Europa roept Nederland en Suriname op om te werken aan een betere relatie. Een poging van Nederlandse Europarlementariërs om een top tussen ACP-landen (in Afrika, de Cariben en rond de Stille Oceaan) en de EU niet in Suriname te laten plaatsvinden, zette de relatie op scherp. Het dwong Europa bovendien zich met het conflict te bemoeien.
Een top tussen landen uit Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan en de Europese Unie in Paramaribo, Suriname, in november 2012, zette de verhouding tussen Nederland en Suriname op scherp.
Ook de EU, die zich normaal gesproken niet mengt in gevoelige relaties tussen EU-lidstaten en hun voormalige koloniën, werd er nu bij betrokken. Nederlandse Europarlementariërs probeerden namelijk vooraf te voorkomen dat Suriname het gastland werd van de 24ste gezamenlijke parlementaire vergadering van de ACP-landen en de EU. Suriname had toen net de omstreden amnestiewet aangenomen, waardoor verdachten van de Decembermoorden, onder wie president Desi Bouterse, na een eventuele veroordeling geen straf zouden hoeven uitzitten. Op dit moment loopt het strafproces nog tegen de verdachten van de moord op vijftien tegenstanders van het militaire regime van Bouterse, op 8 december 1982. De amnestiewet was volgens Nederland in strijd met internationale verdragen voor mensenrechten. Ook in Europa viel de wet verkeerd. De EU ging een zogeheten Artikel 8-dialoog aan met Suriname, een zware tik op de vingers uit zorg voor de rechtsstaat.
Europa nam bovendien de bezwaren van de Nederlandse Europarlementariërs tegen het afreizen naar Suriname over en sprak de voorkeur uit om elders te vergaderen. Maar de ACP-landen organiseerden deze top en dus was het aan hen om de locatie te bepalen. Dat was en bleef Suriname.
Achteraf zei de Europese co-voorzitter van de gezamenlijke vergadering, de liberale Europarlementariër en oud-Eurocommissaris Louis Michel namens de Europese Unie blij te zijn, dat de vergadering toch doorgang had gevonden op de aanvankelijke locatie. Europa greep de Joint Parliamentary Assembly bovendien aan om Nederland en Suriname op te roepen om actief te werken aan een betere relatie. Europarlementariër Michael Gahler van de grootste fractie in het EP, de Europese VolksPartij (EVP) opperde dat een mooie stap daarin zou zijn als Nederland de archieven opent van de tijd waarin Suriname onafhankelijk werd (1975) en Bouterse aan de macht kwam (1980). Nederland wil die gevoelige dossiers zestig jaar dicht laten, maar ze kunnen duidelijkheid geven over de rol die Nederland in die tijd in Suriname heeft gespeeld. Europa hoopt dat die waarheidsvinding de verstoorde relatie tussen beide landen ten goede komt.
Of de beide landen zich veel aantrekken van de oproep om te werken aan de relatie, is de vraag. De eerste tekenen wijzen daar niet op. Een poging van de SP om die archieven inderdaad open te krijgen, is vlak voor het kerstreces niet gelukt. De motie van SP'er Harry van Bommel haalde geen meerderheid in de Tweede Kamer. Ook minister Frans Timmermans van Buitenlandse Zaken wil de archieven dichtlaten, omdat hij vreest dat opening het proces rond de Decembermoorden zou kunnen bemoeilijken.
Wel gaf de minister aan weer een ambassadeur naar Suriname te willen sturen. De vorige ambassadeur was in april teruggeroepen naar aanleiding van de aanname van de amnestiewet. Deze ambassadeur is inmiddels elders gestationeerd en om een nieuwe ambassadeur te benoemen, moet het gastland toestemming geven. De Surinaamse minister van Buitenlandse Zaken Winston Lackin heeft aangegeven dat een Nederlandse ambassadeur voor Suriname geen prioriteit heeft. Ter verklaring van deze opstelling zei hij dat Den Haag nog steeds niet heeft geaccepteerd dat Desi Bouterse het democratisch gekozen staatshoofd van Suriname is.
Ondanks de tussenkomst van de EU is er dus nog weinig zicht op verbetering van de relatie tussen Nederland en Suriname. Nu de EU-ACP top weer achter de rug is, lijkt het ook niet waarschijnlijk dat de EU zich op korte termijn opnieuw zal uitspreken over deze bijzondere relatie.