Break-out

Eindelijk, we snakten naar een geruststellende boodschap uit Teheran. Precies binnen de deadline van twee weken die Obama aan de Iraniërs had gesteld, ook dat getuigt van de beste bedoelingen. En dan sluit dat voorstel uit Iran ook nog eens perfect aan bij de oproep van Obama, in april in Praag gedaan, tot een global zero. Er wordt dus, tussen al het nare rumoer over de presidentsverkiezingen door, geluisterd en meegedacht door die vriendelijke oude geestelijken!

Wat stelt Iran voor? Om 'alomvattende' en 'constructieve' besprekingen te beginnen over 'alle veiligheidsproblemen in de wereld', zoals Afghanistan, nucleaire energie en terrorisme. Simpel en helder, iets wat je moeilijk van tafel kunt vegen. Dat deed de zogenaamde P5+1, de vijf permanente leden van de Veiligheidsraad en Duitsland die al een paar jaar vruchteloos proberen om een vinger achter het verdachte Iraanse atoomprogramma te krijgen, dan ook maar niet.

Maar meer dan een sluwe zet in een diplomatiek schimmenspel is het niet. Muur­vast zit het conflict, en het enige doel van beide partijen is om de bal aan de andere kant te leggen. On­der­tus­sen tikt de klok door en kan dus niet van een status quo worden gesproken. Want de omgeving verandert - en Iran nadert het punt waarop het een atoombom zou kunnen maken als het dat wil.

Over het verdachte programma rept het recente Iraan­se voorstel met geen woord. Iran verwerpt de eis van de P5+1 dat het uraniumverrijkingsprogramma moet worden stilgelegd, in ruil voor onderhandelingen die het land een mooie handelsbonus in het vooruitzicht stellen. Zeg maar: een afkoopsom. Of iets platter: een leuk losgeld. 'Dossier gesloten, alle vragen beantwoord,' zegt het Iraan­se regime in reactie op alle resoluties van de Veiligheids­raad die het land veroordelen en meer openheid eisen.

Op 28 augustus meldde het laatste rapport van het Internationaal Atoom­agentschap dat Iran weliswaar niet betrapt kan worden op een atoomwapenprogramma, maar zelf ook niet meewerkt om zijn onschuld te bewijzen. De in november vertrekkende directeur El Bara­dei heeft het ook niet makkelijk. Hij spreekt van een patstelling. Maar Israël en Frank­rijk beschuldigden hem er vorige week van dat hij te lief is voor Iran en belastende informatie achter de hand houdt. Zolang El Baradeis inspecteurs niet alle medewerking van Iran krijgen om rond te snuffelen, is hij afhankelijk van wat inlichtingendiensten het Atoom­agent­schap af en toe onder de tafel toespelen aan informatie.

Juist uit die extra informatie zou blijken dat Iran wel degelijk aan wapens werkt, en niet (alleen) aan het onschuldige opwekken van elektriciteit. Iran daagt El Bara­dei op zijn beurt uit door te beweren dat hij zich laat manipuleren met valse informatie van de Amerikaanse en Is­raë­li­sche inlichtingendienst. En die doen weer of hun neus bloedt en wachten af of El Bara­dei het aandurft de inhoud van de extra informatie voor zijn rekening te nemen, zonder de bron prijs te geven. Zou hij de bron wel prijsgeven, dan kan het Atoomagent­schap zijn rol als onafhankelijke Toe­zicht­hou­der op Slech­te Lan­den verder vergeten. Ook El Bara­dei zit muurvast, het enige wat hij erover zegt is dat we niet bang hoeven te zijn dat Iran morgenochtend ineens een atoombom heeft.

Dit surplace leverde de afgelopen week nog drie onzichtbare, maar pikante verschuivinkjes op. De VS beweerden dat Iran nu genoeg laagverrijkt uranium heeft om er, doorverrijkt in de nu 8300 centrifuges in Natanz tot weapons-grade uranium, een atoomwapen van te maken. El Bara­dei voerde op 9 september de spanning verder op door over nieuwe informatie die hem was toegespeeld te zeggen: 'If this information is real, there is a high probability that nuclear weaponization activities have taken place.'

En de vrijgelaten atoomspion Abdul Qadeer Khan zei op de Paki­staan­se televisie wat veel ingewijden al vermoedden, namelijk dat Paki­stan destijds graag inging op Iraanse interesse in nucleaire technologie. Khan zei: 'If Iran succeeds in acquiring nuclear technology, we will be a strong bloc in the region to counter international pressure. Iran's nuclear capability will neutralize Israel's power.' Iran wilde dus de atoombom, en Paki­stan wilde Iran daarbij helpen. Iran blijft ontkennen en zegt dat het om religieuze redenen geen atoombom nastreeft. Niet mág hebben zelfs.

Onder één noemer zijn nu alle tegenstrijdige zetten, schijnbewegingen, onthullingen, claims, voorstellen en ontkenningen te scharen: Iran wil de mogelijkheid hebben om in no time een atoombom te maken. Dan ben je atoomstaat en geen atoomstaat tegelijk, schuldig en onschuldig, vals en eerlijk, kwetsbaar en ingedekt, ongrijpbaar kortom, als je de break-outpositie hebt verworven.