Lesverbod

Sinds twee weken geldt er een Nederlands kennisembargo jegens Iran. Zoals bekend wordt dat land verdacht van een verboden atoomprogramma. Atoomprogramma, want het is nog de vraag of het ook gaat om een atoomwapenprogramma. Veel landen denken van wel, maar Teheran beweert bij hoog en bij laag dat de atoombom een westerse leugen is. Het nucleaire programma is voor vreedzame doeleinden, zegt Iran, want ook Iran heeft straks geen olie meer. Het land werd in 2002 betrapt op de stiekeme bouw van een ondergrondse verrijkingsfabriek voor uranium. Als ondertekenaar van het non-proliferatieverdrag had het die fabriek, die op zich niet verboden is voor nette leden, voor inspectie moeten aanmelden bij het IAEA (Internationaal Atoomagentschap). Iran was niet netjes, dus sinds 2002 heeft het de schijn tegen. Het roept moord en brand bij elke VN-resolutie die het land verplicht zijn uraniumverrijking te staken, en noemt die resoluties zelfs 'illegaal'.

Hoewel nota bene de Amerikaanse inlichtingendiensten eind vorig jaar concludeerden dat Iran sinds 2003 waarschijnlijk niet meer aan een atoombom werkt, verdween daarmee de kou niet uit de lucht. Wat stilligt, kan weer tot leven komen. Het verrijken van uranium is door Iran niet gestaakt, integendeel: opgevoerd. Iraanse Shahab-raketten beginnen Tel Aviv binnen bereik te krijgen. Nu hebben die nog 'slechts' de explosieve kracht van een Duitse V2 uit de Tweede Wereldoorlog, maar een plus een is twee, straks worden ze met een atoomkop uitgerust. De atmosfeer is zwanger van dreigementen en een mogelijke preventieve Israëlische aanval op de nucleaire installaties deze herfst. Voornaamste militaire argument is dat Israël bang is dat Iran nu al genoeg uranium heeft verrijkt om er een eerste atoombom van te maken, voornaamste politieke argument is dat het weinig vertrouwen heeft in president Obama die een kopje thee wil drinken met Ahmadinejad. IAEA-directeur El Baradei zegt: laat de doos van Pandora alsjeblieft dicht, er is nog tijd, zelfs een crashprogramma zou Iran nog niet aan een snelle atoombom kunnen helpen, en een aanval is de beste garantie dat Iran vervolgens helemaal niet meer te stoppen is.

Nederland voert dus zijn eigen strijd tegen het Iraanse programma door dat kennisembargo. Sinds 3 juli wordt aan Iraanse studenten de toegang ontzegd tot vijf gevoelige instellingen, zoals de verrijkingsfabriek Urenco, de kerncentrale Borssele en de onderzoeksreactoren in Petten en Delft. Iraanse onderdanen krijgen geen college meer in dingen als vaste en vloeibare raketbrandstof, laserverrijking van uranium of hoe maak je een raket? De ministers Verhagen en Plasterk baseren zich op resolutie 1737 van de Veiligheidsraad. Die heb ik voor u nagespeld, klopt als een bus, alle lidstaten worden opgeroepen om het Iraanse onderdanen zo lastig mogelijk te maken.

Daar is niet alleen met instemming, maar ook met verbazing en kritiek op gereageerd.

Discriminatie! Je mag niet alle Iraniërs over één kam scheren. Klopt, mag in het algemeen niet, maar de resolutie verbiedt training en kennisoverdracht aan Iranian nationals, en de minister kan ontheffing verlenen. Bovendien volgt de sanctiebeschikking de VN-resolutie en is sluw geformuleerd: als een lesverbod aan docenten. Je kunt je hoogstens afvragen of het lesverbod wel effect heeft: een kwaadwillende Nederlandse of Israëlische student moet wél tot een cursus Rakettologie worden toegelaten, en niets belet hen hun kennis vervolgens aan Iran door te spelen.

Academische vrijheid! Raar argument, de vrijheid om een atoombom of Shahab-raket te ontwikkelen, lijkt me niet superieur aan de politieke overtuiging van de Veiligheidsraad dat de internationale vrede en veiligheid daar niet mee gediend zijn. Je kunt hooguit zeggen dat de geest in andere landen toch al uit de fles is, maar dat is geen principieel argument om Iran aan onze academische vrijheid te laten proeven. Die hebben we de Pa­ki­staan­se atoomspion Khan destijds ook al gegund, met nare gevolgen.

Nederland doet zichzelf tekort, Iraanse studenten zijn zo goed! Vindt een Delftse professor. Hij heeft gelijk als hij zegt dat je eigenlijk een hek om 'verdachte' studies zou moeten zetten, niet om alle Iraanse studenten. Maar wedervraag: wat heeft Nederland aan student Abdul Qadeer Khan gehad? Het is bovendien nogal kortzichtig om niet verder te kijken dan onze nationale neus lang is.

Nederland loopt weer eens voor de muziek uit! Tja, Neder­land moet na de affaire-Khan een keurig land zijn. Den Haag is vestigingsplaats van het Straf­hof, oorlogstribunalen, organisaties die tegen verspreiding van massavernietigingswapens zijn. Dat begint met het uitvoeren van VN-resoluties.

Ik heb één probleempje. Dankzij de Wijziging Sanctieregeling Iran weet elke student precies welke studies, kennisgebieden en instituten in Nederland interessant zijn voor het maken van de bom en de raket. In de toelichting staat zelfs dat de opsomming van installaties en kennisgebieden in de regeling 'het verboden gebied in kaart brengt'. Overtreedt onze regering niet de wet op de staatsveiligheid?