische regeringen met de belofte van hechtere samenwerking, om zo andere EU-lidstaten op hetzelfde spoor te brengen, en in heel Europa vergelijkbare bewegingen aan de macht te helpen. De speech van vicepresident JD Vance in München begin 2025 kan worden gezien als het startschot van een Amerikaanse inmengingcampagne in Europa – met de NSS is deze campagne nu officieel overheidsbeleid.

Terwijl de Europese politieke elites met lede ogen toezien hoe de hechte trans-Atlantische band van na de Tweede Wereldoorlog ontrafelt, met de ruzie rondom Groenland als nieuw dieptepunt van de betrekkingen, is nog niet volledig duidelijk hoe de Europese, en in het bijzonder de Nederlandse, bevolking aankijkt tegen de nieuwe plannen van MAGA met de EU.[1] Wat de één ziet als ongewenste buitenlandse inmenging, ziet een ander mogelijk als een duw in de goede richting om de Nederlandse samenleving te veranderen. Onderzoek van Pew Research uit juli 2025, een klein half jaar na de inauguratie van president Trump en vóór de publicatie van de NSS, laat zien dat de meerderheid in talrijke Europese landen – waaronder Nederland – een negatieve opinie is gaan koesteren over de Verenigde Staten.[2] Tegelijkertijd kenmerkt het Europese continent zich door politieke instabiliteit, en zijn politieke bewegingen die door MAGA, of aanverwante organisaties, worden gesteund, zoals AfD in Duitsland en Reform UK in het Verenigd Koninkrijk, gegroeid in de opiniepeilingen.

Te midden van interne politieke turbulentie en ondermijnende uitspraken over de EU en NAVO van een oude, grote vriend, lijkt Europa in een soort geopolitieke rouw. Dit rouwproces is begrijpelijk en misschien zelfs noodzakelijk. Maar als de Europese landen de regie over hun eigen toekomst niet kwijt willen raken, zal rouw moeten samengaan met een heldere diagnose van de situatie en de mogelijkheden tot actie. De ruimte om zelf te handelen slinkt snel, en een nieuwe strategie met nieuwe handelingsperspectieven met betrekking tot de trans-Atlantische relatie lijkt onvermijdelijk. Deze studie wil aan dat proces een bijdrage te leveren.

***

Dit rapport vormt het eerste deel van een drieluik over de MAGA-beweging en de gevolgen die deze beweging heeft en zou kunnen hebben voor Nederland. Het huidige eerste deel staat vooral stil bij MAGA zelf. Waar komt deze politieke beweging vandaan? Wat wil MAGA precies? Welke verschillende smaken of stromingen kan men onderscheiden binnen de coalitie? En hoe zou de toekomst van de MAGA-beweging eruit kunnen zien?

Het rapport bestaat uit twee hoofdonderdelen. In het eerste onderdeel (‘Conceptuele analyse van MAGA’) wordt stilgestaan bij zowel de ideologische kernelementen als de historische wortels van de MAGA-beweging. Door de ideologische en historische aard van de beweging te analyseren, kan de volledige diversiteit, de lange voorgeschiedenis en de interne logica van MAGA beter op waarde worden geschat. Zo ontstaat een gedetailleerd beeld van waar de beweging nu staat. In het tweede onderdeel (‘Toekomstverkenningen’) staat juist de toekomst van de MAGA-beweging centraal. Op basis van de conceptuele analyse wordt in dit onderdeel de vervolgvraag gesteld hoe MAGA zich de komende jaren kan gaan ontwikkelen. Deze toekomstverkenningen zijn bedoeld als ruwe schetsen van enkele mogelijkheden; zij zijn niet bedoeld als hoge-resolutieanalyses of voorspellingen.