Nu eens een column die gaat over een land dat niet aan zee ligt: EU-partner Hongarije. Niet direct een land dat je in het Marineblad verwacht. Honderd jaar geleden zou dat nog anders zijn geweest. Toen speelde de keizerlijke Oostenrijks-Hongaarse marine nog een rol in de Adriatische Zee, haalde het de voorpagina's door de blokkade van Montenegro. De marine werd uiteindelijk verslagen, de dubbelmonarchie ontbonden, en tegenwoordig dobberen er alleen nog een paar plezierboten op de Donau.
Miklos Horthy
Toch is het marineverleden niet helemaal vergeten in Boedapest. De rechtse partij Jobbik stelde twee jaar geleden voor om het centrale plein in Gyomro, een voorstad van Boedapest, naar admiraal en vlootbevelhebber Miklos Horthy te vernoemen. Horthy was na het uiteenvallen van de dubbelmonarchie een fel anticommunistische, maar overigens door zijn autoritaire sympathieën zeer omstreden staatsman die toenadering tot nazi-Duitsland, zacht gezegd, niet had geschuwd.
Nieuwe illiberale staat
De rehabilitatie van Horthy in de vorm van standbeelden en omdoping van straten en pleinen staat niet los van een grotere, veel zorgwekkender ontwikkeling in Hongarije. Zo anti-Stalin als een man als Horthy was, zo gecharmeerd is de huidige leider van Hongarije van (het model-) Poetin. Twee maanden geleden verkondigde premier Viktor Orban in een grote toespraak in Tusnadfürdo dat hij klaar was met de liberale democratie en Hongarije wilde omvormen tot een 'succesvolle nieuwe illiberale staat die is gebaseerd op nationale pijlers' naar het model van Rusland, China en Turkije. Dat zijn pas gestroomlijnde staten die de weg naar boven hebben gevonden, vindt Orban.
De premier, trouwens ook tegenstander van sancties tegen Rusland om diens bemoeienis met Oekraine, zegt dat zijn plannen helemaal niet in strijd zijn met het Hongaarse lidmaatschap van de Europese Unie. Integendeel, hij verklaarde de waarden van het liberalisme — christendom, vrijheid, mensrechten — hoog te houden. Orbans Fideszpartij, wat minder nationaal-rechts dan de Jobbikpartij maar verder in tal van opzichten een goed meerderheidssurrogaat, heeft sinds de verkiezingsoverwinning in 2010 de ene na de andere maatregel ingevoerd die wel degelijk dwars tegen de doelstellingen van een fatsoenlijke Europese democratische rechtsstaat in gaat. De vrije arbeidsmarkt moet als eerste een stukje illiberal worden gemaakt: Hongarije wil immigratie ontmoedigen en laagopgeleiden en 'arbeidsgeschikte groepen' in eigen land steunen. Vrije pers, financiering van kritische organisaties uit de civil society, godsdienstvrijheid, wettelijke maatregelen afkondigen die doordrukken wat zojuist door rechtbanken als onconstitutioneel was verboden, politisering van de centrale bank, manipulatie van het kiesstelsel: er is een keur aan beknottende maatregelen op te sommen die Hongarije tot een sinistere partner in de Europese familie maken.
EU-tegenmaatregelen
Een van de eerste taken die de nieuwe EU-Commissievoorzitter Juncker en zijn rechterhand Frans Timmermans op hun tafel vinden is om de Hongaren gauw van deze gedachten af te helpen. Ze beschikken over alle mogelijkheden om niet de marine, maar andere instrumenten daarbij in te zetten: afnemen van stemrecht en bevriezen van EU-miljarden die komende jaren in verbetering van de Hongaarse infrastructuur zullen worden gepompt. En als die toch naar de Donau vloeien, moesten er maar geen nieuwe straatnaamborden van worden gefinancierd die aan oude Hongaarse admiraals herinneren.
