Obama riep in 2014 liefst vijf keer iets tot dreiging nummer één uit. Geen wonder dat zijn kiezers hem niet meer volgen.
In 2014 waren de meest gestelde vragen:
- Staan wij weer aan de vooravond van een nieuwe wereldoorlog en hebben we in honderd jaar dan helemaal niets geleerd?
- Is de Koude Oorlog weer teruggekeerd, mijnheer Colijn?
Het antwoord op beide vragen lijkt me nee, al is het antwoord nog niet zo gemakkelijk te geven. Zelfs Obama raakte de draad een beetje kwijt, liefst vijf keer riep hij het afgelopen jaar iets tot dreiging nummer 1 uit, en het mag dus nauwelijks een wonder heten dat zijn kiezers, die hem zes jaar geleden met wierook ontvingen, hem nu op het terrein van buitenlandse politiek niet meer kunnen volgen.
In januari ging het allemaal nog om de cyberdreiging. De jaarlijkse National Intelligence Estimate schetste een schrikbarend beeld, gebaseerd op dreigingen door Iraanse, Russische en Chinese hackers die het op Amerikaanse banken en defensiebedrijven hadden gemunt en het Pentagon tien miljoen keer per jaar aanvielen, en op de onthullingen van Edward Snowden. Die joegen niet alleen burgers en Angela Merkel de stuipen op het lijf, maar legden ook de (1,7 miljoen) Amerikaanse veiligheidsgeheimen op straat.
In maart was de Haagse Nuclear Security Summit. Toen was de nucleaire terrorist even dreiging nummer één, de ultieme variant van terrorisme waarin de eenling een samenleving zou kunnen stilleggen door er met een atoombom of, vooruit, een bergje nucleair afval vandoor te gaan.
In de zomer nam IS de rol van dreiging nummer één over. Een misdadige ‘entiteit’, besmettelijk voor de wereld door duizenden foreign fighters en aanhangers, mensenonthoofders, kunstvernietigers en perverse vertegenwoordigers van een stuk wereldpolitieke antimaterie dat zo gauw mogelijk moest worden uitgeroeid. Erger dan Al-Qaida, zei Obama, want ‘those folks kill Americans’ en dat was sinds 9/11 niet meer voorgekomen.
Op 23 september, ter gelegenheid van de Klimaattop in New York, werd vervolgens het klimaat tot wereldbedreiging nummer één uitgeroepen. Vroeger bedreigde het klimaat de mensheid, nu is het andersom. Een maand later werd het klimaat door bezorgde militairen, die vreesden dat Norfolk – de grootste marinebasis ter wereld – over een tijdje onder water zou lopen, zelfs een ‘clear and present danger’ genoemd. Dat is het codewoord voor onmiddellijke militaire interventie, denk aan Irak elf jaar geleden. Obama: de klimaatdreiging ‘will define the contours of this century more than any other threat’.
Op 6 oktober, toen Obama drieduizend militairen uitzwaaide op weg naar West-Afrika om er ebola te bestrijden, werd de grenzen- en vooralsnog vaccinloze ziekte tot top national security threat uitgeroepen. Het ebolavirus breekt uit in falende staten, maakt ze nóg falender en legt ze zelfs volledig stil. Paniek en ontwrichting verspreiden zich zonder door grenzen of legers gestopt te worden, een vijand die niet door afschrikking of vergelding gestuit kan worden.
Wat is de les voor 2015, als zelfs de president van het machtigste land op aarde het voor 2014 eigenlijk ook niet allemaal meer op een rijtje had?
En dan mist u er nog eentje. Poetin, Oekraïne, de Krim, was dat dan niet de zesde dreiging die ons dit jaar uit de slaap hield? Niet volgens Obama, die de machtsstuiptrekking van de Russische Napoleon op 6 maart nog wel een ‘extraordinary unusual threat’ noemde, maar toch ook leek te relativeren tot een regionaal conflict, ontketend door een regionale macht die de tragische vergissing maakte nog een negentiende-eeuws gevecht aan te gaan in de eenentwintigste eeuw.
Wat is de les voor 2015, als zelfs de president van het machtigste land op aarde het voor 2014 eigenlijk ook niet allemaal meer op een rijtje had? De les is dat we er over een jaar spijt van zullen hebben weer door vijf nieuwe dreigingen en zelfs één ‘oude nieuwe’ verrast te zijn, al kunnen we wel voorspellen dat de wereld er rijp voor is.
