Policy briefs
26 August 2025

De haken en ogen aan strafbaarstelling van illegaliteit

Asielzoekers bij het aanmeldcentrum in Ter Apel. ©Robin Utrecht/ABACA via Reuters Connect
In het kort
  • Strafbaarstelling van illegaal verblijf blijkt geen afschrikmiddel voor migranten
  • In andere landen heeft strafbaarstelling minimaal effect, het uitzetten van criminele migranten bleek effectiever
  • Maak eerst een impact- en uitvoerbaarheidsanalyse voor de toch al overbelaste migratieketen, en sluit hulp verlenen uit van strafbaarheid

Strafbaarstelling van illegaal verblijf

De Tweede Kamer stemde in met een amendement op de asielnoodmaatregelenwet dat illegaal verblijf strafbaar maakt. Als deze uitbreiding ongeclausuleerd wordt doorgevoerd, zou Nederland in één klap tot de strengste EU-landen behoren op dit vlak. De maatregel belooft migratie te ontmoedigen, maar internationale ervaringen en literatuur vertellen een ander verhaal. De maatregel blijkt geen afschrikkend effect te hebben in België, Duitsland, Zweden en Italië en levert vooral negatieve maatschappelijke bijeffecten, hoge kosten en uitvoeringsproblemen op. Daarnaast zet het hulporganisaties onder druk die mogelijk strafbaar worden gesteld voor het bieden van basale zorg. Deze policy brief pleit voor het uitvoeren van een impact- en uitvoerbaarheidsanalyse van de toch al overbelaste migratieketen, het onderzoeken van effectievere maatregelen, en het uitsluiten van strafbaarheid bij hulpverlening.

Lees Policy Brief

Authors