Het klokkenspel van de Boliviaanse president

 

Afgelopen zomer, op 25 juni om precies te zijn, besloot Bolivia om de klok die aan het parlementsgebouw in de hoofdstad La Paz hangt in tegengestelde richting te laten draaien. Ook de cijfers werden aangepast en lopen voortaan af van 12 naar 1.

 

Twee weken tevoren was voorzitter Bolivia gastheer van de G77. Dat is de organisatie van intussen 133 landen die vijftig jaar geleden werd opgericht om een zuidelijk geluid te laten horen tegen de volgens deze landen noordelijke overheersing van de wereld. Nu is noord in dit geval west. G77-verklaringen zijn meestal niet zo verrassend, en sommen geduldig op wat er in de wereld fout gaat en door wie dat komt: de VS en de rest of the West. Laat dat gerust aan de Boliviaanse president Evo Morales over. 

 

Aan de deelnemers van de G77 was als appetizer een horloge uitgereikt waarop de tijd ook andersom liep, in de uitleg van de gastheren: ‘gedekoloniseerd’. De Boliviaanse minister van Buitenlandse Zaken, David Choquehuanca, lichtte de klokactie graag toe: ‘Waarom zou de klok altijd die ene richting op moeten lopen? Waarom zouden we ons aan die afspraak moeten houden?’

 

De klok-actie demonstreert niet slechts culturele trots maar herinnert ook aan het arbitraire karakter van instituties

 

De minst politieke uitleg die hij gaf was nog dat de klok als een uiting van zuidelijke creativiteit moest worden gezien, maar de goede verstaander begreep dat het hier niet om een ludiek gebaar ging, maar om een werkelijk protest tegen de spelregels in de wereldpolitiek. Global governance, zoals dat deftig heet, moet voortaan anders. 

 

President Evo Morales had er trouwens geen gras over laten groeien bij de opening van de G77-conferentie. Het Internationaal Monetair Fonds dient per direct te worden afgeschaft, want dat is een boosaardige, in Washington uitgevonden instelling die arme landen aan de ketting legt en ze keihard straft als ze zich niet gedragen. 

 

Ander nieuwtje: ook de VN-Veiligheidsraad moet meteen worden opgedoekt. Want die ‘heeft oorlogen en invasies in landen goedgekeurd door imperiale machten die uit waren op natuurlijke rijkdommen van die landen.’ VN- secretaris-generaal Ban Ki-moon, ook aanwezig, kon dat beleefd in de zak steken en kreeg overigens ook de raad mee om alles in een breed perspectief te zien want het ging om ‘het elimineren van alle hiërarchie in de wereld’. 

 

De wereld is een plat systeem waarin geen hoger iemand het gezag kan claimen om de spelregels te bepalen

 

Geloof me als ik u bezweer dat ik dit niet badinerend opschrijf. Wel vind ik de voorstellen van Morales wat kort door de bocht, maar ik ontken helemaal niet dat er in de globale spelregels wel wat valt te corrigeren. De OESO voorspelt dat in 2030 China en India, de twee grootste BRICS-landen, samen goed zullen zijn voor bijna 40 procent van de wereldeconomie. Dat is een kwart groter dan de output van de VS, Europa en Japan (het ‘Westen’). In 2037 zal de BRICS-economie groter zijn dan die van de G7-landen. Het is moeilijk uit te leggen dat de BRIC-landen nu al 20 procent van de wereldoutput voor hun rekening nemen, maar in het IMF nauwelijks meer dan 10 procent van het stemrecht hebben. 

 

De klok-actie vind ik eigenlijk – hoewel kansloos – méér dan grappig. Ze demonstreert niet slechts culturele trots (zoals de Britten doen door links te rijden) maar herinnert ook aan het arbitraire karakter van instituties. De wereld is een plat systeem waarin geen hoger iemand het ultieme en legitieme gezag kan claimen om de spelregels te bepalen. De machtigen doen dat natuurlijk wel, maar het is goed dat ze eraan herinnerd worden dat hun systeem alleen maar werkt als iedereen het accepteert, ook de zwakkeren. Als de machtigen doof blijven, verliezen ze de race tegen de klok.