Nederland wordt een falende wereldstaat

Wie kinderen heeft - net van school, of studerend - weet hoe knagend hun besef is dat zich tussen school en carrière maar één kans voordoet om stevig op reis te gaan. Ze lijken wel besmet met een eenmaligheidsvirus, het leven is niet compleet als je je tussen je achttiende en dertigste niet maandenlang hebt blootgesteld aan jungle, savanne, pampa of steppe. Het raadselachtige - of misschien juist prijzenswaardige - is dat ze daarbij een zekere voorkeur lijken te hebben voor landen die helemaal niet leuk zijn. Sterker nog, ze moeten niks van oude Europese glorie hebben, maar hebben een onstuitbare hang naar falende staten. Die van mij moest zo nodig een paar maanden solo door Latijns-Amerika.

Het is maar wat je leuk noemt. Mijn dochter trok vorig jaar nog geen week door Ecuador, of er was een staatsgreep in dat land. De president werd gestenigd en naar het ziekenhuis afgevoerd. Menigtes belaagden zijn paleis, winkels werden geplunderd, buitenlanders met een gringo-uiterlijk werden opgeroepen in het hotel te blijven. Gespannen volgde ik BBC World, waar ik las dat haar enige ontsnappingsmogelijkheid - het vliegveld van Guayaquil - was gesloten en alle wegen ernaartoe door boze milities waren geblokkeerd. Maar even later skypte dochter uit een rustig vissersdorp aan de Stille Oceaan en informeerde doodgemoedereerd of ik kon uitleggen wat er eigenlijk aan de hand was. Niks falende staat daar. Twee dagen later had ze zonder probleem met een taxi het vliegveld weten te bereiken en een uur later zat ze in Lima. Daar was volgens de BBC niets bijzonders aan de hand. Maar weer een skype later wist ik dat mijn kindlief toch maar met een snelle boog om de Peruaanse hoofdstad was heen gereden, omdat de plaatselijke backpackers-tamtam had gewaarschuwd dat het daar niet pluis was.

De ANWB biedt zijn abonnees veel informatie, maar geen niet-pluisindex of reizende-dochtersmonitor. Daarvoor moet je bij fundforpeace.org zijn, dat jaarlijks een overzicht samenstelt van falende staten. Ecuador staat daar op de tweeënzestigste plaats, Peru achtennegentigste, wat betekent dat ik me minder ongerust hoef te voelen als mijn dochter in Peru is dan in Ecuador. Dat klopte op het eerste gezicht dus wel, maar de backpackers zelf hebben het beter door. Hun informele ongerustheidsindex werkt sneller, gedetailleerder en beter. Zij weten bijvoorbeeld dat het verschil maakt of je in een rustig vissersdorp bent of in de straten van Quito, in Machu Pichu of in Lima.

Het meest falende land van de wereld is volgens fundforpeace.org Somalië. Geen vakantiebestemming, maar u raadt het al, ik ontmoette toch een paar studenten die een trektocht van Kenia (16) naar Mogadishu maakten. Vandaar gingen ze naar Ethiopië (20) en Eritrea (28), om over te steken naar Jemen (13) en ten slotte vanuit het paradijs (Oman, 141) naar huis terug te keren. Heerlijke vakantie gehad, veel armoede en onrechtvaardigheid gezien, verder niets gebeurd. Vaak gehoord argument van de trekgeneratie: Europa kan altijd nog, in de landen waar wij heen gaan valt tenminste iets te beleven en je komt er jezelf tegen. Dat geldt trouwens ook voor achterblijvende vaders.

De rest van de slapeloosheidslijst laat zich raden; veel jonge reisbestemmingen in de bovenste gelederen. Misschien zit er wel een kern van waarheid in de redenering dat de confrontatie met falende staten appelleert aan een diepe behoefte de vanzelfsprekendheid van Europa ter discussie te stellen. Alles is hier verdacht goed geregeld, je kunt de verdiensten van de EU (zestig jaar vrede, zestig jaar welvaart) aan de meeste Nederlanders niet meer kwijt en het is een zegen dat jongeren behoefte hebben aan een injectie falende staten. Goed voor de geestelijke weerbaarheid en het besef dat het bedje hier wel erg is gespreid.

Maar is dat eigenlijk nog wel zo in Europa? Van België wordt al lang beweerd dat het een falende staat is, en zelfs Nederland wordt er wel van beschuldigd. Als het niet is vanwege de doorgeschoten privatisering, kunsthaat, asfaltering en zorgafbraak, dan wel vanwege onze terugtrekking uit de wereld. Onze krijgsmacht zal voortaan alleen nog korte klappen uitdelen - snel erin en snel eruit, en alleen waar de nationale veiligheid in het geding is. Is dat te rijmen met een wereld waarin 108 van de 192 landen falende staten zijn en waarin de Nederlandse grondwet zegt dat we er niet alleen zijn voor ons eigen belang maar ook voor de internationale rechtsorde? We worden een falende wereldstaat.

Sms'je van dochter: ik ga straks nog anderhalve maand naar India en Nepal, nu kan het nog.