Er is vaak geklaagd over onze teruggang achter de dijken. De verkiezingsdebatten gingen over ons besteedbaar inkomen en de forensentaks. Hoewel pittige Europadebatten waren verwacht, bleken zelfs die veel minder heftig en waren het zapmomenten.
Oktober is tot Maand van de Geschiedenis uitgeroepen, maar wat zal dat uithalen in een land waar het ongeveer verboden is om er zachtjes aan te herinneren dat het Nie wieder Krieg-argument aan de basis van de Europese eenwording lag. De houdbaarheidsdatum van dat historische argument is in ons land pakweg twintig jaar, anno 2012 moet je wel effe met iets anders komen. I want my money back, zei Thatcher al; de rekenlogica heeft de vredeslogica verdrongen.
Arme geschiedenis, arm buitenland, arm Nederland. Neem nu de publieke omroep. Van De Wereld Draait Door tot middernacht zien we de hele week aan een stuk door Ali B, Jort Kelder, Nick & Simon, Tante Es en Maarten van Rossem over van alles (n)iets vinden, en Europa bestaat bij ons drie of nog meer dagen per week uit de Champions League of André Rieu op een Europees plein. Over het aanbod van de commerciële omroep (zon, zuipen, ziekenhuis, wegpiraten, voetbal international, funniest home videos) zwijg ik maar even.
Dat gaat in onze buurlanden anders. Ook daar natuurlijk het nodige verdriet op de buis, maar het is toch mogelijk om daar soms een avondlang naar dezelfde zender te kijken en serieuze en verstandige dingen te zien. Het hoeft nu misschien ook weer niet zo zwaar als op Arte, waar je in één avond ongeveer een masterclass internationale politiek en geschiedenis voorgeschoteld kunt krijgen. Maar je kunt daar wel zonder zappen aan je trekken komen. Arte biedt op een doordeweekse 2 oktober na acht uur de documentaire Der große Reibach over de politieke en economische mechanismen die tot de financieel-economische crisis hebben geleid, daarna in Der Tanz der Geier nog een uur uitleg over hoe dertig jaar neoliberaal beleid het bankwezen tot gekte heeft gebracht. Vervolgens twee uur lang Die wahre Macht des Vatikan over de rol die de kerkstaat heeft gespeeld in de wereldoorlogen, de Spaanse Burgeroorlog en de Koude Oorlog. En wie er om half één nog niet genoeg van heeft, krijgt tot in de kleine uurtjes nog een college cyberoorlog opgediend.
Intussen mist de ware liefhebber op de BBC een documentaire over Engeland tijdens de Tweede Wereldoorlog en Newsnight, en op het ZDF een serie over de wereldoorlogen. Dat laatste is niet eens zo erg, de Duitse televisie besteedt denk ik wel vier keer per week aandacht aan der Krieg. En is het voorstelbaar dat op 3 oktober, de dag van de Duitse hereniging, géén serieuze aandacht aan die bijzondere datum wordt geschonken? Welnee, waar wij in Nederland uitrukken om klederdrachten en koninklijk wc-potgooien live uit te zenden, wordt de Duitse kijker jaar in jaar uit in alle historische, sociologische, politieke en ook verder nog verteerbare facetten bediend. Dit jaar met Der Turm, een avondvullend project over het leven van de inwoners van Dresden tot aan de val van de Berlijnse Muur op de ARD, waarna hij meteen kan overschakelen naar Arte waar in Klassik und Kalter Krieg wordt uitgelegd hoe belangrijk de rol was die klassieke muziek in het politieke systeem van de DDR speelde.
Enfin, het gaat me verder niet om het verpletterende van de opsomming; ik erken dat onze liebe Nachbarn zelfs het gevaar lopen aan historische overkill te worden blootgesteld. Het gaat me om de waardering. China's kapitalistische revolutie (VPRO Import) begint bij ons om 0.25 uur, Tegenlicht moet naar de nacht, want onze primetime vensters op het buitenland zijn DNA onbekend en Liefs Uit... Als je althans de mogelijkheid zou hebben om je eigen overlevingstraject uit te stippelen in dat vreselijke kwijlmoeras van familieherenigingen, Bestemming onbekend, Bauer's Zigeunernacht, Erica op reis, Blauw bloed, Oh Oh Europa en wat hier verder op primetime voor grensoverschrijdend of historisch doorgaat. Ach, wat zou dat misschien al een klein en nuttig verschil uitmaken voor het beeld over onszelf en de buitenwereld.
