Niet Trumps dromen, maar Trumps angsten sturen zijn autocratische plannen
Deze opinie van Liam Klein werd eerder gepubliceerd in Trouw op 6 februari 2025.
Iedereen vraagt zich af wat Trump eigenlijk wil, maar zijn woeste decreten zijn beter te verklaren uit zijn angst zelf vernietigd te worden.
Sinds begin vorige week heeft president Trump zijn politieke tegenstanders, en de rest van de wereld, overvallen met een stortvloed aan presidentiële decreten. Eén van de doelen van deze decretenstorm is om de oppositie naar adem te laten snakken. Op die manier kunnen we door alle wettelijke bomen het politieke bos niet meer zien. Wat is de grotere beweging achter al die executive orders?
De betekenis van Trumps decretenspervuur kun je op verschillende wijzen interpreteren. Sommigen lezen in Trumps bruuske optreden een oerdemocratische politiek, de politiek van de volkswil, waarmee de ondemocratische uitwassen van ‘het systeem’ teruggedrongen moeten worden. Anderen wijzen op Trumps bewondering voor ‘sterke mannen’ zoals Vladimir Poetin en Viktor Orbán en concluderen dat Trump met zijn decreten eenzelfde soort (geo)politieke krachtpatser wenst te worden. Weer anderen zien in Trump iemand die enkel geeft om zijn eigen beroemdheid. Een spraakmakende start van het presidentschap houdt de aandacht weer lekker vast.
De gangbare commentaren over Trumps intenties hebben één ding gemeen: ze proberen de inhoudelijke kern van Trump als politicus te duiden. “Wat wil Trump in zijn diepste wezen?” Opvallend vaak wordt gezocht naar Trumps dromen en voorkeuren. Terwijl Trumps angsten juist veel meer verklaren.
Lock her up!
Tijdens de verkiezingscampagne van 2016 moedigde Trump een uitzinnige menigte aan om zijn rivaal Hillary Clinton strafrechtelijk te vervolgen: “Lock her up!” Tijdens de verkiezingscampagne van 2024 verklaarde Trump zelfs dat hij zou proberen om al zijn politieke tegenstanders strafrechtelijk te vervolgen, mocht hij verkozen worden.
Trump vindt dat hij daarmee volledig in zijn recht staat, omdat hij sinds eind 2022 zelf het slachtoffer zou zijn van een juridische heksenjacht. De rechtszaken tegen hem, onder andere voor zijn rol in de Capitoolbestorming van 6 januari 2021, heeft Trump opgevoerd als ‘politiek gemotiveerd’ en als legitieme aanleiding om zelf ook naar het zwaard van Vrouwe Justitia te grijpen.
Trump spiegelt zichzelf dus aan zijn politieke tegenstanders. Hij is er vast van overtuigd (en herhaalt eindeloos) dat zijn vele opponenten hem zullen vernietigen zodra zij hun kans schoon zien. Trumps modus operandi wordt treffend samengevat door de waarschuwing van Jezus in Mattheüs: ‘Wie het zwaard opneemt, die zal door het zwaard sterven’.
Iemand die het sinds het Obama-tijdperk zó hard heeft gespeeld, kan bijna niet anders dan de tegenpartij de ergste intenties toedichten. Iemand die zowel de politiek als de economie behandelt als een spel met enkel winnaars en verliezers, kan bijna niet anders dan alles op alles zetten om zelf geen verliezer te worden.
Zoals de waard is, vertrouwt hij zijn gasten
Een Nederlandse uitdrukking, die de lading eigenlijk nog beter dekt: Zoals de waard is, zo vertrouwt hij zijn gasten.
Net als Gaius J. Caesar in 49 voor Christus gelooft ook Donald J. Trump in 2025 na Christus dat zijn politieke tegenstanders hun messen slijpen voor het moment dat hij zijn ambt neerlegt. (In het geval van Caesar zou deze angst vrij letterlijk bewaarheid worden.)
Net als Caesar ziet ook Trump zich gedwongen om de republiek op te heffen om zijn eigen hachje te redden.
Het is dus vrij irrelevant om te bedenken welke toekomstvisie voor de VS schuilt achter al deze furieuze presidentiële activiteit. De vraag naar de bredere intenties achter Trumps decreten, het spreekwoordelijke bos voorbij de bomen, kan niet worden beantwoord met een verwijzing naar Trumps persoonlijke voorbeelden en voorkeuren.
Al was Trump in diepste wezen een vriendelijke liberaal-democraat, dan nog zou hij zich door zijn angstbeelden genoodzaakt voelen om, met een worp van de teerling, de Rubicon over te steken.
