IJslands geschenk

Twee dagen later weigerde de regering van IJsland om zijn betalingsverplichtingen na te komen en had weinig anders te melden dan 'sorry'. Honderdduizenden buitenlanders vreesden voor hun spaargeld, maar werden door hun nationale regeringen gered. Die nemen nu de ruzie met de regering van IJsland over en hopen dat het geld ooit nog komt. Je zou van een materieel failliet kunnen spreken, maar ik denk dat we die term voor een slechte bank of wanbetalende burger moeten blijven reserveren. Wouter Bos heeft afgelopen weekend uitstel van betaling verleend, maar van een curator, of van een faillissementsrechter die IJsland onder de schuldeisers gaat verdelen is nooit sprake geweest.

Een staat gaat niet failliet. In het uiterste geval vergrijpt zo'n staat zich aan het unieke monopolie waarover een centrale overheid nu eenmaal wel, en een gewone wanbetaler niet beschikt: dat van de geldpers. Een zondagje overwerken op last van de IJslandse centrale bank en dan krijgen alle Nederlandse spaarders een stapel briefjes ter waarde van die eerste twintigduizend euro, maar dan in waardeloze IJslandse kronen, thuisbezorgd. Monopoliegeld, waarmee je misschien een kanskaart kunt kopen. Mag je nog blij zijn dat IJsland geen euroland is, want anders zou het helemaal op de pof kunnen leven. (Roept trouwens wel de vraag op hoeveel euro's er bij ons circuleren, die in omloop zijn gebracht door eurolanden die zich in het verleden niet aan de afgesproken begrotingsnormen hebben gehouden...)

Zou zo'n geldperstruc slecht zijn van IJsland? Ja, maar niet veel slechter dan de miljarden dollars die de Amerikanen de afgelopen vijftig jaar in de wereldeconomie hebben gepompt om er hun enorme betalingsbalanstekorten mee te financieren. Het is misschien licht demagogisch om de vergelijking te maken, maar de wereld heeft decennialang zonder protest inflatoir meebetaald aan de oorlogen in Vietnam en Irak, dus waarom zouden we ons nu eigenlijk zo opwinden over dat ongelukkige volkje boven de poolcirkel?

Het verschil is macht. Amerika is een systeemrelevante macht, IJsland niet. Amerika hebben we nodig, IJsland niet. Amerika houdt orde in de wereld, IJsland niet. Amerika zegt geen sorry, want dat doet een groot land niet. IJsland krijgt het ten minste nog wel over de lippen, het kent zijn plaats. Wij durven geen beslag te leggen op Amerikaanse tegoeden, de Britten begonnen IJsland al in onderpand te nemen. Premier Balkenende leest George Bush liever niet de les, vorige week haalde hij venijnig uit naar Geir Haarde.

Misschien hadden we samen met de Britten een oorlogje tegen IJsland kunnen voeren. Nee, toch maar niet gedaan, is not done. Democratieën voeren geen oorlog tegen elkaar, als we daar aan zouden beginnen helpen we de enige wet die de leer der internationale betrekkingen de afgelopen twintig jaar heeft ontdekt om zeep. Beslag leggen op de IJslandse geisers dan? Hm, dan had Wouter Bos behalve bankier ook nog eens warmwatermanager in een ver land moeten worden. Zou hij eventueel aan Annemarie Jorritsma kunnen overlaten, die heeft ervaring met bronnen in eigen beheer. Beslag leggen op de kabeljauwvangst voor de komende twintig jaar? Geeft ook problemen, krijgen we ruzie met onze eigen vissers, zorgt voor prijsbederf, en dan overschrijden we al gauw de Europese visquota.

Er valt gewoon niets te halen. Een marinebasis op IJsland inpikken? Er ligt er nog eentje uit de Koude Oorlog, bij Keflavik. Heel geschikt om er Orion-verkenningsvliegtuigen neer te zetten. Tja, zelf heeft Nederland net een paar jaar geleden besloten om die Orions op Marktplaats.nl te zetten en de vliegbasis Valkenburg te sluiten. Is dus ook geen logisch idee, hoewel de Russen zich daar ook al weer beginnen te roeren.

Windmolenpark van IJsland maken? Vulkanisch themapark van maken, kerncentrales bouwen, afgraven en onder water laten lopen als de zeespiegel te veel stijgt, tweede nationale luchthaven in zee van maken, vuilstortplaats van maken en verhuren aan smerige landen, ombouwen tot wereldwijde opslagplaats voor oude chemische wapenvoorraden die in 2012 uit de wereld moeten zijn, offshore belastingparadijs van maken voor grote bedrijven die hun hoofdkantoren aan de Amsterdamse Zuidas vestigen, aanbieden aan de Verenigde Naties om er afschuwelijke dictators te berechten en een tijdje achter de tralies te laten afkoelen, leasen aan een grote Twentse ondernemer die zijn geld niet langer aan Rita Verdonk wil geven maar een wellness center rond die geisers wel ziet zitten, koloniseren en uitbuiten tot ze om genade smeken, de slavernij weer invoeren, Glenn Mills-kampen bouwen voor Hollandse raddraa... Wat zeuren we eigenlijk? Als IJsland niet over de brug komt is dat faillissement een geschenk uit de hemel!