Tijdens de Tweede Wereldoorlog ontstond een innige relatie tussen de VS en partners op het Europese continent. Deze trans-Atlantische band verstevigde tijdens de Koude Oorlog in de gezamenlijke confrontatie met de Sovjet-Unie. Amerikaanse steun voor West-Europese staten die nog moesten herstellen van de Tweede Wereldoorlog had een financieel, economisch, militair en technologisch aspect, en beperkte zich niet tot deze domeinen. Sommige Europese staten, zoals het Verenigd Koninkrijk, verwelkomden de Amerikaanse rol op het continent bijna zonder voorbehoud, terwijl andere Europese staten, zoals Frankrijk, zich soms meer gereserveerd opstelden. Er was dus verschil in enthousiasme over het leiderschap van Washington. Toch leek het Westen ‘één’.

Tot schrik van vooral Europese beleidsmakers is de hechte en min of meer gelukkige band tussen de VS en de Europese statenfamilie in 2025 in sneltreinvaart veranderd. Het sluitstuk van deze dramatische ontwikkeling spreekt boekdelen. In december 2025 publiceerde Washington de nieuwe ‘Nationale Veiligheidsstrategie’ (National Security Strategy of NSS). De MAGA (Make America Great Again)-beweging – de politieke beweging aangevoerd door Donald Trump – bevestigde daarin zwart op wit haar vijandige houding ten opzichte van de Europese Unie. De regering-Trump kondigde aan een actieve strategie te voeren om de ‘beschavingsuitwissing’ van Europa te voorkomen. Het codificeerde daarmee het denken dat prevaleert onder belangrijke aanvoerders van de MAGA-ideologie. De middelen? Het belonen van EU-kritische regeringen met de belofte van hechtere samenwerking, om zo andere EU-lidstaten op hetzelfde spoor te brengen, en in heel Europa vergelijkbare bewegingen aan de macht te helpen. De speech van vicepresident JD Vance in München begin 2025 kan worden gezien als het startschot van een Amerikaanse inmengingcampagne in Europa – met de NSS is deze campagne nu onderdeel geworden van officieel overheidsbeleid.

Terwijl de Europese politieke elite met lede ogen toeziet hoe de hechte trans-Atlantische band van na de Tweede Wereldoorlog ontrafelt,[1] is nog niet volledig duidelijk hoe de Europese, en in het bijzonder de Nederlandse, bevolking aankijkt tegen de nieuwe plannen van MAGA met de EU. Wat de één ziet als ongewenste buitenlandse inmenging, ziet een ander mogelijk als een duw in de goede richting om de Nederlandse samenleving te veranderen. Onderzoek van Pew Research uit juli 2025, een klein half jaar na de inauguratie van president Trump en voor de publicatie van de NSS, laat zien dat de meerderheid in talrijke Europese landen – waaronder Nederland – een negatieve opinie is gaan koesteren over de Verenigde Staten.[2] Tegelijkertijd kenmerkt het Europese continent zich door politieke instabiliteit, en de de politieke bewegingen die door MAGA, of aanverwante organisaties, worden gesteund, zoals AfD in Duitsland en Reform UK in het Verenigd Koninkrijk, gegroeid in de opinie­peilingen.

Te midden van interne politieke turbulentie en ondermijnende uitspraken over de EU en NAVO van een oude, grote vriend, lijkt Europa in een soort geopolitieke rouw. Dit rouwproces is begrijpelijk en misschien zelfs noodzakelijk. Maar als de Europese landen de regie over hun eigen toekomst niet kwijt willen raken, zal rouw moeten samengaan met een heldere diagnose van de situatie en de mogelijkheden tot actie. De ruimte om zelf te handelen slinkt snel, en een nieuwe strategie met nieuwe handelingsperspectieven met betrekking tot de trans-Atlantische relatie lijkt onvermijdelijk. Deze studie wil aan dat proces een bijdrage te leveren.

***

In 2025 lijken verschillende vertegenwoordigers van, en organisaties gelieerd aan, de MAGA-beweging een campagne te starten om de Europese politiek te beïnvloeden. De toespraak van JD Vance tijdens de Veiligheidsconferentie in München kan als zodanig worden beschouwd. Amerikaanse en Oost-Europese denktanks werken ondertussen samen om de Europese Unie van binnenuit te hervormen. [3] De Heritage Foundation, penvoerder van het bekende Project 2025, een verzameling conservatieve beleidsvoorstellen om de federale regering te hervormen, streeft er sinds november openlijk naar een Make Europe Great Again-beweging of ‘MEGA’ te promoten.[4] Deze initiatieven culmineerden in december 2025 in de nieuwe National Security Strategy (NSS), waarin het Witte Huis de beïnvloeding van de Europese politiek als expliciet strategisch doel formuleert.[5]

Dit rapport geeft antwoord op de vraag in hoeverre de ideeën die centraal staan in de MAGA-ideologie weerklank vinden in de Nederlandse bevolking. Weerklank (en varianten zoals ‘resonantie’) wordt gedefinieerd als de mate waarin overeenstemming bestaat tussen de opvattingen van de Nederlandse bevolking en (delen van) het MAGA-gedachtegoed. Het gaat uitdrukkelijk niet om de vraag in hoeverre de opvattingen van de bevolking worden veroorzaakt door activiteiten vanuit de MAGA-coalitie. Een dergelijk causaal verband is op basis van de hier gepresenteerde data niet te trekken. Wel biedt het onderzoek inzicht hoe de MAGA-beweging zou kunnen inspelen op al bestaande scheidslijnen in de Nederlandse samenleving. Evenmin kan uit deze gegevens de conclusie worden getrokken dat Nederlanders hun opvattingen koesteren op basis van een ideologisch-geïnspireerd wereldbeeld. Voor sommigen zal dit wellicht gelden, terwijl anderen per thema een mening vormen, zonder dat er sprake hoeft te zijn van ideologische samenhang.

De survey (N=4297) is in september 2025 afgenomen, dus vóór de publicatie van de National Security Strategy in december 2025. De vragenlijst bestrijkt evenwel een groot aantal ideeën dat in de NSS is verwoord.

Voor de survey zijn de verschillende stromingen meetbaar gemaakt. De scherpte van de formuleringen van de vragen varieert. Sommige vragen meten de ideeën achter de oriëntatie in hun zuivere vorm, andere vooral hoe hun vertegenwoordigers de ideeën, vaak retorisch afgezwakt, presenteren in het publieke debat. Zodoende meet de survey twee zaken: het enthousiasme voor de ‘pure’ ideologie, en de ontvankelijkheid voor sommige narratieve strategieën vanuit de MAGA-beweging.

Dit rapport presenteert de frequenties over algemene houdingen ten aanzien van de Verenigde Staten, ideeën die MAGA-breed gedragen worden (voornamelijk migratiekritiek, de strijd tegen progressivisme, en het idee dat de Westerse beschaving wordt bedreigd), en de ontvankelijkheid voor de verschillende stromingen. Vervolgens wordt op twee manieren besproken hoe de verschillende houdingen kunnen worden verklaard: via een kruistabellen­analyse op basis van politieke voorkeur, leeftijd en geslacht, en via een verklarend model (regressieanalyse) waarin de factoren die het beste de steun voor een MAGA-project in Europa (MEGA) verklaren nader worden geanalyseerd. De publicatie sluit af met een aantal reflecties over de steun voor de verschillende ideeën van de MAGA-beweging.