De rechtvaardigen vs de realisten

Achter de roes van wat al heroïsch de Slag Om Libië werd genoemd, en waarin natuurlijk niemand het voor de dictator opneemt, worden nog een paar ongemakkelijke discussies gevoerd. De eerste gaat over de vraag of we ons überhaupt in deze interventie hadden moeten storten. Weliswaar nu achterhaald door de feiten, maar wijs en nuttig voor de volgende keer. Aan de Arabische revoluties is nog lang geen einde gekomen, en het dilemma van de humanitaire interventie zal ook buiten MONA (Midden-Oosten en Noord-Afrika) steeds blijven terugkomen.

In Nederland merken we niet zo heel veel van die discussie. Het is goed tegen kwaad, dus scharen we ons achter goed. Iedereen heeft een hekel aan Khadaffi, en Nederland - misschien nog wel meer natie van rechtvaardigheid dan van recht - vindt dat zo'n ingreep moet. Daar zijn inderdaad sterke argumenten voor, maar ook tegenargumenten en dan zou je dus een afweging verwachten. Zelfs in landen die nu vooroplopen in Odyssey Dawn - waarom heet deze operatie toch zo, moet dit een tienjarige zoektocht worden? - wordt die afweging rustig en nuchter gemaakt.

De dag nadat resolutie 1973 in de Veiligheidsraad was aangenomen, schrijft Max Hastings, buitenlandcommentator van de Financial Times, dat Amerikaanse steun aan de interventie 'no more than a cynical gesture' is. Westerse leiders noemt hij 'foolish'. Wie intervenieert moet op ten minste twee vragen 'ja' kunnen antwoorden: is er een vitaal nationaal belang mee gediend en wordt die interventie in de betrokken regio wel als legitiem beschouwd? Het is duidelijk dat Hastings twee keer 'nee' antwoordt. Het hart op de goede plaats hebben is niet genoeg voor een interventie - dan is het sturen van gevechtsvliegtuigen niet meer dan 'een giro naar Oxfam'. Het is niet ons belang om 'kolonel Khadaffi te vernietigen, zonder enig benul te hebben van wat er daarna moet gebeuren'.

Door een intelligence failure hebben Libië en trouwens heel MONA het Westen overvallen. En het is levensgevaarlijk om je lot te verbinden aan een stelletje opstandelingen waarvan je niets weet. Alle dankbaarheid van de Libische rebellen ('een twee, drie, merci, Sarkozy!') zal binnen de kortste keren verdwenen zijn. Dat moesten we nu toch wel hebben geleerd van Irak en Afghanistan. De kern van de zaak is - terecht of niet - dat het Westen impopulair is in de moslimwereld zolang Amerika de Israëlische onderdrukking van de Palestijnen blijft steunen. Wat is dan wél het belang van het Westen, zegt Hastings? Een fatsoenlijke nooduitgang in Irak en Afghanistan en bovenal een decente oplossing voor het Israëlisch-Palestijnse conflict.

Ook in de VS wordt zo'n discussie zonder schaamte gevoerd. De generaal die in 1999 een vergelijkbare operatie leidde, Wesley Clark, ziet niets in de interventie en heeft minder dan tien woorden nodig voor de toelichting: 'Libya doesn't sell much oil to the United States.' De baas van Al Jazeera, prettig om naar dat tv-station te kijken overigens, zegt dat het er nu juist om gaat dat de Arabieren hun eigen revoluties maken, ons helpen is contraproductief. De Amerikaanse ambassadeur bij de NAVO, Ivo Daalder, vond twee weken geleden dat een vliegverbod niet genoeg zou zijn om Khadaffi te wippen. Maar verder dan het beschermen van de burgers willen de Amerikanen niet gaan - stafchef Mike Mullen zei zelfs zondag na de kruisraketten nog dat regime change wat hem betreft niet het doel van de Amerikaanse hulp aan Odyssey Dawn is. Duidelijker oneens kon hij het niet zijn met Hillary Clinton, die het vertrek van Khadaffi tot enige uitkomst verklaarde. En als de interventie wel mocht werken, dan komen we toch weer uit bij de tegenargumenten van Hastings: je weet niet wat je ervoor in de plaats krijgt.

Nog zo'n akelige discussie waar rechtvaardigheid en realisme met elkaar botsen, is of het nu zo verstandig was om Khadaffi bij voorbaat eigenlijk maar één perspectief voor te houden, namelijk dat van het Strafhof in Den Haag. Geen mens die hem dat niet toewenst, maar het maakt de kans dat hij nu zijn knopen telt en zich overgeeft niet groter.

En dan discussiëren de 'rechtvaardigen' ook nog onder elkaar. Want ze hebben er geen moeite mee dat Khadaffi nu militair wordt aangepakt, maar waarom gebeurt dat dan niet in Bahrein en Jemen? En in Darfur, en waar blijft de no-fly zone boven Ivoorkust en hoe zit het met 'all necessary means' om Mugabe uit Zimbabwe te helpen?

Antwoorden waarop in nog geen tien jaar het antwoord zal worden gegeven. Het gaat me nu niet om de vraag wie er gelijk heeft. Maar wel om het feit dat ik me prettiger voel bij al die akelige discussies dan bij de groepsroes van het 'goed'.