Na het Kunduz-akkoord was er lof en kritiek voor de partijen die over hun schaduw waren gesprongen. De PVV, de SP en de PvdA vonden het akkoord maar niks omdat er lukraak bezuinigd en lastenverhoogd was en er overigens veel verborgen leed en onrecht in de bezuinigingsplannen school. Diederik Samsom toog van de ene talkshow naar de andere om uit te leggen dat we hem dankbaar moesten zijn. Voor verantwoord bezuinigen moest je bij de PvdA zijn, daar ging alles veel zorgvuldiger. Maar waar waren de plannen van de PvdA dan, had die een beter alternatief?
Jazeker, zei Samsom, die waren net naar het Centraal Planbureau opgestuurd om te worden doorgerekend en dan zou het land vanzelf wel inzien dat het heel verstandig was geweest om niet meteen mee te gaan in de blinde euforie van de vijf Kunduzpartijen. De opmars in de peilingen kon beginnen. Wat hij niet vertelde, was dat het CPB op 25 april, na doorrekening van de PvdA-plannen, had bericht dat de bezuinigingen van de PvdA toch nog een miljardje of wat tekortschoten. Daar moest wat bijgeharkt worden, anders zou de drie-procentnorm niet in zicht komen.
De PvdA-top had weinig tijd nodig voor een oplossing. Easy target, we pakken gewoon nog een keer één miljard euro van defensie en dan is het probleem uit de wereld. Zonder overleg met de fractiespecialisten, de fractieadviescommissie voor defensie, ja wie er ook maar verstand van had, werd de zeis in tien minuten over het defensiebudget gehaald. Een dag later, 26 april, stond in het CPB-rapport het regeltje: 'Defensie bezuiniging 2013 0,3 miljard, 2014 0,8 miljard, 2015 1,0 mln (en latere jaren:) 1,0 miljard structureel'. Niet aan de grote klok gehangen, door niemand opgemerkt, klaar.
Of nee, niet helemaal. In de twitterdiarree van onze politieke leiders vroeg op 6 mei een kritische vragensteller: 'Je doet niets aan verkleinen van de overheid. Dat is niet bezuinigen. Wie neem je in de maling?'. Samsoms snelle tweet terug: 'Uh. We richten de zorg anders in (3 mrd), bezuinigen op overheid (2,5 mrd), defensie (1,3 mrd), benutten wegen beter (1 mrd) etc.'
Onhandig om dat zonder partijbesluit te tweeten. Ook het verschil tussen 1 en 1,3 miljard defensiebezuiniging was niemand duidelijk behalve Samsom zelf, maar net genoeg om enkele waakhonden binnen de partij te alarmeren. Verbijsterde vraag aan Samsom: waar is dat enorme bezuinigingsbedrag eigenlijk op gebaseerd? Het viel in elk geval niet meer te rijmen met het buitenlandprogramma of de recent aanvaarde internationale resolutie. Prachtdocumenten waarin ontroerende zinnen staan over de noodzaak van een 'moderne en efficiënte krijgsmacht in dienst van nationale en internationale veiligheid', die 'multifunctioneel' is en 'in staat om zijn burgers te beschermen en om de internationale rechtsorde te bevorderen', en paraat is voor 'deelneming aan stabilisatie- en vredeshandhavende missies'.
Maanden hadden werkgroepen programmateksten geschreven, uren partijdemocratie zijn gespendeerd aan het formuleren van resoluties. Maar dat geldt nu even niet, de partijtop weet het beter en slasht er in een kwartier nog eens een miljard uit. Defensie als achternamiddagsluitpost. Het heeft in twintig jaar al miljarden bezuinigd, moest onder de laatste minister Hillen weer voor 675 miljoen bloeden, doet aan verre vredesmissies waar je altijd van kunt vinden dat ze minder belangrijk zijn dan kinderopvang, pensioenleeftijd of de btw op tandpasta, en mist een 'achterban' die zich druk kan maken want die woont in Afrika - al het gaat natuurlijk ook om duizenden militairen en hun gezinnen.
Kenners herkennen in het Samsomdictaat vagelijk de variant-C van de ambtelijke heroverwegingen en de Krijgsmacht ver kennin gen uit 2010. Daarin kan Nederland nog een paar kleine stabilisatieoperaties in het buitenland uitvoeren, gooien we de Patriotluchtverdediging eruit, gaan er wat mijnenjagers en patrouillevaartuigen aan de ketting, stoppen het Duits-Nederlandse Legerkorps en de marinierseenheid met de Britten, gaan minstens 8500 banen verloren, kan door vermindering van het aantal jachtvliegtuigen de vliegbasis Leeuwarden dicht, en boven de kazerne van de Luchtmobiele Brigade in Assen hangt ook een donkere wolk.
In de verte echoot nog zachtjes de 'Internationale', maar nu gaat het even om zetels, uh.
