Annapolis

Het kan de redding van het presidentschap van George Bush worden, maar ook de bezegeling van het fiasco, de vredesconferentie in Annapolis. De officiële uitnodigingen durft Bush nog niet te versturen, dat doet hij pas als de gasten binnen zijn en achter vergrendelde deuren zitten. Toch is de US Naval Academy in het stadje gereserveerd voor 25 november en de dagen erna.

Zeven reizen van Condoleezza Rice naar het Midden-Oosten en eindeloos overleg achter gesloten deuren hebben ervoor moeten zorgen dat de conferentie doorgaat, en vermoedelijk zal dat alleen al na afloop als een succes worden bestempeld. Zelfs de grootste optimist ziet Israël en de Palestijnen er niet uitkomen, dus dat is voor de zekerheid alvast geschrapt als doelstelling van de conferentie.

Bush is er altijd van beschuldigd dat hij het Israëlisch-Palestijnse conflict verschrikkelijk op zijn beloop heeft gelaten, wat erop neerkwam dat de sterkste partij (Israël) verder brutaliseerde en de zwakste (de Palestijnen) verder teloorging in chaos en onderlinge vetes. Op het dieptepunt van zijn ambtstermijn, burgeroorlog in Irak, ellende in kamp-Gaza, Iran een land dat hem in zijn gezicht uitlachte, wilde Bush - onder druk van Rice - zijn gezicht toch nog redden en riep hij op tot 'Annapolis'. Op 16 juli besloot hij dat de weg naar vrede in het Midden-Oosten misschien toch niet via Bagdad, maar via Jeruzalem liep.

Wat moet er, op een conferentie waar niemand enige concessie van betekenis kan doen, waar slechts politici die op hun laatste benen lopen aanwezig zijn (Bush, Olmert, Abbas), waar elk compromis tussen de wel-aanwezigen onmiddellijk als verraad door de niet-aanwezigen wordt afgeschoten - wat kán er van zo'n conferentie gehoopt worden?

Conferenties horen met een agenda te beginnen, maar deze kan op zijn best met een agenda eindigen. Conferenties horen met een overeenkomst te eindigen, deze kan op z'n best met een opsomming van wijd uiteenlopende belangen uit elkaar gaan. Conferenties horen alle partijen die ertoe doen uit te nodigen, maar op deze conferentie is het nog niet eens duidelijk of Saoedi-Arabië erbij zal zijn (hoewel afgelopen zomer alvast lekker gemaakt met de Amerikaanse belofte dat het voor miljarden dollars moderne wapens kon krijgen) of Syrië (dat vooraf zeker wil weten dat de teruggave van de bezette Golanhoogte op de agenda staat, wat Israël nog weigert). Hamas, een nare bende die de macht heeft gegrepen in Gaza, is een machtsfactor die erbij had moeten zijn. Maar Hamas staat op de terreurlijst van de VS en is dus niet welkom. De organisatie zou de uitnodiging vermoedelijk niet eens aanvaard hebben, want zelfs dat zou al als een erkenning van de staat Israël uitgelegd kunnen worden.

Conferenties horen nieuwe resultaten te boeken. Maar deze scoort op zijn best oude, en dan nog maar gedeeltelijk. De eerste fase van wat ooit de Roadmap to Peace werd gedoopt - het stoppen van de terreuraanslagen en het ophouden met de bouw van nederzettingen in bezet gebied - moet nog altijd uitgevoerd worden en dat lijkt al een onmogelijke opgave. Condoleezza Rice vindt het al fantastisch als de conferentie een 'lanceerplatform' voor verdere onderhandelingen wordt. Maar deze conferentie zou - als ze mislukt, u raadt het al - gemakkelijk een lanceerplatform voor nieuwe Qassamraketten kunnen worden.

Conferenties horen te eindigen met lachende fotosessies. Maar deze liever niet, want dat zou vrijwel zeker betekenen dat Olmert of Abbas elkaar concessies hebben gedaan die door het thuisfront afgestraft zullen worden. De orthodoxe Shaspartij zal Olmert van verraad beschuldigen en de regering laten vallen. Hamas zal Abbas van verraad beschuldigen en dreigen met een machtsgreep op de Westelijke Jordaanoever, als de raketten al niet tijdens 'Annapolis' vanuit de Gazastrook worden afgevuurd om de schijn van elke rugdekking te torpederen.

Als Annapolis mislukt, is de schade niet minder. Dan hebben Olmert en Abbas hun laatste krediet verspeeld. Dan kan, net als na het mislukken van Camp David in 2000 onder Clinton, een derde intifada het gevolg zijn. Dan zou Hamas luidruchtig de overwinning opeisen en het einde van matiging - als je daar al van kunt spreken - afkondigen.

En dan zou Bush na het echec in Irak, na het toedekken van de Israëlische raid op Syrië (6 september), na het vruchteloze nucleaire gevecht met Iran, na verlies van goodwill in Saoedi-Arabie (dat in 2002 met een vergaand vredesplan tevergeefs zijn nek uitstak), en na het gedogen van de ongelukkige luchtoorlog die Israël tegen Libanon in 2006 begon - ja, dan zou Bush in het Midden-Oosten niets bereikt hebben.