De Politieke Defensieverkenningen: bieden uitspraken uit het verleden garanties voor de toekomst?

Wat wil de politiek met Defensie?

Welke ambities hebben de Nederlandse politieke partijen met Defensie? Welke richting willen zij met de Nederlandse krijgsmacht uit? In dit rapport analyseert de auteur welke vragen de krijgsmacht in de toekomst van de politiek kan verwachten.

De Defensieverkenningen, die in kaart moest brengen welke krijgsmacht Nederland in de toekomst nodig heeft, en de bezuinigingsvoorstellen van de Heroverwegingen zijn afgerond. In de Defensieverkenningen werd logischerwijze naar de toekomst gekeken zonder dat daarbij de ambities en richtingen van de Nederlandse politieke partijen werden meegenomen. Voor een goede inschatting van wat er in de toekomst van de Nederlandse krijgsmacht kan worden verwacht, is het echter ook noodzakelijk de Nederlandse politiek te verkennen.

De bevindingen van dit onderzoek zijn dat op basis van de huidige Nederlandse politiek geen grote inhoudelijke beleidswijzigingen voor Defensie te verwachten zijn. Dit is te verklaren doordat in het ene geval de partijen redelijk op een lijn liggen, en in het andere geval de verschillende posities zich in mogelijke toekomstige coalities redelijk in evenwicht houden. Gezien de huidige crisis is het waarschijnlijk dat ook de krijgsmacht op korte termijn haar steentje aan de bezuinigingen moet bijdragen, terwijl strategische keuzes op basis van een gemeenschappelijke visie van de partijen niet moet worden verwacht. Het is veel meer te verwachten dat opnieuw de kaasschaafmethode wordt toegepast, de laatste 'franjes' worden geschrapt en een verder efficiencyslag wordt gezocht. Op basis van de groslijst en de bezuinigingsvarianten uit de Heroverwegingen kan wellicht nog een krijgsmachteenheid worden geschrapt. Ook vermindering van het aantal aan te schaffen JSF-toestellen ligt in de lijn der verwachtingen. Dit zullen waarschijnlijk dikke plakken kaas worden, zonder bijbehorende inhoudelijke beleidsveranderingen of visie. Dat maakt de kans aanzienlijk dat in de toekomst de ambities en de middelen niet op elkaar aansluiten.