Europa moet relatie met Rusland koesteren

Natuurlijk dient de schending, door Rusland, van de territoriale integriteit van Georgië krachtig te worden veroordeeld. Ook moet Rusland aansprakelijk worden gesteld voor het disproportionele en aanhoudende geweld in Georgië. Voor schendingen van gemaakte afspraken inzake de terugtrekking van troepen geldt hetzelfde. Anderzijds moeten we ook oog hebben voor de Russische positie. In de laatste twintig jaar heeft Rusland moeten ervaren dat de Sovjet-Unie uit elkaar is gevallen en ontbonden. Alle voormalige (satelliet-)republieken zijn onafhankelijke buurstaten geworden. Drie daarvan (de Baltische landen) zijn inmiddels EU- én NAVO-lid geworden.

Andere - Oekraïne, Georgië, Armenië en Azerbeidzjan - aspireren dat lidmaatschap. In samenhang met de ontbinding van de Sovjet-Unie is het voormalige Oost-Europa (Polen, Tsjechië, Slowakije, Hongarije, Roemenië en Bulgarije) geheel in de westerse invloedsfeer terechtgekomen. Hetzelfde lijkt te gebeuren met de Balkan (Servië, Kosovo).

Raketschild

In combinatie met ontwikkelingen zoals de installatie van het Amerikaanse raketschild in Tsjechië en Polen, voelt Rusland zich dan ook bedreigd. Tot hier en niet verder, lijken de machthebbers in Rusland te willen zeggen. Het kan zijn dat deze Russische zorgen ongegrond zijn. Ze zijn echter wel een realiteit. Na de periode van ontbinding en chaos in de jaren negentig, heeft met name Poetin getracht Rusland in het laatste decennium weer op de kaart te zetten.

Dat is redelijk gelukt. De Russische economie is, met name door de energieopbrengsten, opnieuw op poten gezet en internationaal wordt Rusland weer als een belangrijke speler gezien. Waar het gaat om de vormgeving van onze relatie met Rusland en het nieuwe Oost-Europa is het belangrijk de zaken in hun juiste volgorde te plaatsen.

Eerst moet gewerkt worden aan een goede verstandhouding met Rusland. Daarna kan de relatie met voormalige Sovjet-republieken die een intensieve samenwerking met het Westen ambiëren, aan de orde komen.

Afhankelijk

Omgekeerd, we moeten inzien dat onze verhouding met Oekraïne en de Kaukasuslanden niet goed ontwikkeld kan worden als niet eerst de relatie met het grote buurland Rusland op orde is. Voor Europa ligt hier een mooie kans. Economisch - denk aan onze energiebehoeften - en politiek - denk aan de strijd tegen het terrorisme - zijn Europa en Rusland de laatste jaren afhankelijk van elkaar geworden.

De invulling van de samenwerking tussen de Europese Unie en Rusland is momenteel bovendien hoogst actueel. Juist in de komende maanden moet namelijk gewerkt worden aan een nieuw samenwerkings- en partnerschapsakkoord met Rusland. Daarom was het goed dat Sarkozy namens het Franse voorzitterschap van de Europese Unie direct na het uitbreken van de ongeregeldheden in Zuid-Ossetië een vredesinitiatief heeft ondernomen.

Laten we dus eerst aan de relatie met Rusland werken. Als daarover goede afspraken zijn gemaakt, zal het makkelijker zijn de verhouding met landen als Oekraïne en de Georgië te regelen.

Nagorno-Karabach

Ook de samenwerking van het nieuwe Oost-Europa met organisaties als de Europese Unie en de NAVO valt beter te organiseren als de verstandhouding tussen het Westen en Rusland goed is. Tenslotte is ook de stabiliteit binnen de Kaukasuslanden zelf (denk aan regio's als Zuid-Ossetië, Abchazië en Nagorno-Karabach) gediend met een proces van geleidelijkheid. Het verkrijgen van stabiliteit in heel Europa is belangrijk en moet ons iets waard zijn. Daarvoor moeten verschillende ontwikkelingen in gang worden gezet. Het is zaak bij dit proces de juiste volgorde in acht te nemen.