Introductie
‘Make America Great Again’ of ‘MAGA’ is de afgelopen tien jaar veranderd van Donald J. Trumps persoonlijke verkiezingsslogan naar een politieke coalitie. Deze coalitie wordt bijeengehouden door gedeelde belangen maar ook door gedeelde morele, historische en (geo)politieke opvattingen. Vanwege de gedeelde ideeënwereld is MAGA, naast een verkiezingsslogan en politieke coalitie, ook een ideologie. In de hier gehanteerde definitie is ideologie een diagnose van de huidige wereld, een idee van de ideale samenleving en een idee over hoe van het eerste naar het tweede te gaan. MAGA’s ideologie is echter jong vergeleken met bijvoorbeeld het liberalisme of het Marxisme. Terwijl het liberalisme eeuwen de tijd heeft gehad om ideologisch uit te kristalliseren, heeft de specifieke revolutionaire vorm van conservatisme die MAGA vertegenwoordigt minder vaste vorm. Naast enkele kernbeginselen staat er nog een hoop ter discussie binnen de coalitie zelf. Moet Israël onvoorwaardelijk worden gesteund? Is terugtrekking of agressie de juiste grondhouding in het buitenlandbeleid? Op de precieze invulling en uitwerking van MAGA’s ideologie bestaan verschillende – soms zelf tegengestelde – perspectieven. Dat is altijd het geval in ‘ideeënfamilies’ zoals MAGA (of het Marxisme of het liberalisme), maar vooral als deze jong zijn en belangrijke ideologische geschillen nog beslecht moeten worden.
Door de significante verschillen binnen de MAGA-coalitie wordt het mogelijk om verschillende ideologische stromingen te identificeren. Deze stromingen vertegenwoordigen uiteenlopende invullingen van MAGA’s visie op de wereld en op de Verenigde Staten. Deze verschillen van invulling zijn wezenlijk: zij kunnen de aanleiding vormen voor hevige onderlinge ruzies binnen de politieke coalitie. Toch worden alle varianten van MAGA gebouwd rondom dezelfde ideologische basisstructuur.
In dit onderdeel wordt het ideologische karakter van MAGA geanalyseerd, zowel op de inhoud als op de stijl. Eerst worden de kernelementen van de gedeelde basisstructuur van deze ideologie weergegeven. Daarna wordt elke stroming in groter detail in kaart gebracht in een taxonomische tabel. Ten derde wordt stilgestaan bij de historische wortels van MAGA in de Amerikaanse politieke cultuur, aangezien deze verkiezingsslogan, coalitie en ideologie, die in Europese beleidskringen als zeer verrassend wordt ervaren, niet in een vacuüm is ontstaan.
MAGA-gelieerde actoren worden uiteraard niet alleen door ideologische motieven gedreven. Net als bij iedere politieke beweging is er meestal sprake van een mix van eigenbelang, opportunisme en ideologische motivering. Het is extra aantrekkelijk om een ideologisch narratief met passie uit te dragen als de weerstand klein is en de mogelijkheden tot zelfverrijking groot. Maar materiële prikkels zijn universeel en bovendien genoeg uitgelicht in de media en de vakliteratuur als het om MAGA draait.[3] De ideologische invalshoeken zijn daarentegen juist beweging-specifiek, onderbelicht en te weinig geanalyseerd. Daarom buigt dit rapport zich vooral over het ideologische karakter van MAGA. Wat is het politieke project van deze beweging? Wat wil MAGA precies?
Wat is MAGA?
Ideologische kernelementen – gemeenschappelijk
Binnen MAGA’s bonte coalitie zijn wel degelijk gedeelde elementen te herkennen. De afkeer van het liberalisme is wellicht de belangrijkste gemene deler. Met ‘liberalisme’ wordt in deze context de Amerikaanse variant bedoeld: de opvattingen, aannames en doelen die dominant zijn in vooruitstrevende, stedelijke centra in de VS, vooral aan de kusten. In deze studie zal deze boeman in het vervolg aangeduid worden als ‘progressief liberalisme’ om verwarring te voorkomen. Het behelst onder andere het geloof in de fundamentele gelijkheid van mensen wereldwijd; de opvatting dat systemisch racisme verantwoordelijk is voor een groot deel van de maatschappelijke ongelijkheid; een historisch besef van continue en geleidelijke vooruitgang en verbetering; de omarming van economische globalisering; een afwijzing van unilaterale nationale assertiviteit en een navenant kritische blik op het Amerikaanse (en westerse) verleden.
Alle varianten van MAGA verwerpen deze progressieve invulling van het liberalisme als een extremistische en gevaarlijke ideologie. Volgens een breed gedeeld begrip binnen MAGA is het kosmopolitische karakter van progressief-liberalisme specifiek ontworpen om de potentie en kracht van sterke en grootse naties zoals de VS te ketenen. De internationale rechtsorde staat vooral in dienst van de zwakkeren, ten nadele van de sterksten en dat mag Amerika niet accepteren. MAGA-kopstukken verwijzen steevast naar de ‘globalistische’ samenzwering die inclusie en begrip predikt voor andere culturen en volkeren – alle culturen en alle volkeren behalve de westerse. De strijd tegen de globalistische wereldorde van het progressief liberalisme is de bestaansreden voor de MAGA-beweging. Waar de verschillende ideologische stromingen van MAGA in verschillen is hun visie op wat progressief liberalisme moet vervangen. Een ‘gezuiverde’ vorm van het liberalisme? Witte suprematie? Een bestuursfilosofie die terugvoert op Oudgriekse, Romeinse en Middeleeuwse denkers?
Een tweede gemeenschappelijk element is de diagnose over de schade die het progressief-liberalisme zou hebben aangericht. De schadelijke effecten zijn volgens MAGA niet per ongeluk tot stand gekomen, maar willens en wetens toegebracht. Het centrale thema van Donald Trumps eerste inauguratietoespraak, op 20 januari 2017, was ‘American carnage.’ Niet ‘verval’ of ‘teloorgang’ – maar ‘slachtpartij.’[4] Met deze gewelddadige, handelingsgerichte woordkeuze zette Trump de toon binnen de MAGA-beweging voor een focus op de moedwilligheid waarmee liberaal bestuur zou hebben ‘huisgehouden’ in de Amerikaanse samenleving.
Ten derde worden alle stromingen binnen de MAGA-ideologie gekenmerkt door een paradoxale houding jegens diversiteit en pluralisme. MAGA wijst het progressief-liberale streven naar diversiteit, gelijkheid en inclusie (DEI) principieel af als een dwingend, totalitair idee dat van de gehele wereld een eenheidsworst probeert te maken en verzet zich tegen positieve discriminatie op basis van ras, gender, etc. Tegelijkertijd verwijt MAGA het progressief-liberalisme een beknotting van de vrijheid van meningsuiting en bepleiten woordvoerders een grotere openheid richting andersdenkenden. Echte diversiteit, zo stelt bijvoorbeeld Peter Thiel in een speech in 2021, vereist een rigide nationalisme, omdat alleen sterke natiestaten de lokale eigenheid en diversiteit kunnen beschermen.[5] JD Vance verdedigt op soortgelijke wijze in een speech in juli 2025 de aanhangers van de Zuidelijke Confederatie (een verbond ter instandhouding van de slavernij) tegen de uitsluiting en ‘haat’ van progressieve liberalen.[6] Jonathan Keeperman, MAGA-gelieerde uitgever, beroept zich op het liberale ideaal van de (vrije, open) marktplaats van ideeën bij het uitleggen van zijn wens om fascistische teksten te publiceren.[7]
Ten slotte valt op hoezeer beschavingsdenken centraal staat in vrijwel alle narratieven binnen de MAGA-beweging. Sommige van de gebeurtenissen die de voedingsbodem creëerden voor MAGA’s verkiezingsoverwinningen – zoals de nasleep van de recessie van 2008-2011 of de inflatiegolf van 2022 – waren vrij technocratisch van aard. Toch beperkt MAGA’s visie zich niet tot een zuiver financieel-economische of bestuurlijke diagnose.[8] De nadruk in MAGA-analyses ligt meestal juist op de breedst mogelijke socio-culturele patronen, die in de richting zouden wijzen van een fatale crisis voor de westerse beschaving.[9] Massa-immigratie is voor MAGA de grootste bedreiging voor het voortbestaan van de westerse beschaving, omdat met de demografische verschuiving ook een culturele ontwrichting zou plaatsvinden. Volgens MAGA is de migratiecrisis die zowel de VS als Europa teistert bewust opgewekt door de progressief-liberale elite. Omdat de diagnose zo radicaal is, waarbij niets minder dan de westerse beschaving beschermd moet worden tegen ‘het kwaad,’ volstaan beperkte ingrepen niet meer en zijn de meest radicale maatregelen gerechtvaardigd, ook al staan deze haaks op de grondwet.
MAGA’s nadruk op de wedergeboorte van de westerse beschaving stopt niet bij de landsgrenzen maar waaiert ook uit naar andere regio’s, met name Europa. MAGA is op dit vlak niet isolationistisch. De beweging betracht over het algemeen terughoudendheid in zaken die het culturele en economische belang van de VS niet dienen. Maar als het op Europa aankomt, zijn veel MAGA-prominenten juist van mening dat een assertieve opstelling van Washington wél het (beschavings)belang van Amerika dient. Europa moet bevrijd worden van de vermeende onderdrukking vanuit het progressief-liberalisme, in het bijzonder door de kwalijke supranationale Europese Unie, net zoals Amerika is bevrijd door Donald Trumps overwinningen in 2016 en 2024. Zolang Europa onder het liberaal-globalistische juk van de Europese Unie zucht, is MAGA’s reddingsoperatie van de westerse beschaving nog niet voltooid.[10] Op die manier houdt MAGA vast aan de historische Amerikaanse bevrijdersrol ten aanzien van Europa, zoals tijdens de Eerste en Tweede Wereldoorlog en ziet het Europa nog steeds als onlosmakelijk verbonden met de VS in een gedeeld cultureel project. Deze relatie wordt door MAGA echter heel anders ingevuld dan door degenen die de afgelopen decennia de trans-Atlantische relatie hebben vormgegeven.
Ideologische kernelementen – per stroming
Minstens net zo belangrijk als de gedeelde overtuigingen en doelen zijn de onderlinge ideologische verschillen binnen deze paraplubeweging. Want: hoe moet het progressief-liberale gevaar precies worden gedefinieerd? Wie zijn natuurlijke bondgenoten en wie zijn natuurlijke vijanden? Hoe moet het liberalisme worden bestreden, in welke volgorde en met welke prioriteiten? Welke middelen zijn geoorloofd om de samenleving te redden en hoe ziet de ideale samenleving er überhaupt uit? Op deze vragen lopen de antwoorden sterk uiteen, soms zelf in diametraal tegengestelde richting. Elon Musks explosieve ruzie met Donald Trump en Stephen Bannon over, respectievelijk, budgetwetgeving en hooggeschoolde immigratie waren spraakmakende uitingen van zulke tegenstellingen.[11]
Uiteindelijk komt alles neer op de ‘G’ binnen MAGA. Als ‘Make America Great Again’ de vage belofte is, wat verstaat men dan precies onder de grootsheid van Amerika, en in bredere zin het Westen, die hersteld moet worden? Terwijl tech-libertariërs zoals Peter Thiel het antwoord zoeken in extreem kapitalisme en miljardairsmessianisme, zoeken economische populisten zoals Stephen Bannon en Tucker Carlson juist de oplossing in een betere bescherming van arbeiders. De verschillende invullingen die aan grootsheid worden gegeven, vertegenwoordigen de verschillende smaken binnen de MAGA-beweging.
Deze smaken kunnen het best gezien worden als ideologische stromingen in plaats van afgebakende facties, omdat er een zekere mate van overlap bestaat. Zo heeft de tech-libertariër Peter Thiel bijvoorbeeld een belang bij de annexatie van Groenland – en steunt hij daarmee de beleidsprioriteiten van het invloedssfeer-interventionisme – omdat hij vroege investeerder is in Praxis, een utopische onderneming die de mogelijkheden verkent om op Groenland een libertarische kolonie te stichten.[12] Individuele MAGA-kopstukken kunnen duidelijk aan een specifieke stroming verbonden zijn, of kunnen zich identificeren met meerdere stromingen en overkoepelende narratieven opzoeken. Indien meerdere stromingen zich vertegenwoordigd voelen door dezelfde leider verbreedt dat zijn machtsbasis, zoals het geval is bij Trump.
De zes stromingen zijn de volgende:
Vanaf de jaren ’90 hadden de tech-ondernemers van Silicon Valley een stille overeenkomst met het bestuur in Washington: zij zouden lucratieve contracten bij de overheid krijgen en tegelijkertijd worden omarmd als morele voorhoede en in ruil daarvoor zouden ze de VS een technologisch voordeel verschaffen. Marc Andreessen verwijst nostalgisch naar dit vergelijk als ‘the Deal.’[13] Onder Bidens regering is antitrustwetgeving in werking gesteld om de grote macht van deze techbedrijven aan banden te leggen. Daardoor hebben veel tech-ondernemers zich radicaal afgewend van de progressief-liberale politiek van de Democratische Partij en hebben zij zich onder MAGA’s banier geschaard. Met tech-libertarisme wordt in dit verband verwezen naar de gedeelde opvattingen over vrijheid, democratie en de overheid van deze rechts-radicale tech-ondernemers.
Christelijk nationalisme wordt hier gedefinieerd als het idee dat Amerika van oorsprong in diepste wezen een christelijke natie is en dat ook in het heden weer zou moeten worden. De staat is niet neutraal en hoort ook niet neutraal te zijn maar heeft een opvoedende, paternalistische taak om (één) visie van het goede leven te verspreiden onder de bevolking. Het christendom is volgens deze stroming een centrale pijler van het goede leven in de westerse beschaving. Er bestaan in de VS momenteel zowel invloedrijke Protestantse als Rooms-Katholieke invullingen van het christelijk nationalisme – tussen deze varianten wordt hier geen onderscheid gemaakt.
Deze vleugel binnen MAGA kent zijn oorsprong in het neoconservatisme van de jaren ’80 en daarna. Invloedssfeer-interventionisme is in feite MAGA’s vervolg op het neoconservatisme. Het neoconservatisme van weleer combineerde een militaristische, strijdlustige houding naar vijandige regimes in het buitenland met een zelfverklaarde morele missie om volkeren wereldwijd ‘vrijheid’ en ‘democratie’ te brengen (terwijl er doorgaans eveneens economische en geostrategische belangen speelden). Onder de invloed van MAGA wordt het militarisme voortgezet – het Department of Defense is zelfs omgedoopt tot het Department of War, waarbinnen een ‘krijgersethos’ hersteld zou moeten worden – maar is de morele missie grotendeels komen te vervallen. De missie van het invloedssfeer-interventionisme is minder wereldwijd dan die van het neoconservatisme en, vanuit MAGA, vooral beargumenteerd vanuit de behoefte aan een invloedssfeer, hoewel deze invloedssfeer ruim lijkt te worden gedefinieerd (inclusief bijvoorbeeld Latijns-Amerika, de Indo-Pacific, Canada en Groenland).
Vanaf het begin is MAGA ook toevluchtsoord voor de meest duistere aspecten van het Amerikaanse politieke landschap. Eerst waren nazistische, fascistische, racistische en wit-nationalistische ideeën over de wedergeboorte van Amerika vooral te vinden in de marges van het internet, op online fora zoals 4chan en 8chan. Gaandeweg zijn zulke stemmen luider en meer mainstream geworden. De alt-right is een verzamelterm voor de meest gewelddadige, meest radicale afwijzingen van de liberale rechtsorde in het MAGA-discours.
MAGA’s belofte om Amerika te her-industrialiseren, om banen terug te halen, inflatie terug te dringen, de economische globalisering terug te draaien, olie op te boren voor goedkope energie, etc., moet vooral de werkende klasse aanspreken. Deze werkende klasse voelt zich in Amerika deels in de steek gelaten door de Democratische Partij, die zich sinds de jaren ’70 electoraal vooral heeft toegelegd op vermogende bewoners van de stedelijke centra en op sommige minderheden.[14] Daarom biedt MAGA ook een onderkomen voor denkers en politici die zich vooral (zeggen) toe (te) willen leggen op het verbeteren van het leven van de ‘gewone Amerikaan.’ Dit aspect van MAGA wordt hier aangeduid als economisch populisme.
Ten slotte biedt MAGA ook een onderkomen aan politieke krachten die zich bovenal tegen de gevestigde orde keren. Onder het anti-institutionalisme wordt in dit verband de diagnose verstaan van grootschalige samenzwering waarin de overheid (vooral de veiligheidsdiensten), enkele grote bedrijven, buitenlandse mogendheden en een satanistencultus van ‘de elite’ centraal staan. De bekendste uitingen van dit aspect van MAGA zijn Pizzagate en QAnon.
In onderstaande taxonomie zijn de verschillende ideologische stromingen binnen de MAGA-beweging beknopt weergegeven. In de eerste kolom worden de ideologische stromingen zelf opgesomd. In het selecteren van labels is gekozen voor termen die door MAGA-vertegenwoordigers zelf worden omarmd en die relatief herkenbaar zijn voor een Nederlands publiek. In de tweede kolom zijn enkele invloedrijke vertegenwoordigers van die stroming genoemd. Het gaat in deze tweede kolom om toonaangevende denkers en theoretici binnen de stroming – kabinetsleden zijn buiten beschouwing gelaten, maar andere beleidsmakers zijn wel meegenomen, als zij een wezenlijke intellectuele bijdrage aan de stroming in kwestie leveren. In de derde kolom staan kernwaarden en breed gedeelde doelen binnen de stroming samengevat. In de vierde en laatste kolom staat in steekzinnen beschreven hoe de ideale samenleving er voor de stroming uitziet – welke toekomstige grootsheid van Amerika binnen die stroming als politiek kompas dient.
| Stromingen |
Denkers |
Ideologische kernelementen/speerpunten |
Definitie van ‘grootsheid’ |
|---|---|---|---|
| Tech-libertarisme |
Peter Thiel Elon Musk Marc Andreessen Curtis Yarvin Joe Lonsdale Shyam Sankar |
De ‘technologierace’ met China moet worden gewonnen Deregulering (dark) web, AI & crypto De overheid moet functioneren zoals een bedrijf: efficiënt en autoritair Hyperindividualisme, roofdierkapitalisme |
De VS moeten kritieke techsectoren domineren en de eigen algoritmes aan anderen opleggen. AI-ecosystemen opzetten die pro-Amerikaans en prowesters zijn. Individuele vrijheid en technologisch accelerationisme staan boven democratie. Hooggeschoolde immigratie is, in tegenstelling tot massa-immigratie, nodig voor de techsector. |
| Christelijk nationalisme[15] |
Adrian Vermeule Samuel Samson Charlie Kirk Kevin Roberts Patrick Deneen Doug Wilson |
Herintroductie van ouderwetse, op het christendom gestoelde, normen en waarden Paternalistisch, autoritair bestuur Amerika is een christelijke natie: (gedeeltelijke) opheffing van de scheiding tussen kerk en staat |
De VS moeten morele ‘grootsheid’ en waardigheid nastreven, desnoods met dwang opgelegd. Abortus en pornografie moeten verboden worden, en het traditionele gezin gestimuleerd. Het einde van het pluralisme en relativisme van de liberale postmoderne samenleving wordt ingeluid. Massa-immigratie wordt gestopt om een gezamenlijke morele orde te behouden. |
| Invloedssfeer-interventionisme |
Michael Anton Elbridge Colby Yoram Hazony Ben Shapiro |
Westerse waarden worden vooral gekenmerkt door politieke vrijheid en nationale soevereiniteit Deze waarden worden constant bedreigd door wereldomspannende imperialistische projecten zoals het Marxisme, het kalifaat, het Sjiisme en het progressief-liberalisme (dat laatste in de vorm van ‘supranationale’ instituties zoals de EU en VN)[16] Om Amerika’s unieke culturele erfenis veilig te stellen, naast andere naties/beschavingen die ook bestaansrecht hebben, moet de eigen invloedssfeer worden gevrijwaard van vijandige invloed, zo nodig met geweld |
De VS kunnen wereldwijd hun nationale belangen blijven behartigen, zonder in de verdrukking te komen door China’s opkomst en zonder zichzelf te verliezen in imperial overstretch of mondiale waardenbevordering. Trotse westerse naties zoals de VS, Israël en het VK vervullen een voorbeeldfunctie door te zegevieren op supranationale projecten zoals het Marxistisch communisme, de EU en de VN. Massa-immigratie wordt gestopt om de exceptionele (in de VS dominante) westerse cultuur veilig te stellen en om controle over de eigen grenzen terug te pakken, als uiting van nationale soevereiniteit. |
| Alt-right[17] |
Costin Alamariu Nick Fuentes Kanye West Jared Taylor Stew Peters |
Er is een wereldwijd complot van de zwakkeren om de sterksten te ketenen Natuurlijke, biologische hiërarchie moet hersteld worden Gewelddadige zuivering kan nodig zijn |
De sterksten domineren de zwakkeren ongegeneerd. Kleinzielige wetten en normen doen er niet meer toe. Nieuwe orde op basis van aangeboren eigenschappen en talenten. Massa-immigratie wordt gestopt om ‘de betere soort’ demografisch te behoeden. |
| Economisch populisme |
Stephen Bannon Tucker Carlson Oren Cass |
Verarmde, zieke, drugsverslaafde gemeenschappen moeten worden hersteld Militair-industriële en farmaceutische lobby’s moeten worden teruggedrongen. Isolationisme in buitenlandbeleid Economisch protectionisme & herverdeling |
‘Fly-over country’ beleeft een nieuwe bloeitijd. Het kapitalisme wordt beteugeld en de werkende klasse deelt in de welvaart. Verwoeste gemeenschappen worden weer gezond en relatief welvarend. Massa-immigratie wordt gestopt om de maatschappelijke cohesie en solidariteit te herstellen en meer banen voor Amerikanen te behouden. |
| Anti-institutionalisme[18] |
Marjorie Taylor Greene Laura Loomer Alex Jones |
‘Het systeem’ is niet te redden Libertarische opvattingen over de staat en het individu De overheid spant voortdurend samen tegen de burger Er bestaat een kwaadaardige elite van pedofielen Opheffing van de deep state vereist een revolutie |
Na de Grote Ontmaskering van de kwaadaardige elite kan men in vrede een nieuwe, rechtvaardige gemeenschap opbouwen op libertaire grondslag, waar oprechtheid en individuele autonomie centraal staan. |
Waar hoort Donald J. Trump in dit taxonomische overzicht? Als de zes stromingen de zes ideologische paarden voorstellen die de figuurlijke strijdwagen van de MAGA-politiek trekken, dan heeft Trump de rol van de ideologische wagenmenner.
Trump heeft zelf (al sinds de jaren ’80) een abstract idee van de oneerlijkheid van de door de VS geleide wereldorde, die tegen de VS zelf gekant zou zijn, gecombineerd met een zero-sum mentaliteit van absolute winnaars en absolute verliezers.[19] De rest laat hij graag invullen door anderen in zijn omgeving, op de momenten dat het hem goed uitkomt en op manieren die hem persoonlijk bevallen. Zo lijkt Trump gecharmeerd van het militaire machtsvertoon dat het invloedssfeer-interventionisme toejuicht en dat in januari 2026 te zien was in Washingtons opstelling jegens Venezuela en Groenland, ondanks Trumps isolationistische verkiezingsbeloftes. Trump laat anderen de inhoud van MAGA mede invullen omdat hij, ten eerste, zelf ideologisch zeer flexibel is en, ten tweede, omdat zijn steunpilaren op deze manier het gevoel krijgen sturing te kunnen geven aan, en zeggenschap te verkrijgen over, het politieke project. Zolang aanhangers van elke afzonderlijke stroming het gevoel hebben dat zij Trumps agenda gedeeltelijk bepalen, leveren zij MAGA’s stuwkracht. Maar de ambities druisen dikwijls tegen elkaar in. Daardoor moet Donald Trump constant laveren tussen de ideeën en belangen van zijn diverse achterbannen. Als een wagenmenner moet hij aansporen of bijsturen. Of, zoals het schilderij van Trump-aanhanger Jon McNaughton op de voorkant van dit rapport verbeeldt: Trump is als de dirigent van de MAGA-symfonie. Hij maakt zelf geen ideologische muziek maar coördineert de verschillende geluiden binnen zijn coalitie. Zodra één kracht – één ideologisch paard of muziekinstrument – te dominant of juist te zwak wordt, kan het geheel volledig uit evenwicht raken.
Historische wortels
De electorale en organisatorische geschiedenis van MAGA is zeer kort. In strikte zin bestaat de MAGA-beweging sinds Trump zijn verkiezingscampagne aankondigde in 2015. In bredere zin – als cultureel en intellectueel fenomeen – reiken de wortels van de MAGA-beweging echter tot aan het begin van de Amerikaanse republiek. Bij een historische duiding van MAGA moet onderscheid worden gemaakt tussen de stijl en de inhoud van deze beweging.
MAGA’s politieke stijl in historisch perspectief
MAGA is de meest recente episode van wat de historicus Richard Hofstadter in 1964 ‘the paranoid style in American politics’ noemde. Verwijzend naar Barry Goldwater (de eerste rechts-populistische presidentskandidaat van de VS) merkte Hofstadter op dat Amerika eens in de zoveel jaar in de greep raakt van een samenzweringspaniek. De ‘paranoia’ van zulke episodes keert zich telkens tegen de vermeende verspreiding van een kwade, vreemde, on-Amerikaanse ideologie die de republiek van binnen uitholt en gestaag toewerkt naar de vestiging van een tirannie. Dit was het geval in het Revolutionaire tijdperk (ca. 1750-1783), waarin elke nieuwe beslissing vanuit het Britse koloniale bestuur werd gezien als een gevaarlijke innovatie die de Amerikaanse levensstijl in gevaar zou brengen. Na de Amerikaanse Revolutie werden de pijlen gericht op de Franse revolutionaire doctrine en de vrijmetselarij (1790-1800), op het katholicisme (1850-1870), op het Marxisme en anarchisme (1910), en op het Marxisme en liberalisme (1950-1980).[20] Tijdens elke episode vormt het Amerikaans exceptionalisme de directe aanleiding voor een cultureel zuiveringsdiscours. Juist omdat Amerika het laatste toevluchtsoord voor echte vrijheid moet zijn, en daarom fungeert als een reddingsboei voor de mensheid, is het van het grootste belang om de republiek te redden van ideologische pervertering.
In de eenentwintigste eeuw is MAGA de meest recente manifestatie van dit ‘enemy from within’-denken. Drie zaken springen daarbij in het oog. Ten eerste draait the paranoid style altijd om complotten: er zijn kwade krachten actief die doelbewust en heimelijk het Amerikaanse samenlevingsmodel proberen omver te werpen. Ten tweede lijkt de MAGA-variant van the paranoid style op de episode van de jaren ’50 tot ’80 van de vorige eeuw. Net als tijdens het McCarthyisme, de Goldwater-campagne in 1964, het Nixon-presidentschap en de opkomst van Pat Buchanan vormt een ‘Marxistische wolf in liberale schaapskleren’ het doelwit van de MAGA-beweging.[21] Ten derde richt de huidige achterdocht zich niet primair op concrete individuen of netwerken maar op een alomtegenwoordige ideologie op mondiaal niveau. Zo wordt het streven naar diversiteit, gelijkheid en inclusie van de ‘woke-ideologie’ verantwoordelijk gehouden voor maatschappelijke problemen in de VS en het gehele Westen.
MAGA’s politieke inhoud in historisch perspectief
Op inhoudelijk vlak bestaan de historische voorlopers van MAGA-ideologie uit een gelijkwaardig mengsel van Amerikaans en Europees illiberaal gedachtegoed.
Vanuit de binnenlandse geschiedenis bezien is de MAGA-ideologie een continuering van illiberale stromingen: de letterlijke heksenjachten van zeventiende-eeuws New England; president Andrew Jacksons (1829-1837) democratie voor de witte agrariër (en tegen de inheemse bevolking); de nostalgische politiek van de Confederatie tijdens en na de Amerikaanse Burgeroorlog (1861-1865); de segregatie in het Zuiden onder Jim Crow (1877-1965); de arbitraire vervolging van vermeende communisten en landverraders tijdens de Red Scare (1917-1920); het McCarthyisme; en de autoritaire elementen die bijvoorbeeld ook al in de presidentschappen zaten van Franklin Delano Roosevelt, Richard Nixon en Barack Obama.[22] Illiberale echo’s uit dit diverse verleden, aan zowel progressieve als conservatieve kant, worden bewust en onbewust opgeroepen door Donald Trump en zijn MAGA-beweging. Jacksons aanval op het federale bankstelsel vormt bijvoorbeeld de belangrijkste inspiratie voor Trumps agressieve houding tegenover de Federal Reserve. De geschiedschrijving over, en nationale herinnering aan de Burgeroorlog vormt een speerpunt in het culturele revisionisme van zowel Trump als Vance (zie ook hieronder). De progressief-liberale poging om het curriculum op scholen en universiteiten te zuiveren, soms op (haast) autoritaire wijze, wordt nu gespiegeld in conservatieve initiatieven om progressief-liberale ideeën juist uit openbare fysieke of digitale ruimtes te verbannen. President Obama’s beslissing om de komst van extra migranten te gedogen via de executive orders DAPA en DACA van 2010-2012, ondanks Congres-wetgeving die het tegenovergestelde beval, wordt nu gespiegeld in Trumps pogingen om op soortgelijke wijze het normale wetgevingsproces te verwerpen.
De concrete onderwerpen, rolmodellen en precedenten voor de MAGA-politiek mogen dan Amerikaans zijn, MAGA’s ideologische fundering is overwegend Europees. Patrick Deneen, een belangrijke filosoof binnen de MAGA-beweging, bouwt zijn voorgesteld ‘regime’ op uit flarden van Aristoteles en Thomas van Aquino. Curtis Yarvin, die het antidemocratische sentiment in Silicon Valley tot filosofisch systeem probeert uit te bouwen, beroept zich op Niccolò Machiavelli, Ludwig von Mises en de reactionaire pionier Joseph de Maistre. De mate waarin MAGA-ideologen zich expliciet bedienen van Europese politiek-filosofische concepten en intellectuele raamwerken maakt deze beweging uniek, en de vermeende lotsverbondenheid met Europa des te sterker.
Slotreflecties
MAGA is een jonge ideologie die momenteel (en in rap tempo) bezig is zich uit te kristalliseren. Zo’n proces is niet zonder risico’s: onenigheden over de gewenste ideologische ontwikkelingsrichting kunnen uitmonden in schisma’s, afsplitsingen en interne revoltes. Tekenen van zulke barsten in de coalitie doen zich al voor.
De interne tegenstellingen zijn te herleiden naar zes ideologische stromingen binnen de coalitie, te weten, tech-libertarisme, christelijk nationalisme, invloedssfeer-interventionisme, alt-right, economisch populisme en anti-institutionalisme. Deze stromingen overlappen deels en individuen kunnen aan verschillende stromingen tegelijk worden gekoppeld. De stromingen geven ieder een verschillende invulling aan de ‘grootsheid’ van Amerika die hersteld moet worden volgens de Make America Great Again-belofte. Maar er zijn ook gemeenschappelijkheden, zoals de fundamentele afwijzing van progressief liberalisme, de strijd tegen massa-immigratie en beschavingsdenken.
De concrete precedenten en politieke voorlopers van deze beweging – zoals Andrew Jacksons presidentschap – zijn overwegend Amerikaans. Maar wat tegelijkertijd opvalt is hoe Europees het intellectuele referentiekader van MAGA is. Dit ideologische gezicht van MAGA verklaart zowel de verbondenheid die de beweging voelt met Europa alsook haar vijandige houding richting de Europese Unie als (volgens MAGA) een totalitair, progressief-liberaal regime dat in karakter niet wezenlijk verschilt van de Sovjet-Unie.