Opinie: Stop het Nederlandse handenwringen over Gaza

Deze opinie verscheen in Trouw op 8 mei, 2025.

Het kabinet kijkt al veel te lang toe hoe Israël een oplossing blokkeert, schrijft Erwin van Veen. Doe iets, beter laat dan nooit.

Het wordt elke dag schrijnender dat Israël een nietsontziende golf van geweld en vernietiging over Gaza heeft uitgestort. Ook na de standrechtelijke executie van hulpverleners door de Israëlische strijdkrachten blijkt het einde nog niet in zicht.

Op 27 april meldde het Wereldvoedselprogramma dat Gaza vanaf die dag zonder eten zat als gevolg van Israëls blokkade. Hongersnood is wederom een realiteit.

Vandaag staan we aan de vooravond van een nieuw Israëlisch offensief dat de al catastrofale situatie in Gaza snel apocalyptische tinten kan geven in de zin van uithongering, dodenaantallen en verdere verwoesting. Dat komt doordat de Israëlische legerchef aangaf grof geweld te willen gebruiken om verliezen te minimaliseren en Israëlische plannen voor humanitaire hulp rechtsreeks aan de serie The Hunger Games ontleend zijn.

Ook Bontenbal te gortig

In Nederland is het inmiddels ook een Israël-trouwe partij als het CDA te gortig, zo schrijven Henri Bontenbal en Derk Boswijk (Trouw, 28 april). Maar premier Schoof maakte kort geleden nog glashelder dat het kabinet openlijke kritiek op de Israëlische regering vermijdt en ‘stevige gesprekken’ achter gesloten deuren blijft voeren. Wat is er aan de hand met het kabinet?

Op papier streeft het naar een tweestatenoplossing met respect voor het internationaal recht. Maar dat recht bestaat in Gaza niet. Israël negeerde de tijdelijke maatregelen die het Internationaal Gerechtshof vorig jaar tot drie keer toe voorschreef om een eventuele genocide voor te zijn.

Nederland kijkt als gastland van het Hof zwijgend toe. Ditzelfde Hof beoordeelde in juli vorig jaar de gehele Israëlische bezetting als onrechtmatig. We wachten nog geduldig op een reactie van Buitenlandse Zaken. Terwijl het afknijpen of afsluiten van humanitaire hulp, wat Israël sinds oktober 2023 afwisselend doet, volgens de speciale rapporteur van de Verenigde Naties neerkomt op een oorlogsmisdaad.

Internationaal recht ten grave

Het kabinet draagt het internationaal recht selectief ten grave, maar verwacht wel nog een moreel appèl te kunnen doen op de rest van de wereld inzake de Russische inval van Oekraïne.

Het is evident dat Israël met de verwoesting van Gaza en de versnelde kolonisatie van de Westelijke Jordaanoever een tweestatenoplossing bewust onmogelijk maakt. Het Israëlische parlement stemde vorig jaar zelfs formeel tegen dit idee.

Israël vernietigde volgens de BBC in Gaza 60 procent van alle bebouwing, waaronder ziekenhuizen, moskeeën en ontziltingsinstallaties. Alles wat leven mogelijk maakt. Onderzoekers schatten het aantal Palestijnse doden in wetenschapstijdschrift The Lancet in juli 2024 al op 186.000. Door wapengeweld en door ziekte, honger, tekorten, vlucht en trauma die indirect het gevolg zijn van dit wapengeweld.

Veel meer doden

Het bestand tussen Israël en Hamas ging pas eind november in. Dat maakt 200.000 gedode Palestijnen voor nu een conservatieve schatting. Het komt neer op ruwweg 9 procent van de bevolking van Gaza voor 7 oktober 2023.

'200.000 Palestijnse doden is een conservatieve schatting'

Ongeveer 350.000 Palestijnen bevonden zich eind april 2025 in een toestand van hongersnood. De reden? De Israëlische president Herzog, voormalig minister van defensie Gallant, generaal buiten dienst Eiland, minister van financiën Smotrich en de minister van binnenlandse zaken Ben Gvir stellen de bevolking van Gaza gelijk aan Hamas. Dit zijn regeringsvertegenwoordigers met wie of waarover het Nederlandse kabinet ‘stevige gesprekken’ voert.

In plaats van stevige interventies om het internationaal recht te beschermen, een tweestatenoplossing mogelijk te houden en grote schade aan ’s lands reputatie op het wereldtoneel te voorkomen, blijft het kabinet F-35 onderdelen leveren, overweegt het een militair verdrag met Israël en zet het diplomatie en handel op de oude voet voort.

Het kabinet kan de samenwerking met Israël staken, met andere landen diplomatieke druk uitoefenen op het land, dreigen het EU Associatieverdrag op te schorten of eigenhandig sancties instellen.

Dat zit er voorlopig niet in omdat dit kabinet voor wat betreft Gaza de gelijkwaardigheid van mensen ontkent. Een dode Palestijn maakt blijkbaar niet zoveel uit. Dat signaleert een moreel failliet, maar het is ook een signaal aan zowel de oppositie als twijfelende coalitiepolitici ‘met buikpijn’ om van richting te veranderen. Beter laat dan nooit.