De Khatmandu Post van 12 januari

Oxfam-Novib is een prima instelling, de kalender hangt al vijfentwintig jaar boven mijn bureau. Prachtige foto's op die kalender. In de tijd dat Al Qaida met instemming van de Talibanregering in Afghaanse terreurkampen de aanslagen op de Twin Towers voorbereidde, prijkte het Tora Boragebergte op de kalender. Ik heb geen moment overwogen de Novib te kapittelen over de verheerlijking van dat gebergte, of over het pleidooi voor ontwikkelingshulp aan dat arme gebied - want daar draait het toch om als je daar een fotograaf op af stuurt. U zou dat belachelijk en ver gezocht vinden, en terecht.

Nu heeft Oxfam een campagne opgezet tegen banken die zich inlaten met wapenhandel naar duistere landen. Ook daar heb ik niets tegen, al vind ik dat elk fatsoenlijk land het recht op zelfverdediging heeft en dus ook wel eens wat mag kopen in het buitenland. Niet iedereen kan immers zijn eigen wapens maken.

Nu lees ik in een Oxfam-Novibonderzoek dat India 'tussen juni 2003 en september 2004 gevechtshelikopters aan Nepal' heeft geleverd. 'De helikopters zijn geproduceerd door Hindustan Aeronautics in nauwe samenwerking met Eurocopter, een dochter van EADS.'

Er zijn persberichten dat de Nepalese regering maoïstische rebellen beschiet - en doodt - vanuit helikopters. Oxfam-Novib schrijft: 'De Kathmandu Post van 12 januari 2004 berichtte dat een 82-jarige man gedood was toen het Nepalese leger vanuit een helikopter het dorpje Kaule beschoot.' Ik wil er niet aan twijfelen, hoewel ik niet elke krant blindelings geloof. Is de Khatmandu Post van 12 januari 2004 bijvoorbeeld even betrouwbaar als de Volkskrant van 9 juni 2007? 'Wat het incident bijzonder maakt,' schrijft de Volkskrant, 'is dat Nederlandse banken erbij betrokken zijn. En dat is volgens de ontwikkelingsorganisatie Oxfam-Novib in strijd met een gedragscode van de Europese Unie. Die verbiedt de levering van wapens als die in een binnenlands conflict worden ingezet.'

Ik vraag mij nu een paar dingen af.

Hoe betrouwbaar is de Volkskrant van 9 juni 2007? Onbetrouwbaar, want het is onzin dat de gedragscode van de Europese Unie de levering van wapens aan welk land dan ook verbiedt. Die afspraak levert niet meer dan een setje criteria die elke lidstaat bij het geven van vergunningen moet hanteren. De beslissingen zijn niet aan de EU. Wapenexportbeleid is beleid van nationale regeringen.

Daarmee is nog niet gezegd dat de collega's van de Khatmandu Post van 12 januari 2004 even onzorgvuldig zijn. Maar is die 82-jarige Nepalees gedood door de in India 'in nauwe samenwerking met Eurocopter, een dochter van EADS' gemaakte helikopter van Hindustan Aeronautics? Ik wil er weer niet aan twijfelen, maar er blijft iets knagen. India levert al sinds 1970 helikopters aan Nepal. Hoe kan ik er nou zeker van zijn dat mijn rekening bij Fortis nu met deze aanval te maken had? Wat is 'in nauwe samenwerking met', en ligt de politieke verantwoordelijkheid voor die leverantie bij de regering in New Delhi, of bij Hindustan Aeronautics? En ik lees niks over Nederland - het hoofdkantoor van EADS huist om allerlei listige redenen aan de Amsterdamse zuidas. Heeft de Nederlandse regering het groene licht gegeven voor die deal met India? Of gebeurt dat in Parijs, waar dochterbedrijf Eurocopter adres houdt?

Niets daarover in dat rapport. Ook niet in de Volkskrant, die ik een herkansing geef. Die meldt alleen dat Nederlandse banken 'erbij betrokken zijn'. Dat is wel heel summier, daar wil ik meer van weten. Het Oxfam-rapport heeft uitgevonden dat de ABN Amro voor 0,1 procent aandeelhouder van EADS is, de ING voor 0,2 procent. Achter de Rabobank staat niks. Als dat volgens de Volkskrant betrokkenheid bij het neerschieten va een 82-jarige Nepalees heet, vind ik dat tamelijk suggestief. Het Oxfam-rapport meldt ook dat de banken tussen juli 2002 en juli 2005 deelnamen in een consortium van tientallen banken dat voor miljoenen kredietfaciliteiten aan EADS verschafte. Ik wil meteen geloven dat een deel daarvan is opgenomen (maar lees dat niet) en voor de productie van helikopters is aangewend (maar lees ook dat niet en ik moet gissen of dat geld ten goede kwam aan een productielijn voor licensiehelikopters in India).

Ik vind dat wel een beetje belangrijk want EADS is een gigabedrijf dat niet alleen wapens maar ook Airbussen maakt en stukjes weersatellieten. En omdat ik die berichten over die Franse steun voor Indiase helikopters die, aan Nepal geleverd, wellicht een oude Nepalees doodschoten al op 30 september 2004 in een rapport van Amnesty International las, vind ik die connectie met die Nederlandse banken die voor 0,1 procent aandeelhouder zijn in het moederbedrijf van dat Europese bedrijf waar de Novib zich nu druk over maakt, toch wel een beetje ver gezocht.