De terroristische entiteit

Het Hof vindt dat je een 'duurzaam gestructureerd samenwerkingsverband' moet zijn. Maar de groep kwam slechts in de huiskamer van Mohammed B. bijeen als men daar zin in had en er werd over van alles en nog wat gesproken. Te weinig om te kunnen spreken van een oogmerk. Te weinig ideologisch bindmiddel. Al met al onvoldoende 'organisatorische substantie', menen de raadsheren.

Bovendien geen gewelddadige ideologie, vindt het Hof. Uit duizend gigabyte aan in beslag genomen bestanden viel zelfs niet op te maken of ze een bijzondere belangstelling voor het plegen van terreuraanslagen hadden. Mohammed B. kon dan wel een ideologisch gemotiveerde moordenaar zijn, dat zegt nog niets over de anderen, aldus het Hof. En dan was er ook geen sprake van openbare opruiing, haatzaaien, of dreigen: dat gebeurde in (te) kleine kring. Ten slotte was het gooien van een granaat wel een ernstig misdrijf, maar geen terroristische daad. Op dat punt trok het Hof een lijn met de rechtbank. Voor een terreurgranaat had Jason W. ook op het stellen van een ultimatum aan de Nederlandse samenleving betrapt moeten worden. Hij gooide hem naar een agent, de samenleving had niets te vrezen.

Al met al was het gezelschap, volgens het Hof, niet bezig met het plannen van aanslagen op de democratie. Dat de deelnemers er opruiende en bedreigende opvattingen op na hielden, doet daar weinig aan af, de Hofstadgroep was niet meer dan een netwerk. Jason W. gaat een tijd de gevangenis in voor het gooien van de granaat, de rest komt praktisch gesproken meteen vrij.

De rechter beslist, het Hof heeft gelijk. Maar we kunnen nog wel een vraag stellen. Leggen de raadsheren de lat niet erg hoog?

Hun vonnis lijkt te contrasteren met antiterreurbesluiten van de Verenigde Naties en de EU, waarin veel mildere eisen worden gesteld. De Veiligheidsraad van de VN nam kort na de aanslagen op 11 september een resolutie aan die alle lidstaten oplegde om geen steun te geven aan (personen of) entiteiten, die zich met terrorisme bezighouden. Die term is naderhand voortdurend

teruggekeerd in volkenrechtelijke besluiten. Een entiteit is iets dat bestaat, meer niet. Dat het Hof de Hofstadgroep afdoet als niet meer dan een netwerk lijkt me minder ter zake, want wat zo'n netwerk ook moge zijn, een entiteit kun je het altijd wel noemen.

Drie maanden later, op 27 december 2001, trof de Europese Unie een maatregel tegen 'personen, groepen en entiteiten die betrokken zijn bij terroristische daden'. Let op, volgens Europa is er bij de terreurgroep niet noodzakelijkerwijs sprake van continuïteit in de samenstelling of een ontwikkelde structuur. Op dit punt lijkt het Haagse Hof de lat in ons land dus hoger te leggen. En dan hebben we het nog niet eens over het feit dat je er Europees of volgens de VN als entiteit al gloeiend bij kun zijn, wat minder samenhangend lijkt dan een groep. Nederland volgde de Europese Unie trouw en verwerkte de strafbare entiteit in een Sanctiebeschikking op 19 juni 2002. Die regeling staat in de Staats­courant en is dus Nederlands recht.

Nog een voorbeeld? In april 2004 nam de VN een resolutie aan die alle lidstaten, ook Nederland dus, gebood om maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat non state actors niet in bezit zouden komen van massavernietigingswapens. Dat laatste doet er nu even niet toe, het gaat mij erom dat Nederland deze non state actor in zijn strafrecht moest verwerken. Wat is dat? Daar is hij weer: volgens de VN is dat elke individu of entiteit.

De wereld werkt dus met de strafbare terroristische entiteit, een 'iets' dat veel lichter is dan de terroristische organisatie. De wereld en het Hof zijn wel eensgezind in de eis dat zo'n iets een aantoonbare terreurreputatie moet hebben. Door aanslagen te hebben gepleegd, voorbereid of te hebben vergemakkelijkt, zegt de EU-verordening bijvoorbeeld. Op dat punt is het Hof weer streng: wat zich destijds in de Antheunisstraat ook allemaal ontvouwde - granaten gooien naar agenten - het viel in de visie van het Hof niet onder voorbereiding van georganiseerd terrorisme.

Als je een granaat gooit namens een entiteit kan dat volgens de VN- of EU-definitie een terreurgranaat zijn. Maar volgens het Hof in Den Haag is dat niet voldoende, want dan had het toch om een gestructureerd-duurzame-samenwerkingsverbandgranaat moeten gaan.

Bronnen:

• Arrest Hof 's Gravenhage inzake Hofstadgroep, LJN: BC2576, Gerechtshof 's-Gravenhage, 2200189706, 23 januari 2008
• Sanctieregeling Osama bin Laden, Al Qa'ida en Taliban 2002, Staatscourant 24 juni 2002, nr. 117/ p.11.
• VN-Veiligheidsraad resolutie 1373, 28 september 2001 (s/RES/1373 (2001)
• VN-Veiligheidsraad resolutie 1540, 28 april 2004 (S/RES/1540 (2004)
• Gemeenschappelijk Standpunt 2002/402/GBVB, EG Verordening nr. 881/2002 (PbEG L 139 van 29 mei 2002)