Ook militair heeft China mondiale ambities

De Volksrepubliek China heeft onlangs duidelijk gemaakt dat het ook een militaire rol op het wereldtoneel ambieert. Zo werd zij op 11 januari het derde land, na de VS en Rusland, dat met ballistische raketten satellieten kan vernietigen. Daarnaast kondigde het Volkscongres onlangs aan dat het Chinese defensiebudget met 17,8 procent verhoogd zal worden (Buitenland, 5 maart). Dat leidde tot de nodige verontrusting, vooral in de VS. De Amerikanen vragen zich af hoe deze verhoging van het officiële defensiebudget van 35,3 tot 41,5 miljard dollar te rijmen valt met het Chinese beleid van 'vreedzame ontwikkeling'.

Bovendien is het Chinese defensiebudget volgens westerse analisten twee- tot driemaal zo hoog. Zo omvat het officiële defensiebudget niet de uitgaven voor defensieonderzoek, de aankoop van buitenlandse wapens en de aan defensie gerelateerde begrotingsposten van andere ministeries. Volgens een vorig jaar gepubliceerd rapport van het Amerikaanse ministerie van Defensie beschikt China over het grootste potentieel om militair met de VS te wedijveren en om vernietigende militaire technologieën te ontwikkelen die op termijn de traditionele Amerikaanse militaire voordelen ongedaan kunnen maken. Overigens is het Chinese defensiebudget laag vergeleken met dat van de VS. President Bush diende vorige maand een defensie-uitgavenpakket van 715 miljard dollar in.

De Amerikanen zijn niet zozeer bang voor een Chinese dreiging, maar wel voor het einde van hun dominante militaire presentie in Zuidoost-Azië. Ze hebben de militaire samenwerking met Japan al geïntensiveerd om hun positie in de regio te behouden, of zelfs te versterken. Daarnaast heeft Amerika een substantiële militaire presentie in Zuid-Korea en onderhoudt het betrekkingen met de strijdkrachten van Thailand, de Filipijnen, Maleisië, Singapore, Australië en Indonesië. Dit staat uiteraard op gespannen voet met de rol die China in deze regio nastreeft.

In december hield de Chinese president Hu Jintao, in militair uniform en in zijn functie als voorzitter van de centrale militaire commissie van de Communistische Partij, een opmerkelijk assertieve toespraak tot de zeestrijdkrachten. Hij benadrukte het belang van de ontwikkeling van een sterkere Chinese marine. Want die moet de Chinese economische en politieke belangen beschermen. En de energieveiligheid; 45 procent van de import van ruwe olie kwam uit het Midden-Oosten en 32procent uit Afrika, alles via de Straat van Malakka.

In het ambitieuze moderniseringsprogramma van het Volksleger staat het gebruik van informatietechnologie centraal. Verder laat de bouw van grote oppervlakteschepen, in samenhang met de uitbreiding van de luchtlandingstroepen en amfibische strijdkrachten, zien dat China in toenemende mate over militaire capaciteiten gaat beschikken die niet alleen tegen Taiwan, maar ook verder in de regio kunnen worden ingezet.

De meest recente Chinese defensienota noemt een moderniseringstraject in drie fasen. De eerste fase tot 2010 moet de solide basis leggen voor deze modernisering. In de tweede fase moet tegen 2020 grote vooruitgang zijn geboekt en in de derde fase, tegen 2050, moet het strategische doel gerealiseerd zijn, te weten een op basis van informatietechnologie opererend Volksleger dat oorlogen tegen de meest geavanceerde tegenstanders kan voeren en winnen.

In dit traject zijn inmiddels een aantal belangrijke tekortkomingen aan het licht gekomen. Deze bestaan uit beperkte middelen om de krijgsmachtdelen -zoals in het Westen- geïntegreerd in te zetten, een nog niet geheel voor zijn taak berekend korps van onderofficieren, slecht opgeleid personeel voor hightech-oorlogvoering, tekorten aan reservedelen en onderhoud voor de steeds geavanceerdere wapensystemen en een beperkte operationele ervaring.

De hoogste prioriteit voor China op veiligheidsgebied is de hereniging met de 'afvallige provincie' Taiwan. De in 2005 aangenomen Anti-afscheidingswet sluit niet uit dat het eiland met geweld met het vasteland 'herenigd' zal worden. De militaire krachtsverhoudingen tussen China en Taiwan zijn de laatste jaren duidelijk in het voordeel van China aan het verschuiven. Het aantal in de Chinese kuststrook gestationeerde raketten (900) en gevechtsvliegtuigen (700) die Taiwan kunnen bereiken wordt ieder jaar groter.

Tot slot is de ruimte speerpunt van het Chinese defensiebeleid. China bepleit al jarenlang onderhandelingen om de militarisering van de ruimte te voorkomen. Maar de Verenigde Staten, die voor hun oorlogvoering en dagelijks leven in hoge mate afhankelijk zijn van satellieten, willen conventionele wapensystemen in de ruimte stationeren om deze satellieten te beschermen. Zij vrezen anders het gevaar van een 'Pearl Harbor' in de ruimte. De lancering van een Chinese antisatellietraket zou weleens tot gevolg kunnen hebben dat de VS hun plannen voor de bescherming van hun satellieten gaan intensiveren. Maar voor beide landen is het van belang dat een wapenwedloop in de ruimte wordt voorkomen.