De dubbele straf

Hoe gaat het met de Millenniumdoelen? We zijn over de helft van de tijd, dus er moet onderhand iets zinnigs over te zeggen zijn. Negen jaar geleden vierden we geen gewone jaarwisseling, zelfs geen gewone eeuwwisseling, maar een millenniumwisseling. Aan­lei­ding om een aantal nobele plannen te formuleren voor De Wereld Van 2015.

Het allermooiste zou natuurlijk een veilige, oorlogsloze wereld zijn waarin de ellendige rest, dus honger, armoede, ziekte en het vluchtelingenprobleem verdwenen zouden zijn. Maar dat was te hoog gegrepen. De preambule van het VN-Handvest mocht het uitbannen van 'de gesel van oorlog' dan wel tot doel nummer één van de internationale gemeenschap hebben uitgeroepen, er bleek in 2000 geen boekhouder in het VN-gebouw te zijn die de vorderingen op dat terrein bijhield. Zonder meetlat was een veilige wereld, op de korte termijn, dus een lastig te realiseren doel. Daarom gingen de Mil­len­nium­doel­stel­ling­en alleen over het halveren van de armoede, de honger, vuil water en slechte hygiëne, discriminatie tussen man en vrouw, kindersterfte, ziekte en onderontwikkeling.

Kwalen die wel met oorlog en vrede correleren.

Bij de VN-organisatie UNICEF is onlangs een tussenstand opgemaakt. Conclusie: het gaat slecht. Er worden allerlei voorbehouden gemaakt, we mogen geen voorbarige conclusies trekken, enzovoort, maar toch. Waar oorlog woedt, kun je het wel vergeten. Die landen zijn dus tweemaal de dupe, en kinderen driedubbel omdat ze nog eens extra kwetsbaar zijn voor oorlogsgeweld en honger, ziekte, enzovoort. Dat verklaart ook waarom de kinderorganisatie UNICEF voorop loopt met het bijhouden van de millenniumvorderingen.

Er zijn meer dan honderdnegentig landen in de wereld. In één op de zes, drieëndertig om precies te zijn, woedde in de onderzochte periode (2002-2006) oorlog, dus die mag je onveilig noemen. Deze ongelukkige landen liggen vooral in Afrika (ruim de helft, zestien) en in Azië nog eens negen. Oorlog en 'arm' gaan samen, rijke landen komen in het oorlogsrijtje niet voor. De helft van de oorlogslanden is zelfs uitgesproken onderontwikkeld.

De verder uitgesplitste onderzoeksresultaten zijn een catalogus van ellende en pessimisme. In negentien van de drieën­dertig oorlogs­landen heerst hongersnood en wordt geen, of veel minder dan de beoogde vooruitgang geboekt op Millen­nium­doel één: halveren van de honger in 2015.

Millenniumdoel twee is dat in 2015 alle jongens en meisjes een diploma basisschool op zak hebben. Meer dan negentig miljoen kinderen hebben dat niet. Tweederde van hen, dus zestig miljoen, leven in de onveilige groep van drieëndertig landen. En negentien van die landen toont ook geen enkele vordering op onderwijsgebied.

Millenniumdoel drie beoogt dat er evenveel schoolgaande meisjes als jongens zullen zijn. Hoewel de meisjes er in de oorlogslanden nog steeds iets bekaaider afkomen dan de jongens, is er een lichtpuntje te melden. Want eenentwintig van de drieëndertig oorlogslanden boeken vooruitgang, maar je kunt het ook omkeren: in twaalf oorlogslanden lijken de meisjes het dus niet te redden.

In 2015 zou de kindersterfte met tweederde gedaald moeten zijn ten opzichte van 1990. In veilige landen sterven gemiddeld tweeënzeventig per duizend geboren kinderen, maar in onveilige landen eenentachtig. En in deze categorie boekt tweederde van de landen ook geen enkele verbetering.

Barende moeders bevallen het beste in landen als Nederland. Eén op achtduizend sterft in rijke industrielanden. Maar in de drieëndertig oorlogslanden is geboren worden veel riskanter: één op de 276 zuigelingen overlijdt. Millennium­doel vijf (vijfenzeventig procent reductie in 2015) is erg ver weg.

Millenniumdoel zes gaat over de strijd tegen malaria, aids en andere ziekten. Unicef kon de vergelijking met veilige landen hier niet maken door lacunes in de statistiek. Maar er is geen reden tot optimisme, uit landenstudies blijkt dat ziekten als aids in oorlogslanden piekcijfers vertonen.

Schoon drinkwater? Eén tot anderhalf miljard mensen op de wereld hebben dat niet. Dat is één op de zes. De helft van hen woont in een oorlogsland. Schone wc's? Meer dan tweeënhalf miljard mensen kunnen hun behoefte er niet kwijt, van wie alweer meer dan de helft in oorlogslanden.

Mil­len­nium­doel acht: schuldverlichting, bitter nodig om te ontsnappen aan de vicieuze armoedecirkel. Maar u raadt het al: de drieëndertig oorlogslanden kampen met een schuldratio van 8,5 procent (van hun nationaal inkomen), de veilige landen zitten samen onder de zes procent.

Het gaat dus niet goed met de Millen­nium­doel­stel­ling­en, en al helemaal niet in onveilige landen.

Unicef komt tot de conclusie dat onveilige landen vier keer zo vaak opduiken in het rijtje onderpresteerders als de veilige landen. Hoe je het ook wendt of keert, oorlog is een dubbele straf.