Genade voor IJsland

IJsland heeft ruim driehonderdduizend inwoners, dat is drie maal Venlo. Groot-Brittannië en Nederland tellen er samen zesenzeventig miljoen. De IJslandse schuld bedraagt de helft van het jaarlijkse nationaal inkomen. Hij valt de eilanders op hun dak omdat een belachelijke bank uit hun land te veel rente bood aan gretige Nederlandse en Britse spaarders, die de krant niet lazen en dus niet beseften dat ze hun geld in een financieel luchtkasteel staken.

Eind 2008 ging Landsbanki/IceSave failliet en raakten onze spaarders hun geld kwijt. Dat 'kwijt' is ze voorgeschoten door de regeringen in Londen en Den Haag. Die legden de rekening weer bij de regering in Reykjavik, die zich garant moest stellen voor het voldoen van de schuld. En die rekening werd tenslotte weer in een blauwe envelop doorgeschoven naar de IJslandse burger. Kosten: twaalfduizend euro per persoon, een flinke hap uit zijn inkomen.

Zouden we die schuld in een groots gebaar aan de IJslanders kwijtschelden, dan zouden alle Nederlanders en Britten maar vijftig euro kwijt zijn, het dubbele van het bedrag dat de gemeente Leiden mij dit jaar extra oplegt voor de zogenaamd gestegen waarde van mijn huis. Ook al ben ik de IJslanders helemaal niets verschuldigd, en zij mij niets, ik betaal die vijftig euro liever aan hen dan aan Leiden. Ik vind ze sympathieke, gewone burgers die het ook niet konden helpen dat IceSave buiten zijn boekje ging.

- Stel u voor dat de ING hetzelfde kunstje aan Bulgaarse spaarders had geflikt

Ik zou de IJslanders niet alleen het morele gelijk willen geven, de gedachte dat we dat arme en rustige volk en hun nageslacht het vel over de oren trekken, zit me niet lekker. Liever dan het idiote advies van mijn (nu ex-)staatssecretaris voor Buitenlandse Handel op te volgen om met vakantie naar Renesse te gaan, zou ik zo een trektocht naar de geisers willen boeken en er vijftig euro te veel willen uitgeven om mijn steentje bij te dragen aan het oplossen van hun probleem.

Ik vraag me ook af of mijn regering wel het récht heeft om zo'n hoge toon aan te slaan tegen mijn collegaburgers in het hoge noorden: zijn die eigenlijk wel verplicht om op te draaien voor het voorschot dat Wouter Bos aan die goedgelovige (laten we het vriendelijk uitdrukken) Nederlandse spaarders gaf? Men zegt van wel, laat dat maar aan onze gerechtsdeurwaarders over, maar het druist krachtig tegen mijn rechtsgevoel in.

Stel u het omgekeerde voor. Dat de ING of de bank van Scheringa hetzelfde kunstje aan Amerikaanse of Bulgaarse spaarders hadden geflikt, die vervolgens voor duizend miljard (in die verhouding ligt ongeveer de IJslandse schuld) het schip in waren gegaan. De Amerikaanse en Bulgaarse regering schieten die onvoorzichtige Amerikanen en Bulgaren, zonder mij iets te vragen, te hulp en schuiven de rekening door naar Den Haag. Even later krijg we bericht dat we twaalfduizend euro naar Jan Kees de Jager moeten overmaken. Ik voorspel u dat Nederland te klein is en er geen volksstemming, maar een volksoploop ontstaat.

Ik heb naast morele en juridische onrust nog een derde argument om aardig voor IJsland zijn. Waarheen moet het bully'en van ons en de Engelsen eigenlijk leiden? Het zit er dik in dat het IJslandse referendum in een 'nee' eindigt. Wat dan? Sturen we de Van Speijk naar het noorden? Gaan we het landje, trouw NAVO-partner en de meest vredelievende natie ter wereld, eens flink laten bloeden?

In de koude oorlog mocht de Nederlandse marine een patrouillevliegtuig op IJsland stationeren, omdat het van daaruit handig was om Sovjetonderzeeërs in de gaten te houden die stiekem de Noordzee of de Atlantische Oceaan binnengleden. Als het poolijs nog een beetje doorsmelt, wordt IJsland een aanlegsteiger voor de haven van Rotterdam, een tussenstop voor schepen die via Canada naar China varen. Als IJsland lid wordt van de EU zullen Nederlandse vissers er een paradijs van kabeljauw aantreffen. Wat denkt Nederland met zijn ferme houding in de internationale politiek te kopen? Ik denk: minder dan met het maken van een groots gebaar, dat trouwens niet eens zo groot hoeft te zijn. IJsland bood vorig jaar aan die schuld wel te voldoen, maar in proportie met zijn economische groei en voor een jaar of vijftien gegarandeerd. Uit de liquidatie van Landsbanki/IceSave is sowieso een fors deel van de schuld te dekken.

Nederland en Engeland moeten IJsland genade bieden. Diplomaat Peter van Walsum, lid van de commissie-Davids, zei het al: politiek moet soms vóór recht gaan. De rente daarvan is vele malen hoger.