De onderhandelingen over de EU-begroting voor 2013 zijn deze week volledig vastgelopen. Michiel Servaes stelt dat dit weinig goeds voorspelt voor de speciale Europese top eind volgende week waar in het kader van de Europese meerjarenbegroting 2014-2020 een akkoord gesloten moet worden over de verdeling van een slordige duizend miljard euro.
[[{"type":"media","view_mode":"media_large","fid":"1959","attributes":{"height":140,"width":140,"class":"media-image media-element file-media-large"},"link_text":null}]]
De huidige onderhandelingstafel heeft wel iets weg van wat in Westerns een Mexican standoff genoemd wordt: een confrontatie tussen drie partijen die voor alle betrokkenen slecht dreigt af te lopen. Een groep lidstaten, waaronder Nederland, wil de omvang van het budget beperken. Terecht, want in een tijd waarin regeringen pijnlijke keuzes maken, kunnen Europese uitgaven niet blijven doorgroeien. Lijnrecht daar tegenover staan de landen die hun subsidie-inkomsten uit Brussel tenminste op peil willen houden. Ondertussen hebben de Europese Commissie en het Europees Parlement zich voorgenomen om nu eindelijk hun federale droom van eigen middelen, oftewel Europese belastingen, waar te maken. Ook het laatste onderhandelingsdocument biedt geen uitweg uit deze impasse.
Hierdoor komt van de broodnodige modernisering van de Europese uitgaven bar weinig terecht. Een Zweedse Minister zei onlangs: "De EU heeft een begroting nodig voor de toekomst, niet voor de jaren vijftig". Helaas lijkt dat laatste wel het geval. Bijna veertig procent van het budget gaat nog altijd naar landbouw. Bij de miljardensteun die de agrariërs in de loop der decennia hebben ontvangen, steken zelfs de recente bail-outs van de financiële sector schril af. En dat terwijl het grootste deel van de landbouwsector de concurrentie op de wereldmarkt prima aan zou kunnen. De doelmatigheid van andere EU-uitgaven laat ook te wensen over, zo concludeerde de Europese Rekenkamer vorige week nog, met als meest schrijnende voorbeeld de maandelijkse verhuizingen van het EP tussen Brussel en Straatsburg.
Dat is doodzonde want slimme keuzes binnen het EU budget kunnen wel degelijk de groei en banen opleveren waar Europeanen zo naar snakken. Zo concludeerde de Rekenkamer in hetzelfde rapport bijvoorbeeld dat het programma voor grensoverschrijdend onderzoek en ontwikkeling maar liefst 1% extra groei en bijna 1 miljoen nieuwe banen oplevert. Ook Europese investeringen in infrastructuur en duurzame energie bieden schaalvoordelen en laten vergelijkbare resultaten zien. In deze activiteiten met een duidelijke toegevoegde waarde moeten we dus extra investeren, bekostigd door besparingen op uitgaven die niet of onvoldoende renderen.
Aan het nieuwe kabinet zal het niet liggen want precies deze doelstelling is helder opgenomen in het regeerakkoord. Anders dan het vorige kabinet dat onder druk van de CDA-achterban niet durfde te snijden in de subsidiepotten voor boeren, hebben PvdA en VVD zich gecommitteerd aan een verschuiving van budgetten ten gunste van investeringen in innovatie en duurzaamheid. Wanneer de regeringsleiders zich eind volgende week in Brussel verzamelen moet duidelijk zijn dat Nederland alleen een akkoord accepteert dat niet alleen sober, maar ook stevig hervormd is. Gezien de economische en sociale uitdaging waar Europa voor staat, is een status quo niet acceptabel.
Mochten de onderhandelaars er na een felle strijd uiteindelijk niet in slagen met het gewenste resultaat thuis te komen, dan rest nog één ontsnappingsroute, namelijk uitstel van een budgetdeal tot na de Europese Parlementsverkiezingen en de benoeming van een nieuwe Commissie in 2014. Kandidaten zullen zich dan moeten verantwoorden voor gemaakte keuzes waarna kiezers en regeringen kunnen beslissen over hun lot. Bijkomend voordeel van dat scenario is dat de Europese verkiezingsstrijd plots enorm aan relevantie wint omdat debatten niet langer gaan over een onsje meer of minder Europa, maar over scherpe budgettaire keuzes.
Echter, met de voortslepende Eurocrisis en het perspectief op een nieuwe verdragsdiscussie op de achtergrond zou het beter zijn om nu tot een goede budgetdeal te komen. Terecht stelt het regeerakkoord dat we belang hebben bij een sterk Europa dat zo snel mogelijk de crisis overwint. Een moderne Europese begroting is daartoe een belangrijke voorwaarde. Een goed moment dus voor het nieuwe kabinet om naar Brussel te togen met een positief, maar glashelder verhaal.
Michiel Servaes is Tweede Kamerlid voor de PvdA