Klankbordgroepen, burgerforums, creativiteitspanels, de moderne samenleving weet uit wanhoop soms niet meer hoe zij zichzelf moet besturen.
Op de gewone ambtenaar of ingehuurde expert wordt niet meer vertrouwd, wie te veel verstand van een probleem heeft lijdt op zijn minst aan tunnelvisie en daar moet een onbevangen, frisse ondeskundige mening tegenaan gezet worden. Aan de Universiteit van Leiden zal binnenkort een leerstoel Terrorisme en Contraterrorisme worden ingesteld, want de nationale terrorismecoördinator Tjibbe Joustra heeft behoefte aan wetenschappelijke ondersteuning. Fout, dat is een ouderwetse oplossing, zoiets los je op door er een monitorgroepje of een 'red cell' op te zetten.
Neem Amerika. Mijn oude kennis Bill Arkin onthulde in zijn weblog voor de Washington Post vorig jaar hoe het ministerie van Homeland Security met Red Cells werkt om oplossingen te verzinnen die gestudeerde mensen over het hoofd zien. De Red Cells worden bemand door 'burgerconsultants', die méér dan leek zijn maar vooral niet-deskundig op het gebied van terrorisme. Wel mensen die originaliteit kunnen leveren. Een auteur van detectiveromans, een kunstenares, een tv-technicus, een sleepbootkapitein, een Hollywoodkenner, dat zijn de mensen die soms op de gouden ideeen komen.
Met een budget van een kleine twintig miljoen dollar per jaar mogen ze brainstormen en hun land waarschuwen voor grote en kleine elf septembers.
Een van de waarschuwingen die Homeland Security vorig jaar deed uitgaan was het gevaar van de snelkookpan. Die kunnen door terroristen worden gebruikt om er IED's, improvised explosive devices in te verbergen en dan zijn het levensgevaarlijke knutselbommen. Niet lachen, de snelkookbom had in december 2000 bijna een ramp veroorzaakt op de kerstmarkt bij de kathedraal van Straatsburg, als de politie niet net op tijd vier Algerijnse terroristen had gearresteerd. De SKB werd voor het eerst in de buurt van de Himalaya gesignaleerd, waar snelkookpannen nuttige alledaagsheden zijn om op grote hoogte, waar de lucht ijl is, curryschotels en yakbiefstuk te bereiden. Maar talrijk zijn ook de voorbeelden van snelkookpanbommen, gebruikt door maoïstische rebellen in Nepal en bij hoekse en kabeljauwse twisten in India. Het recept schijnt vrij simpel te zijn: doe een beetje TNT of ander explosief in de pan, monteer een ontstekingsexplosief erbovenop dat met een mobiele, telefoon of met de afstandsbediening van de garagedeur of met de digitale Rolex tot ontploffing wordt gebracht. De details wil ik niet weten, maar schijnen gewone lesstof te zijn in de Afghaanse trainingskampen van Al Qaida waar brugklasterroristen worden opgeleid.
Het verraderlijke van de snelkookpan is natuurlijk zijn uiterlijk. Hij ziet er namelijk zeer onschuldig uit en wordt op de gewoonste en drukste plaatsen te koop aangeboden. Op de markt in Uruzgan of in Khatmandu, in de rugzak van een oude vrouw die de grens passeert, bij duizenden kunnen zij de vermomming zijn van een dodelijk wapen. Zelfs in een afhaalmaaltijdmaatschappij als de Amerikaanse is de snelkookpan een uiterst courant, en dus geraffineerd wapen, besefte ook onmiddellijk de 'Red Cell'. Die alarmeerde het ministerie van Homeland Security, waarop die weer een circulaire over het land verspreidde onder de titel 'Potentieel Terroristisch Gebruik van Snelkookpannen'.
Bestemd voor: alle Federale Ministeries en Agentschappen, alle Amerikaanse grenswachten, douane-employes, alle belanghebbende staats- en plaatselijke dienstdoenden, Security Managers en 'first responders'.
Onderwerp: het belang van terroristische organisaties bij het gebruik van onschuldig ogende verpakkingen van geïmproviseerde explosieven (IED's).
Omschrijving: de snelkookpan is een luchtdicht af te sluiten gebruiksvoorwerp voor het bereiden (snel koken) of conserveren van voedsel door middel van stoom met hoge temperatuur onder druk.
Aanbevolen maatregelen ter bescherming: Verplaats het voorwerp niet. Elke snelkookpan die meer weegt dan u zou verwachten kan verdacht zijn. Zend geen radiosignalen uit binnen een straal van 17 meter van het voorwerp. Personen binnen deze afstand dienen hun mobiele telefoon of piepers uit te schakelen. Evacueer het personeel volgens de instructie 'Afstand bewaren bij bomdreiging TSWG-11-99' : 50 meter bij een snelkookpan binnen een gebouw, 600 meter bij een snelkookpan buiten een gebouw. Bel onmiddellijk met de Explosieven Opruimingsdienst/Bomb Squad en verstrek een gedetailleerde beschrijving van het verdachte voorwerp, zoals omvang, constructie en locatie. Neem contact op met de dichtstbijzijnde Joint Terrorism Task Force van de FBI of de meldlijn van Homeland Security, telefoon (202) 282-8101. In de folder 'Nederland tegen Terrorisme' staat hij nog niet, maar dat zal na instelling van de leerstoel (Joop Braakhekke?) snel veranderen.
