Volgende week is de zoveelste week van de waarheid in het Midden-Oostenconflict. De Palestijnen zullen de VN om erkenning van hun staat vragen.
Normaal gesproken zou niemand zoiets een volk, waarvan het bestaan niet wordt betwist en ook het leven in 'bezette gebieden' niet ter discussie staat, kwalijk nemen. Sterker, in een periode waarin de sympathie uitgaat naar wat nog steeds de Arabische lente heet, zou je verwachten dat bevrijding en onafhankelijkheid van de Palestijnen in die regio begrip ontmoet. Maar in deze kwestie moet een mens enorme gedachtenkronkels kunnen maken. Terwijl de hele wereld vindt dat er een Palestijnse staat moet komen, worden de Palestijnen er nu toch van beschuldigd een verfoeilijk voorstel te doen. Hoe kan dat?
De bejubelde Obama ging fris van start - hij zou niet de fout van Bush maken en het Israëlisch-Palestijns conflict de hoogste aandacht geven. Twee zomers terug eiste hij een volledige bouwstop op de Joodse nederzettingen. Volledig dus, herhaalde Hillary Clinton. Maar Israël boog niet en bouwde door. Oba-ma sputterde maar bleek slappe knieën te hebben. 'Less than a complete freeze' bleek ineens bespreekbaar.
In november 2009 kondigde Netan-jahoe een bouwstop voor tien maanden af, maar niet voor Oost-Jeruzalem. Clinton vond dat ineens een Israëlische concessie 'zonder weerga' en zette de Palestijnse leider Abbas in de kou. De Palestijnse Autoriteit ging na Ameri-kaans duw- en trekwerk tandenknarsend akkoord met indirecte onderhandelingen. Vicepresident Biden reisde daarvoor naar Jeruzalem, maar werd pontificaal geschoffeerd: tijdens zijn bezoek kondigde Israël de bouw van zestienhonderd nieuwe woningen in Oost-Jeruzalem aan. Sorry, ongelukkige timing, zei Israël, maar er veranderde niets. Het Kwartet (overlegclub tussen de VN-VS-EU en Rusland) keurde de actie scherp af en wilde binnen vierentwintig maanden de stichting van een Palestijnse staat. Boze reactie Israël: zo leggen jullie alle verantwoordelijkheid bij ons. Minister Lieberman (Buitenlandse Zaken): 'Het Kwartet negeert al onze vredespogingen van de afgelopen zestien jaar en geeft de Palestijnen de indruk dat ze hun eisen kunnen realiseren zonder directe onderhandelingen aan te gaan.'
Het gesteggel gaat door, een jaar geleden liep de partiële bouwstop af, op de Westoever draaien de betonmolens weer. De Palestijnen hebben hun buik vol van 'onderhandelingen over de onderhandelingen' en kiezen voor een nieuwe weg: een eigen staat via erkenning door de VN, en even niet via onderhandelingen. Maar nu worden zij van vals spel beschuldigd. Weglopen is onbehoorlijk, de voorgenomen actie wordt 'eenzijdig' genoemd, schadelijk voor de vredeskansen en ongelukkig voor de stabiliteit in het toch al zo onrustige Midden-Oosten. De Palestijnen worden niet als deel van, maar als extra complicatie van de Arabische lente beschouwd. Natuurlijk, zij zijn ook een veel ouder en apart 'probleem', maar het is wel een wrang gelegenheidsargument om hen nu ook die verantwoordelijkheid in de schoenen te schuiven. Hoe terecht Israël zich ook zorgen maakt over zijn eigen veiligheid, hoe gevaarlijk de relaties tussen Israël en twee oude bondgenoten in de regio (Egypte en Turkije) ook verslechteren, het kan de Palestijnen toch moeilijk kwalijk worden genomen dat zij zich aangemoedigd voelen door de Arabische opstanden.
Obama ziet de bui hangen. Na het smadelijk falen van zijn eerste poging om het conflict naar een oplossing te wrikken (het nederzettingenultimatum) vreest hij een tweede afgang. Als de Palestijnen steun krijgen voor het uitroepen van hun staat, en naar verluidt zouden meer dan 140 van de 193 landen in de VN daartoe bereid zijn, dan kunnen de VS dat slechts verijdelen met een veto in de Veiligheidsraad. Het vooruitzicht van zo'n eenzame exposure, het machtswoord als antwoord op de onmacht, bevalt de afglijdende supermacht niets. Het wordt de Palestijnen verweten de Amerikanen in verlegenheid te brengen. Uiteraard laat Obama het er niet bij zitten. Abbas heeft begin september 'op vrij harde manier' te verstaan gekregen dat hij op strafwerk kan rekenen, mocht hij zijn zin doorzetten. Afgelopen maand viel bij ruim zeventig landen in de wereld een formeel Amerikaans verzoek op de deurmat om de Palestijnse showdown straks te dwarsbomen. Ook voor de EU een fijne uitdaging, want zie maar eens met één standpunt naar buiten te komen als je al negen (van de 27) landen hebt die de Palestijnse staat op eigen houtje al hebben erkend. Het Palestijnse verzoek, waarschuwde Amerika, is ondermijnend voor het vredesproces en destabiliserend voor de regio. Dit doet een beetje denken aan 'either you are with us, or you are against us' van een voorganger van Obama.
