De Syrische burgeroorlog kruipt over de grenzen en schept zo een nieuwe werkelijkheid. De oorlog in Syrië wordt steeds ingewikkelder en de wereld wacht op een wonder, schrijft Hans Jaap Melissen deze week in Vrij Nederland. Waaruit zou dat wonder moeten bestaan?
Na veertigduizend doden, 340.000 vluchtelingen en bijna drie miljoen Syrische burgers in humanitaire nood zou je denken dat aan het Benghazi-criterium nu wel is voldaan. Dat was anderhalf jaar geleden de aanleiding tot de militaire interventie in Libië met toestemming van de VN-Veiligheidsraad. Maar in Syrië gebeurt dat niet. Het is te eenvoudig om dat aan de onwil (= drie maal veto) van Rusland en China alleen te wijten. Ook de VS voelden er weinig voor, algemene oorlogsmoeheid en de doos van Pandora ('wie helpen we met een interventie in het zadel?') temperen de geestdrift van Obama.
Misschien voelt Obama zich na zijn herverkiezing wat minder geremd. Maar actievere bemoeienis met Syrië heeft geen zin zolang de rebellen geen serieus alternatief vormen voor het regime van Assad. Vandaar die twee weken gekibbel in Doha om, zwaar gepusht door de VS en Qatar, de hopeloos verdeelde Syrische Nationale Raad een toontje lager te laten zingen. De gunst gaat nu uit naar een nieuwe en brede paraplu-organisatie, de Syrische Nationale Coalitie. De oorlog in Syrië zal er niet minder ingewikkeld door worden, de politieke toekomst trouwens ook niet.
Toestemming om in te grijpen op grond van de responsibility to protect à la Libië komt met de oprichting van de SNC ook niet veel dichterbij. Het is triest om vast te stellen, en ik hoop dat ik het mis heb, maar de Syrische burgeroorlog is hard bezig zichzelf te internationaliseren en dan is 'toestemming' niet zo relevant meer.
Hoe kruipt de oorlog over de grenzen en schept ze haar nieuwe werkelijkheid?
- Zoals hier eerder geschreven (VN 32) grijpt een Obama-coalitie node in als de chemische wapens van Assad in de strijd worden geworpen - die tellen dan zwaarder dan alle Syrische slachtoffers tot dusver.
- Er ís al sprake van steeds meer ingrijpen via de achterdeur: Qatar en Saoedi-Arabië leveren lichte wapens aan het verzet, Libië stuurt 'vrijwilligers', het Westen 'communicatieapparatuur', de rebellen hebben volgens Rusland al Stingerraketten. Iran helpt Assad met Revolutionaire Gardisten en wapens.
- Turkije gokt na de herverkiezing op een hardere houding van Obama en heeft het Pentagon en de NAVO gevraagd om Patriot-luchtafweerraketten tegen Syrische vliegtuigen te mogen inzetten. Turkije heeft als NAVO-lid 'recht' op bijstand van het bondgenootschap, nu Syrische mortiergranaten steeds vaker in Turkse grensdorpen neerploffen. Daar helpen Patriotraketten overigens niets tegen, dus kan het Turkse verzoek, dat alle kans maakt, alleen maar uitgelegd worden als de prelude tot een door de NAVO in te stellen no-flyzone boven Syrië. De Turkse radar van het Amerikaanse raketschild tegen Iran is al een kwartslag gedraaid naar Syrië.
- De sektarische krijg binnen Syrië spiegelt zich nu ook steeds meer in buurlanden, zoals Libanon. In sommige scenario's wordt een confrontatie tussen soennitische staten (Turkije, Saoedi-Arabië en kleine Golfstaten) en een sjiitisch front (Iran, Irak, Hezbollah) voorzien.
- De strijd binnen Syrië zaait ook tweestrijd binnen de Palestijnse vluchtelingengemeenschap in dat land. Dat lokt Palestijnse twisten uit buiten Syrië.
- De Syrische Koerden zien in de burgeroorlog een kans hun autonomie te vergroten. Dit ziet Turkije met lede ogen aan, vanwege de spillover naar de PKK in Turkije.
- Naarmate artillerie en vliegtuigen van Assad meer Syrische grensdorpen onder vuur nemen, en daarbij ook Turkse dorpen of de Golanhoogte in Israël treffen, dreigen vergeldingsacties door Turkije en Israël.
- De burgeroorlog internationaliseert door inmenging van buitenlandse jihadstrijders (zie artikel Hans Jaap Melissen). Dat is onduldbaar voor Israël en vergroot de kans op westerse interventie.
- De Britse premier Cameron heeft afgelopen week al gezinspeeld op harder ingrijpen. Hij zei dat opties die een jaar geleden niet bespreekbaar waren dat nu wel zijn, en dan denk je aan wapenleveranties (het EU-wapenembargo loopt binnenkort af) en het instellen van veilige zones voor vluchtelingen.
Het Midden-Oosten wacht geen wonder, maar gedonder.
