Niet blij-democratisch

We kunnen wel hoofdschudden bij het project-Afghanistan, waar het met de democratie maar niet wil vlotten. Ach, vond Hillary Clinton, nadat Abdullah Abdullah zich had teruggetrokken, zoiets hoort juist bij de democratie. 'Ik zie dat in mijn eigen land ook wel eens gebeuren, dat iemand zich terugtrekt. Dat heeft niets te maken met de legitimiteit van de verkiezingen, hoor.' De verkiezingen worden eenvoudig geschrapt, de uitslag staat vast.

Niemand die zich afvraagt waarom dit eigenlijk een tweede ronde moest worden genoemd. Meer dan een miljoen stemmen voor Karzai waren bij elkaar gesjoemeld, de tot zijn nek in de papaver zittende broer van Karzai ontkent dat hij op de loonlijst van de CIA staat, maar niemand gelooft hem, dus eigenlijk had de hele familie uit de race gehaald moeten worden. Niks tweede ronde, verkiezingen helemaal overdoen, met alleen brandschone kandidaten.

Maar kom daar maar eens om, het hogere doel is dat er een president moet zijn, een Afghaanse 'Maliki' aan wie de verantwoordelijkheid zo spoedig mogelijk kan worden overgedragen. Daarvoor mogen zelfs tijdens de wedstrijd de spelregels nog worden veranderd. De verkiezingen hadden volgens de grondwet al in het voorjaar moeten worden gehouden, maar dat werd augustus. In september overlegden westerse gezanten koortsachtig in het geheim of er een machtsdeling tussen Karzai en Abdullah mogelijk was, in een poging om de nare verkiezingsuitslag zo gauw mogelijk onder het tapijt te vegen. Abdullah weigerde en Karzai zag er ook niks in, want hij wees alle beschuldigingen van fraude verontwaardigd van de hand. Pas na zware druk ging hij vervolgens akkoord met een tweede ronde - een paar dagen later deden de berichten over nieuwe fraude door de familie K. alweer de ronde.

Zijn wij Europeanen zelf brandschoon? Hm, veel reden om trots te zijn is er niet. Het is misschien een beetje flauw, maar om te beginnen wordt de Europese president überhaupt niet gekozen. Kandidaten kunnen zich ook niet terugtrekken, omdat ze er niet zijn. De ongeschreven wet van Europa is zelfs dat 'kandidaten' pas achteraf - na het achterkamertjesgekonkel - toegeven dat ze best bereid waren hun nationale posten pardoes in de steek te laten. Best wel belangrijk om daar even bij stil te staan.

- Om te beginnen wordt de Europese president überhaupt niet gekozen

Endemische corruptie in Kaboel? Jazeker, maar in alle beginnende democratieën wordt gewheeled en gedeald. Het is in Europa koehandel wat de klok slaat. Het land dat de president levert, kan het andere leuke baantje, dat van minister van Buitenlandse Zaken ('hoge vertegenwoordiger'), wel vergeten. En een zware post in de Europese Commissie zit er dan ook niet meer in. Ook in Brussel is het een en al bloedgroepenbridge. Je zou kunnen zeggen dat de president in Brussel een gereformeerde Pasthun kan zijn, maar de minister van Buitenlandse Zaken moet dan wel een katholieke Tadzjiek worden.

Ik heb geen spoor van bewijs maar, eh, had die plotselinge steun van Angela voor Jan Peter iets te maken met het feit dat Neelie de banendiefstal door de miljardensteun aan Opel ineens niet meer in behandeling nam? Ik moet er niet aan denken, de hele Interne Markt hangt aan een zijden draad. Maar als de Brusselse benoemingslogica dan toch zo werkt, heb ik liever een permanente Nederlandse Eurocommissaris voor Mededinging dan een EU-president die vier keer per jaar een vergadering leidt en verder mag lintenknippen.

Dalen we af naar het nationale niveau, dan word je ook niet blij-democratisch. Italië is weggezakt naar een veertigste plaats op de Transparency Index (van corruptievrije landen), alleen Griekenland doet het nog wat slechter. Aan het eind van de maand staat de politieke clown Berlusconi gelukkig nog terecht voor omkoping. Volgens een onderzoeksgroep van de Raad van Europa heeft het land nu het punt bereikt waarop 'de politieke wil om corruptie te bestrijden niet meer aanwezig is'.

In Groot-Brittannië ondervindt het Serious Fraud Office tegenwerking vanuit de regering bij haar onderzoek naar buitenlandse omkopingspraktijken (honderden miljoenen ponden) door wapenfabrikant British Aerospace. In 2006 hield Tony Blair zo'n onderzoek zelfs gewoon tegen om een mega-order voor gevechtsvliegtuigen uit Saoedi-Arabië te redden. In Frankrijk lopen (oud-)presidenten elkaar omver bij de corruptierechter. Chirac moet uitleggen waarom hij als burgemeester geld betaalde aan politieke vrienden. President Sarkozy en zijn oude tegenstrever De Villepin zijn gewikkeld in een onsmakelijk moddergevecht over corruptie in de aanloop naar de presidentsverkiezingen in 2007. We hebben iets meer ervaring met democratie, maar niets Afghaans is ons vreemd.